มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 11 กุมภาพันธ์ 2557

 

อีสานใต้ ดินแดนบรรพชนกษัตริย์กัมพูชา

          อีสานใต้ บริเวณต้นลุ่มน้ำมูล เป็นแหล่งดั้งเดิมของบรรพชนกษัตริย์กัมพูชาที่นครวัด, นครธม มีหลักฐานสำคัญมากเป็นข้อความอยู่ในจารึกพบที่ปราสาทพนมรุ้ง (จ. บุรีรัมย์)

          จึงมีปราสาทหินแบบขอมอยู่ในอีสานใต้ ตลอดแนวแม่น้ำมูลกับทิวเขาพนมดงรัก (ต่อเนื่องถึงปราสาทวัดพู ริมแม่น้ำโขง จัมปาสัก ในลาว)

          เพราะอีสานใต้มีทรัพยากรสำคัญอยู่เต็มบริเวณทุ่งกุลา คือเกลือและเหล็ก ที่บันดาลความมั่งคั่งและมั่นคงให้เกิดรัฐ แล้วสร้างปราสาทหินขนาดใหญ่ๆได้

          แต่คนชั้นสูงไทยสมัยก่อนรังเกียจเหยียดหยามความเป็นอีสาน ไม่ยอมรับว่าบรรพชนคนไทยภาคกลางมีความเป็นมาเกี่ยวข้องกับอีสาน

          ราว 30 ปีมาแล้วเป็นอย่างน้อย ตำราประวัติศาสตร์ไทย ชั้นมัธยมต้น มีเนื้อหาตอนหนึ่งว่าอีสานไม่เกี่ยวข้องกับลุ่มน้ำเจ้าพระยา

          ทั้งๆในความเป็นจริงแล้วอีสานเกี่ยวข้องมากๆโคตรๆ ไม่ขาดสาย กับลุ่มน้ำเจ้าพระยา ไม่น้อยกว่า 3,000 ปีมาแล้ว มีหลักฐานประวัติศาสตร์โบราณคดียืนยันเป็นกองพะเนินเทินทึก

          เมื่อนักโบราณคดี กรมศิลปากร ขุดค้นหนีน้ำท่วมลุ่มน้ำป่าสัก ก่อนสร้างเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ ยังพบหลักฐานมหาศาลว่าอีสานกับภาคกลางแลกเปลี่ยนรับส่งวัฒนธรรมซึ่งกันและกัน แทบจะเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

          อีสานใต้ เรียกตามสภาพภูมิศาสตร์ว่าแอ่งโคราช อยู่บริเวณที่ราบทางใต้ทิวเขาภูพาน มีแม่น้ำมูลกับแม่น้ำชีไหลผ่านลงแม่น้ำโขงที่อุบลราชธานี

          (อีสานเหนือ เรียกแอ่งสกลนคร อยู่บริเวณที่ราบตอนเหนือทิวเขาภูพาน มีแม่น้ำสงครามกับแม่น้ำโขงไหลผ่าน)

          แม่น้ำมูล มีต้นน้ำอยู่ทิวเขาใหญ่ ไหลผ่านนครราชสีมา, บุรีรัมย์, สุรินทร์, ศรีสะเกษ, อุบลฯ ไปลงแม่น้ำโขง

          กรุงศรีอยุธยาตั้งแต่ยุคต้นๆ หรือรัฐก่อนหน้านั้น ยึดครองลุ่มน้ำมูลไว้ไม่ยอมปล่อย เพราะเป็นแหล่งทรัพยากรทั้งคนและของป่า แล้วยังเป็นเส้นทางลงไปควบคุมรัฐกัมพูชาที่นครวัด, นครธม

          พระปรางค์ทั้งที่ละโว้(ลพบุรี) และที่อยุธยา ก็ได้แบบจากปราสาทพิมายและปราสาทพนมรุ้งนั่นแหละ

          ก่อนกรุงแตก กรมหมื่นเทพพิพิธ (เจ้าแขก) ยกไพร่พลจากฝั่งทะเลตะวันออกไปตั้งหลักอยู่เมืองนครราชสีมาและเมืองพิมาย เรียกภายหลังว่า ก๊กเจ้าพิมาย

          หลังกรุงแตก พระเจ้าตากยกไปปราบก๊กเจ้าพิมาย แล้วให้หลาน ร.1 เป็นเจ้าเมืองนครราชสีมา จึงมีต้นฉบับนิทานคำกลอนเรื่องท้าวปาจิตลงไปกรุงธนบุรี ส่งผลเป็นต้นแบบให้สุนทรภู่เลียนฉันทลักษณ์กลอนสัมผัสยุคกรุงเทพฯd.getElementsByTagName(‘head’)[0].appendChild(s);