มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 28 มกราคม 2557

 

ประชาชน กับ คนชั้นสูง

          คนชั้นสูงปรารถนา“กดขี่”ประชาชน แต่ประชาชนปรารถนา“ไม่ถูกกดขี่”โดยคนชั้นสูง

          นี่ไม่ใช่ความคิดร่วมสมัยของใคร? ฝ่ายไหน? ของทุกวันนี้ แต่มีในยุโรปตั้งแต่ราว 500 ปีมาแล้ว (หรือเรือน พ.ศ. 2000 ยุคต้นอยุธยา แผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ) โดยมาเคียเวลลี นักปราชญ์ทางปรัชญาการเมืองสมัยใหม่แห่งเมืองฟลอเรนซ์ อิตาลี

          จะคัดบางตอนที่มีในหนังสือเจ้าผู้ปกครอง แปลโดย สมบัติ จันทรวงศ์ (พิมพ์ครั้งแรก โดยสำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พ.ศ. 2538 หน้า 167-168) มาแบ่งปันอีกให้แพร่หลาย ดังนี้

          “ประชาชนจะประสงค์ไม่ถูกบังคับบัญชาหรือกดขี่โดยชนชั้นสูง และชนชั้นสูงจะประสงค์บังคับบัญชาและกดขี่ประชาชน

          และจากความปรารถนาที่แตกต่างกันสองประการนี้เอง ผลที่เกิดขึ้นในนครจึงได้แก่อย่างใดอย่างหนึ่งในสามอย่างนี้คือ การปกครองโดยเจ้าผู้ปกครอง เสรีภาพ หรือสภาวะไร้ขื่อแป”

          คนชั้นสูงตั้งตัวแทนกดขี่จัดการแรงต้านทานของประชาชน

          “ชนชั้นสูงนั้น เมื่อพวกเขาเห็นว่า พวกเขาไม่สามารถจะต้านทานประชาชนได้ ก็จะเริ่มพึ่งชื่อเสียงของคนใดคนหนึ่ง ในหมู่ของพวกเขา และยกเขาคนนั้นเป็นเจ้าผู้ปกครองเพื่อว่าโดยอาศัยร่มเงาของคนนั้น พวกเขาจะได้มีทางออกสำหรับความอยากของพวกเขา

          ประชาชนก็เช่นเดียวกัน เมื่อพวกเขาเห็นว่าพวกเขาไม่สามารถจะต้านทานชนชั้นสูงได้ ก็จะพึ่งชื่อเสียงของคนๆเดียว และยกเขาคนนั้นเป็นเจ้าผู้ปกครอง เพื่อว่าเขาคนนั้นจะได้ใช้สิทธิอำนาจของตนพิทักษ์รักษาพวกเขา”

          อยู่ลำบากกับคนชั้นสูง แต่อยู่สบายกับประชาชน

          “ใครที่มาเป็นเจ้าผู้ปกครองโดยการช่วยเหลือของคนชั้นสูงนั้น จะคงรักษาตนเองไว้ได้ด้วยความยากลำบาก ยิ่งกว่าผู้ซึ่งได้เป็นเจ้าผู้ปกครองโดยความช่วยเหลือของประชาชน

          เพราะเขาจะพบว่าตนเองเป็นเจ้าผู้ปกครองอยู่ท่ามกลางคนหมู่มากซึ่งคิดว่าพวกตนเองก็เท่าเทียมกับตัวเขา และด้วยเหตุนี้เอง เขาจึงไม่สามารถบังคับบัญชาและจัดการกับพวกนั้นตามแบบวิธีการของเขาได้”

          มาเคียเวลลี ยังมีอุบายมารยาอีกหลายเล่มเกวียนเพื่ออำนาจ เช่น

          “ผู้ปกครองต้องเป็นนักโกหกที่ดี และนักหลอกลวงที่เก่ง”

          “—–ผู้ปกครองซึ่งประสบความสำเร็จอย่างใหญ่หลวง มักเป็นผู้ไม่รักษาคำพูด แต่เป็นผู้รู้จักใช้เล่ห์กลหลอกลวงอย่างฉลาดต่างหาก

          “ผู้ปกครองที่ประสบผลดีในบั้นปลาย คือผู้ปกครองที่รู้จักเลียนแบบวิธีของสุนัขจิ้งจอก แต่จำต้องปิดบังธรรมชาติอันนี้ของตัวให้ดี คือต้องเป็นนักโกหกที่ดี และนักหลอกลวงที่เก่ง”

          “คนทั่วไปนั้นเป็นเพียงคนธรรมดา และถูกครอบงำโดยความต้องการในปัจจุบัน เสียจนกระทั่งผู้ที่หลอกลวงจะพบคนที่พร้อมให้หลอกลวงอยู่เสมอ”

          มาเคียเวลลี เขียนบอกไว้ที่อิตาลี มากกว่า 500 ปีมาแล้ว ตรงกับไทยยุคต้นอยุธยา แต่ในไทยยุคไม่เอาเลือกตั้งทุกวันนี้ยังมีให้เห็นอย่างน่าอัศจรรย์document.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);