มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 27 มกราคม 2557

 

การเมืองนอกอุดมคติแบบมาเคียเวลลี

          การเมืองสมัยใหม่ต้นแบบ เป็นที่รู้กันว่าเมื่อได้ยินชื่อ“มาเคียเวลลี” มักนึกถึงอะไรๆที่เต็มไปด้วยอุบายมารยา น่าสะพรึงกลัว

          เยี่ยงจอมกะล่อนวายร้าย ผู้ไม่แยแสศีลธรรมจรรยาเพื่อเสวยอำนาจ อย่างเจ้าเล่ห์แสนกลปลิ้นปล้อนหน้าไหว้หลังหลอก ไว้ใจไม่ได้ อันมาจากความเห็นแก่ตัว และมักใหญ่ใฝ่สูงของเขา

          แต่ในความเป็นจริง“มาเคียเวลลี”เป็นนักคิดนักเขียนนักปรัชญาการเมืองผู้ยิ่งใหญ่ของโลก มีนามเต็มว่า นิโคเลาะ มาเคียเวลลี เกิดที่เมืองฟลอเรนซ์ อิตาลี เมื่อ ค.ศ. 1469 (ตรงกับ พ.ศ. 2012 ในต้นแผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ยุคต้นกรุงศรีอยุธยา)

          เป็นผู้แต่งหนังสือชื่อ The Prince ได้รับยกย่องจากทั้งโลกว่า คือ “หนังสือเล่มแรก และอาจเป็นเล่มดีที่สุด ที่ยืนยันว่า การเมืองมีและควรมีกฎเกณฑ์ของตนเอง และไม่ควรยอมรับกฎเกณฑ์อื่นใด หรือจากแหล่งอื่นใด ที่ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อการเอาชนะ หรือการได้เปรียบเหนือผู้อื่น” (คำนำหนังสือ เจ้าผู้ปกครอง ของ นิโคไล มาเคียเวลลี แปลโดย สมบัติ จันทรวงศ์ สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2538 หน้า 9)

          เท่ากับยืนยันสภาพที่เป็นจริงของโลกทางการเมืองติดดินนอกอุดมคติ ซึ่งมิได้สูงส่งด้วยศีลธรรมจรรยาและสมบูรณ์แบบตามอุดมคติที่ไม่มีอยู่จริง

          มาเคียเวลลี เป็นใคร? มาจากไหน? มีคำอธิบายบอกเล่าในหนังสือ

          มาเคียแวลลี เจ้าทฤษฎีการเมืองสมัยใหม่ เขียนโดย ไมลส์ เจ. อังเกอร์ แปลโดย ศิริรัตน์ ณ ระนอง (สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งแรก มกราคม 2557 ราคา 290 บาท หนา 408 หน้า)

          “ความขัดแย้งทางความคิด เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ และอาจเป็นสิ่งสร้างสรรค์เสียด้วยซ้ำ

          ขอเพียงแต่ผู้มีอำนาจอยู่ในมือแก้ไขปัญหาด้วยความจริงใจ และเห็นแก่ประโยชน์ของรัฐมากกว่าประโยชน์ส่วนตน” (มาเคียแวลลี, อ้างไว้ใน คำนำผู้แปล)

          ผมโง่เง่าเต่าตุ่นมาก เพิ่งรู้จักชื่อมาเคียเวลลีครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2519 จากบทความเรื่อง คำสอนทางการเมืองของ วัน วลิต (เยเรเมียส ฟอน ฟลีท) หรือวิเทโศบายของพระเจ้าปราสาททอง โดย สมบัติ จันทรวงศ์ (ในวารสารธรรมศาสตร์ ปีที่ 8 เล่มที่ 1 ประจำมิถุนายน-กันยายน พ.ศ. 2519) นับว่ารู้ช้าอย่างยิ่ง และผิวเผินเต็มที เพราะรู้จากเชิงอรรถที่ อ. สมบัติ ทำไว้แค่นั้น

          (บทความเรื่องนี้ ผมขออนุญาตเอาไปพิมพ์ซ้ำเป็นเล่มบางๆชื่อ การเมือง “อุบายมารยา” แบบมาคิอาเวลลี ของพระเจ้าปราสาททอง สำนักพิมพ์มติชน พ.ศ. 2549)

          หลังจากนั้นอีกนานถึงได้อ่าน เจ้าผู้ปกครอง ของ มาเคียเวลลี แปลโดย สมบัติ จันทรวงศ์ (สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2538)

          ผมเติบโตมาในยุควิชาประวัติศาสตร์โบราณคดีเป็นสิ่งบริสุทธิ์ผุดผ่องดังทองมกุฎสุดใจดินใจฟ้า ไม่มีการเมืองและเศรษฐกิจ

          ดังนั้น เมื่อเรียนหนังสือ ไม่เคยรู้จักมาเคียเวลลี จึงไม่ฉลาด และตามโลกซับซ้อนซ่อนเงื่อนไม่ทัน จนบัดนี้ต้องซ่อนตัวอยู่ในซอกแคบๆ เพราะตระหนกตกประหม่าสิ่งที่ผ่านมาและกำลังผ่านไป

          ยิ่งศึกษามาเคียเวลลี ก็จะยิ่งรู้ไส้การเมืองม็อบๆที่มีหัวโจกผลาญบ้านผลาญเมืองdocument.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);