มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 27 กุมภาพันธ์ 2557

 

ลูกปัดทองคำ เกือบสองพันปีมาแล้ว

          มติชนกับข่าวสด เสนอข่าวว่าที่โคราช มีนักโบราณคดีไทยกับออสเตรเลีย ขุดค้นทางโบราณคดีพบชุมชนโบราณนับพันปี

          ราว 11.00 น วันเสาร์ที่ 22 กุมภาพันธ์ 2557 ผมอ่านข่าวจบก็รีบออกจากกรุงเทพฯ ไปนครราชสีมา ควานหาจนพบแหล่งขุดค้นทางโบราณคดี ราวบ่าย 3 โมง เพราะอยู่ลึกเข้าไปในหมู่บ้านของ อ. โนนสูง (ที่เลยไปเกือบถึง อ. ขามสะแกแสง)

          อ. โนนสูง จ. นครราชสีมา อยู่ทางด้านเหนือของตัวจังหวัด (และอยู่ติด อ. พิมาย) มีลำเชิงไกรไหลผ่านไปลงแม่น้ำมูล

          ลำเชิงไกร (ยาว 140 เมตร) ต้นน้ำเกิดจากภูเขาคันตูมใน อ. ด่านขุนทด จ. นครราชสีมา ไหลไปทางทิศตะวันออก ลงแม่น้ำมูลใน ต. ดอนชมพู อ. โนนสูง

          แขก รัชนี ทศรัตน์ นักโบราณคดีอิสระ เป็นผู้ขุดค้นแหล่งโบราณคดีที่ อ. โนนสูง จ. นครราชสีมา ต่อเนื่องนานหลายปี จนต้องปักหลักเช่าบ้านอยู่ประจำเป็นสำนักงานที่ อ. พิมาย (เคยรับราชการทำงานโบราณคดีอยู่กรมศิลปากร แต่ลาออกหลายปีมากแล้ว)

          ขณะนี้ร่วมกับนักโบราณคดีออสเตรเลียและนักวิชาการจากนิวซีแลนด์ ขุดค้นที่โนนบ้านจาก บ้านหนองเครือชุด ต. ลำคอหงส์ อ. โนนสูง จ.  นครราชสีมา

          แขก รัชนี อธิบายให้ผมฟังว่า โนนบ้านจาก เป็นที่เนินสาธารณประโยชน์ของชุมชน แต่มีร่องรอยคูน้ำโบราณล้อมรอบ 2 ชั้น ยังไม่พบซากสิ่งก่อสร้างเก่า

          แล้วบอกเพิ่มอีกว่า เครือชุด (ในชื่อบ้านหนองเครือชุด) เป็นชื่อต้นไม้ ออกดอกสีเหลืองเป็นพวง เป็นเครือ หรือเป็นชุด

          แหล่งโบราณคดีโนนบ้านจาก แขก รัชนี บอกว่า เมื่อกำหนดความเก่าแก่จากโบราณวัตถุที่ขุดพบก็จะได้อายุไม่เกิน 2,000 ปีมาแล้ว ถ้าจะเก่าสุดราว 1,800 ปีมาแล้ว นับเป็นยุคเหล็ก พบลูกปัดทองคำ เป็นเม็ดๆ เจาะรูสำหรับร้อยเป็นพวง

          ผมเดาว่าเจ้าของลูกปัดทองคำมีฐานะทางสังคมสูงกว่าคนอื่น เพราะทองคำเป็นโลหะหายาก และไม่มีแหล่งอยู่บริเวณนั้น จึงต้องผลิตจากที่อื่นส่งมาแลกเปลี่ยน แสดงว่ามีการค้ากับชุมชนห่างไกล และบางทีจะเป็นสัญลักษณ์ของผู้มีอำนาจสูงสุดของชุมชนนั้น

          นับถือหมา เป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์เดียวกัน

          ราวหลัง 16.00 น. ออกจากแหล่งโบราณคดีโนนบ้านจาก ลุ่มน้ำลำเชิงไกร ผมเลือกเส้นทางด้านตะวันตก ผ่าน อ. โนนไทย, อ.  ด่านขุนทด, อ. ขามทะเลสอ, อ. สูง โนน, อ. สีคิ้ว ซึ่งอยู่ลุ่มน้ำลำตะคอง ขึ้นถนนมิตรภาพ เข้ากรุงเทพฯ

          ลำตะคอง (ยาว 210 กม.) ต้นน้ำเกิดจากเขาฟ้าผ่าใน อ. ปากช่อง ไหลวกเข้าเขื่อนลำตะคอง แล้วอ้อมผ่าน อ. สีคิ้ว, อ. สูงเนิน, อ. เมือง ไปลงแม่น้ำมูลที่ อ. จักราช

          ลำตะคองไหลตามแนวตะวันตก-ตะวันออก ขนานไปกับลำเชิงไกรที่อยู่เหนือขึ้นไป

          เมื่อผ่านทางแยกเข้าเขาจันทน์งาม ทำให้ผมคิดถึงภาพเขียนสีบนเพิงผาเป็นรูปหมาและกลุ่มคนทำพิธีกรรมเมื่อ 3,000 ปีมาแล้ว

          ชุมชนดึกดำบรรพ์ลำตะคอง-ลำเชิงไกร ตั้งแต่ต้นน้ำทางทิศตะวันตก จนปลายน้ำทางทิศตะวันออก น่าจะเกี่ยวดองเป็นพวกเดียวกัน โดยมีศูนย์กลางศักดิ์สิทธิ์อยู่ที่ภาพเขียนสีเขาจันทน์งาม

          เพราะนักโบราณคดีขุดพบภาชนะใส่กระดูกหมาในชุมชนโบราณแถบ อ. โนนสูง (และพบในชุมชนอื่นด้วย) แสดงว่าคนในชุมชนเหล่านี้นับถือหมาเป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์เดียวกัน

          ถ้าเป็นตามนี้ ก็แสดงว่าดินแดนขอบที่ราบสูงด้านตะวันตกอันเป็นบริเวณต้นน้ำมูล มีชุมชนถาวรราว 3,000 ปีมาแล้ว และอาจนับเป็นบรรพชนคนโคราชได้ พร้อมกันนั้นก็อาจเป็นบรรพชนกษัตริย์ราชวงศ์มหิธรของกัมพูชา ผู้สถาปนาปราสาทนครวัดและนครธม เพราะเป็นคนพวกเดียวกัน

          ผมเลือกเส้นทางไม่ผ่านม็อบ จึงเข้าถึงกรุงเทพฯ เกิน 3 ทุ่ม