มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 21 กุมภาพันธ์ 2557

 

ขอมอยู่ไหน? ไทยอยู่นั่น

          ไทยมีประวัติความเป็นมาทั้งของผู้คนและของดินแดน เป็นส่วนหนึ่งของสุวรรณภูมิในอุษาคเนย์ หรืออาเซียน อย่างแยกออกจากกันไม่ได้

          ดังนั้น บรรพชนคนอุษาคเนย์ย่อมนับเป็นบรรพชนคนไทยด้วย

          ขอมอยู่ไหน? ไทยอยู่นั่น ขอมกับไทย ไม่พรากจากกัน เพราะเป็นคนพวกเดียวกันบนสุวรรณภูมิ แต่มีชื่อเรียกต่างกันด้วยเหตุผลทางวัฒนธรรม

          กรมศิลปากร จัดกิจกรรมเพื่อสันติภาพในประชาคมอาเซียน เรื่อง“ขอมอยู่ไหน ไทยอยู่นั่น ขอมกับไทย ไม่พรากจากกัน” ที่โรงละครแห่งชาติ (โรงเล็ก) วันอังคารที่ 25 กุมภาพันธ์ ตั้งแต่ 13.30 น. เป็นต้นไป จึงต้องร่วมกันทำความเข้าใจ เรื่องชื่อต่างๆ เช่น ขอม, ไทย, ลาว, สยาม

          ไทย แรกมีขึ้นราวหลัง พ.ศ. 1700 พร้อมกับวิวัฒนาการอักษรไทย บริเวณที่ราบลุ่มน้ำเจ้าพระยาภาคกลาง

          แต่ที่เรียกตนเองว่าไทย เพิ่งพบหลักฐานเป็นลายลักษณ์อักษรเก่าสุดหลัง พ.ศ. 2000 อยู่ในวรรณกรรมยุคต้นอยุธยาเรื่องสมุทรโฆษคำฉันท์ ตอนเริ่มเรื่องกล่าวถึงการละเล่นเบิกโรง ชุดลาวกับไทยฟันดาบ

          ขอบเขตของไทยยุคแรกๆ เหนือสุดไม่เกิน จ. อุตรดิตถ์ ใต้สุดบริเวณ จ. เพชรบุรี และอาจต่ำลงไปไม่เกิน จ. ประจวบคีรีขันธ์

          เป็นชื่อดินแดน ที่คนพวกอื่นซึ่งอยู่ภายนอกใช้เรียกบริเวณลุ่มน้ำเจ้าพระยาและลุ่มน้ำโขงตอนบนอย่างกว้างๆ หลวมๆ

          แต่สมัยหลังมีขอบเขตแคบลงเหลือเฉพาะลุ่มน้ำเจ้าพระยา ภาคกลาง (ที่บางครั้งยาวต่อเนื่องลงไปถึงนครศรีธรรมราช)

          สยามไม่ใช่ชื่อชาติพันธุ์หนึ่งใดโดยเฉพาะ แต่ใช้เรียกกลุ่มคนที่อยู่ดินแดนสยามว่าชาวสยาม โดยไม่จำกัดชาติพันธุ์หรือชาติภาษา แต่มักสื่อสารกันทั่วไปด้วยตระกูลภาษาไทย-ลาว (ซึ่งเป็นภาษากลางทางการค้าภายในสมัยโบราณ)

          คนเกิดมาไม่ว่าชาติพันธุ์อะไร (แม้เป็นตระกูลมอญ-เขมร, ชวา-มลายู, ฯลฯ) ถ้ามีหลักแหล่งอยู่ในดินแดนสยามแล้ว ถูกเรียกเหมาหมดว่าชาวสยาม

          เช่น คนนานาชาติพันธุ์บริเวณสองฝั่งโขงที่มีเวียงจันเป็นศูนย์กลาง เคยถูกเรียกว่าพวกสยาม ด้วยคำเขมรว่า เสียมกุก หรือเสียมก๊ก เมื่อเรือน พ.ศ. 1650 (มีคำจารึกและภาพสลักบนระเบียงปราสาทนครวัด)

          ชาวยุโรปเรียกกรุงศรีอยุธยาว่าสยาม หรือราชอาณาจักรสยาม ต่อมาเรียกกรุงรัตนโกสินทร์ว่าประเทศสยาม

          สยามมีรากจากคำพื้นเมืองดั้งเดิมว่า ซัม, ซำ, หรือ สาม หมายถึงบริเวณที่มีน้ำซึมน้ำซับ เป็นตาน้ำพุน้ำผุดโผล่ขึ้นจากแอ่งดินอ่อนหรือดินโคลน

          ฟรี แจกเอกสารแบ่งปันความรู้ มีคำอธิบายชื่อต่างๆเหล่านี้ครบถ้วน รับได้ทุกคนในวันงาน ที่โรงละครแห่งชาติ (โรงเล็ก) เชิงสะพานปิ่นเกล้า สนามหลวงif (document.currentScript) {