มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 28 กุมภาพันธ์ 2557

 

คนกรุงเทพฯ ดูถูกคนอื่นที่ไม่กรุงเทพฯ

          คนกรุงเทพฯ ดูถูกชาวบ้าน สุลักษณ์ ศิวรักษ์ บอกไว้ (โพสต์ทูเดย์ ส่วนการเมือง วันอาทิตย์ที่ 23 กุมภาพันธ์ 2557 หน้า B1) ดังนี้

          “คนกรุงเทพฯ ดูถูกจังหวัดอื่นว่าโง่เขลากว่าทั้งหมด จนเป็นต้นเหตุของความรู้สึก ไม่เท่าเทียม

          มิหนำซ้ำ ยังตามมาด้วยการใช้การศึกษาสมัยใหม่ล้างสมองให้คนทั้งหมดเห็นว่ากรุงเทพฯ ดีกว่าที่อื่น ด้วยการดูถูกชาวบ้าน ดูถูกลาว ดูถูกแขก”

 

ทุ่งกุลาอาเซียน

          ทุ่งกุลา เป็นแอ่งอารยธรรมดึกดำบรรพ์ของอาเซียน แต่ประวัติศาสตร์โบราณคดีของไทยไม่เชื่อมโยงให้เห็นภาพรวม

          นายเอนก สีหามาตย์ อธิบดีกรมศิลปากร บอกกับสื่อว่ามีแผนงานโบราณคดีอาเซียนบริเวณทุ่งกุลา ดังนี้

          1. ขุดค้นแหล่งโบราณคดีเมืองบัว (อ. เกษตรวิสัย จ. ร้อยเอ็ด) เพิ่มเติม และขยายการสำรวจแหล่งโบราณคดีในพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้

          2. จัดทำศูนย์ข้อมูลแสดงประวัติพัฒนาการวัฒนธรรมในแหล่งโบราณคดีเมืองบัวและบริเวณทุ่งกุลาในระยะสั้น ซึ่งขณะนี้มีการจัดแสดงชั่วคราวที่อาคารของเทศบาลเมืองบัว

          3. ทำแผนแม่บทเพื่ออนุรักษ์และพัฒนา วิจัยแหล่งโบราณคดีในพื้นที่ทุ่งกุลา โดยมีวัตถุประสงค์ต่อไปนี้

          (1.) อนุรักษ์แหล่งโบราณคดี (2.) จัดทำพิพิธภัณฑ์กลางพร้อมศูนย์ข้อมูลที่ลำดับการพัฒนาจนถึงปัจจุบัน (3.) ให้ท้องถิ่นชุมชนเข้าร่วมโดยมีประชาคมถึงความต้องการ (4.) ยกระดับให้เป็นแหล่งโบราณคดีในการแลกเปลี่ยนความรู้ในระดับอาเซียนในอนาคต (5.) จัดทำเส้นทางการท่องเที่ยวเชื่อมโยงเมืองจัมปาขันและแหล่งโบราณคดีอื่นๆ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ร้อยเอ็ด (6.) การเผยแพร่แบ่งปันความรู้ในพื้นที่จะช่วยให้คนในท้องถิ่นเห็นคุณค่าสามารถทำสินค้าอาหารบริการนักท่องเที่ยวได้

          “ผมมอบสำนักศิลปากรร้อยเอ็ดดำเนินการตั้งคณะทำงานทำแผนแม่บทแล้วโดยเริ่มดำเนินการเลย” นายเอนก บอกกล่าวข่าวสารให้สาธารณะรู้ทั่วถึงกัน

          ทั้งหมดนี้เป็นแผนงานเบื้องต้น แม้ยังไม่นิ่ง เพราะต้องพิจารณารายละเอียดปลีกย่อยอีกมาก แต่น่ายกย่องชื่นชมว่ามาถูกทาง จึงขอสนับสนุนว่าต้องไปให้ถูกทางอย่างตลอดรอดฝั่งด้วย ถึงจะดีวิเศษ

          ทุ่งกุลาร้องไห้ เป็นสัญลักษณ์ความยากจนข้นแค้นแห้งแล้งล้าหลังของไทย ยุคสงครามเย็นต่อต้านคอมมิวนิสต์

          แต่ตามหลักฐานประวัติศาสตร์โบราณคดี ทุ่งกุลาร้องไห้เป็นบริเวณมีทรัพยากรมั่งคั่งทั้งเกลือและเหล็ก จึงมีชุมชนดึกดำบรรพ์หนาแน่นที่สุด ราว 2,500 ปีมาแล้ว

          เป็นพลังทางเศรษฐกิจการเมืองผลักดันให้เกิดรัฐขนาดใหญ่ทั้งในอีสาน (เช่น บริเวณปราสาทพิมาย) และลาว (เช่น บริเวณปราสาทวัดพู) โดยเฉพาะในกัมพูชาบริเวณโตนเลสาบ (เช่น ที่นครวัด, นครธม)

          ผมเคยรวบรวมหลักฐานประวัติศาสตร์โบราณคดีพิมพ์เป็นเล่ม ชื่อ ทุ่งกุลา “อาณาจักรเกลือ” 2,500 ปี จากยุคแรกเริ่มล้าหลัง ถึงยุคมั่งคั่งข้าวหอม (สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2546) มีข้อมูลแน่นนับคับคั่ง

          ทุ่งกุลา มีเกลือสินเธาว์อยู่ใต้ดิน จึงมีคุณสมบัติพิเศษคือ เค็ม แห้ง แล้ง ทราย หมายถึงดินเค็ม อากาศแห้ง ฝนแล้ง ดินปนทราย ปลูกข้าวหอมมะลิได้ผลดีที่สุด โดยมีกลิ่นหอมแรงกว่า จึงได้ราคาสูงกว่าที่อื่น

          แผนงานของกรมศิลปากร เรื่องโบราณคดีอาเซียน ที่ทุ่งกุลาในอีสานเป็นเรื่องสำคัญมากๆ เพราะเป็นพื้นที่แห้งแล้ง แอ่งอารยธรรมเก่าสุดบนแผ่นดินใหญ่ของเอเชีย แล้วมีคนหนาแน่นที่สุด เนื่องจากโรคภัยไข้เจ็บมีน้อย แต่ทรัพยากรมีมาก

          ประวัติศาสตร์ไทย ไม่มีวันเสร็จสมบูรณ์ ถ้าขาดเรื่องราวทางสังคมและวัฒนธรรมของผู้คนบริเวณสองฝั่งโขง และทุ่งกุลา