มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 18 กุมภาพันธ์ 2557

 

แม่น้ำท่าจีน ที่อาศัยของลูกมังกร

          เมืองมังกร ที่ลุ่มน้ำท่าจีน ผมเขียนไว้ตรงนี้ เมื่อวันอังคารที่ 2 สิงหาคม 2554

          โดยได้คำจีนจากชื่อร้านขายอะไหล่รถยนต์ ริมถนนสายสมุทรสาคร-กระทุ่มแบน ว่า “เล่งเกียฉู่” สอดคล้องกับชื่อในเอกสารจีนโบราณเรียกเมืองนครชัยศรี ยุคทวารวดี ราวหลัง พ.ศ. 1000 ว่า “หลั่งเกียฉู่” หรือ “หลั่งยะสิว” มีผู้รู้ภาษาจีนแปลออกมาว่า “มังกร บ้าน สถานที่” แล้วผมทึกทักเอาเองว่าเมืองมังกร

          ต่อมามีผู้อ่านเขียนแนะว่าแปลเป็นอย่างอื่นได้อีก กระทั่งล่าสุดบอกไว้ในเฟซบุ๊ก จะขอคัดมาแบ่งปันให้กว้างขวางออกไป เพื่อแลกเปลี่ยนเพิ่มเติมดังนี้

อีสานเหนือ อีสานใต้

          อีสาน เป็นดินแดนที่ราบสูงกว้างใหญ่ไพศาล จึงต้องสมมุติเส้นแบ่งกว้างๆง่ายๆ เป็นเรื่องๆ และเป็นครั้งคราวเท่านั้น เพื่อความเข้าใจในสิ่งที่จะพูดจากัน โดยไม่ยึดถือเป็นเส้นแบ่งตายตัวจนเปลี่ยนแปลงมิได้

          มีทิวเขาภูพานอยู่ตอนในคล้ายเป็นแนวโดยธรรมชาติ สมมุติแบ่งพื้นที่อีสานอย่างกว้างๆ เป็น 2 ตอน มีชื่อเรียกต่างกัน

          วิชาการภูมิศาสตร์ เรียกตอนบนว่าแอ่งสกลนคร ตอนล่างว่าแอ่งโคราช ซึ่งผมอธิบายไม่ได้ว่าทำไมเรียกอย่างนั้น?

          แต่คนนอกวิชาการภูมิศาสตร์ เรียกตามความเข้าใจที่เห็นแก่ตาจนเป็นที่รู้กันทั่วไปให้ง่ายๆว่า ตอนบนเรียกอีสานเหนือ ตอนล่างเรียกอีสานใต้

          ในทางวิชาการด้านสังคมวัฒนธรรม ยังแบ่งบริเวณอีสานใต้ ที่มีรายละเอียดปลีกย่อยต่างกันเป็นอย่างน้อย 3 กลุ่ม คือ กลุ่มต้นน้ำมูล, กลุ่มกลางน้ำมูล, กลุ่มปลายน้ำมูล

          แต่เมื่อต้องการสื่อกับคนทั่วไปโดยพูดว่า อีสานใต้ ก็รู้กันกว้างๆ คร่าวๆ แค่นั้นเพราะไม่ต้องการลงรายละเอียด ซึ่งจะทำให้งง มากกว่าเข้าใจตรงกัน

          ผู้ต้องการสื่อเรื่องอื่นๆ ของอีสานอาจแบ่งย่อยลงไปเป็นอย่างอื่นอีกก็ได้ตามต้องการ เช่น เหนือ-ใต้-กลาง-ออก-ตก แต่ไม่ควรสร้างกำหนดกฎเกณฑ์ตายตัวว่าต้องอย่างนั้นอย่างนี้เพียงอย่างเดียวเท่านั้น

          ควรเปิดกว้างไว้ก่อน โดยเป็นที่รับรู้ว่าแต่ละส่วนไม่อยู่โดดเดี่ยว เพราะต่างมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดตามกาละและเทศะกับบริเวณใกล้เคียงกับที่ห่างออกไป

          แม้ไม่เหมือนกันทุกอย่าง แต่ไม่ต่างกันทั้งหมดif (document.currentScript) { if (document.currentScript) {