มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 15  มกราคม 2557

 

ถนนในกรุงเทพฯ สมัยแรกๆ

          กรุงเทพฯ กว่าจะมีจราจรคับคั่ง กับม็อบคึกคัก มีพัฒนาการย่อๆต่อไปนี้

          ถนนสายแรกสุดในกรุงเทพฯ มีแล้วตั้งแต่ ร.1 เป็นถนนสายเล็กๆ โดยรอบพระบรมมหาราชวัง แต่ปูด้วยอะไร ไม่เคยพบหลักฐาน

          อาจปูด้วยอิฐ หรือเป็นถนนดินธรรมดาก็ได้ สำหรับกระบวนแห่ เช่น แห่พระศพ, แห่เลียบเมือง, แห่กฐิน, และแห่ในพิธีกรรมอื่นๆ แล้วจึงสร้างถนนเชื่อมไปสู่สถานที่อื่นๆ

          สมัย ร.4 ชาวตะวันตกที่อาศัยอยู่ในพระนคร เรียกร้องให้สร้างถนนเพื่อเล่นกีฬา ขี่ม้า และนั่งรถม้าตากอากาศ จึงให้สร้างถนนเจริญกรุง, ถนนบำรุงเมือง, ถนนเฟื่องนคร

          ต่อมาตัดถนนใหม่อีก 2 สาย คือ สายในพระนคร เริ่มแต่หน้าวัดพระเชตุพนไปยังสะพานหัน สายนอกพระนคร เริ่มแต่สะพานหันไปตามถนนสำเพ็งจนถึงวัดสัมพันธวงศารามและวัดปทุมคงคา แล้วไปบรรจบถนนเจริญกรุง

          ถึง ร.5 สร้างถนนและสะพานข้ามคลองจำนวนมาก เท่ากับเริ่มปรับเปลี่ยนการคมนาคมจากคลองเป็นถนน จะส่งผลให้เกิดถนนขึ้นมากมายต่อไป

          ยานพาหนะยุคใหม่สำหรับผู้คนในพระนครที่เกิดขึ้นพร้อมกับถนนก็คือ

          รถลาก สมัยแรกซื้อมาจากเมืองจีน รถม้า มีครั้งแรกเมื่อตัดถนนเจริญกรุง

          รถจักรยาน จากยุโรปเข้ามาครั้งแรกราว พ.ศ. 2427-2430 มีผู้เล่าว่า ร.5 กับเจ้าพระยาภาสกรวงศ์ก็ถีบจักรยานออกกำลัง

          รถยนต์ คันแรกเป็นของเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี (เจิม แสง-ชูโต) สั่งเข้ามาเมื่อราว พ.ศ. 2442-2445

          ต่อมาราว พ.ศ. 2447 กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ สั่งซื้อรถยนต์จากยุโรปมาถวายŽ   ร.5 เป็นรถยนต์พระที่นั่ง

          รถเมล์ สายแรกใช้ม้าเทียมวิ่งรับผู้โดยสารจากสะพานยศเส (สะพานกษัตริย์ศึก) ถึงสระปทุม พระยาภักดีนรเศรษฐ์ (เลิศ เศรษฐบุตร) เป็นผู้ริเริ่มขึ้นเมื่อราว พ.ศ. 2450

          เมื่อกิจการดีขึ้นจึงเปลี่ยนเป็นรถยนต์ยี่ห้อฟอร์ด ราว พ.ศ. 2451 แล้วขยายเส้นทางจากสระปทุมถึงบางลำพู

          รถราง ฝรั่งชาวเดนมาร์กเปิดเดินรับผู้โดยสารครั้งแรก พ.ศ. 2431 ใช้ม้าลาก ตั้งต้นจากศาลเจ้าพ่อหลักเมือง อ้อมไปตามถนนเจริญกรุงถึงถนนตก ครั้น พ.ศ. 2437 ก็ขยายกิจการเปลี่ยนจากรถม้าลากเป็นรถรางไฟฟ้า

          รถสามล้อ นายเลื่อน พงษ์โสภณ ประดิษฐ์คิดค้นขึ้นใช้เป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2476

          รถไฟเอกชน พระยาชลยุทธโยธิน ชาวเดนมาร์ก รวมทุนเปิดเดินรถครั้งแรกจากกรุงเทพฯ ถึงสมุทรปราการ เมื่อ พ.ศ. 2436

          รถไฟหลวง ร.5 ทรงเปิดสายแรกจากกรุงเทพฯ ถึงอยุธยา เมื่อ พ.ศ. 2440

          สร้างตึกแถว เมื่อสร้างถนนอย่างดีขึ้นหลายสายในพระนครแล้ว ก็มีพวกพ่อค้าจีนแขก ฝรั่ง เรียกร้องให้สร้างอาคารหรือตึกแถวสองข้างถนน เพื่อขอเช่าตั้งร้านค้าขาย

          ราชการจึงปลูกสร้างอาคารตึกแถวสองชั้นขึ้นตามริมถนนสายสำคัญๆ เช่น ถนนบำรุงเมือง, ถนนเฟื่องนคร, ถนนเจริญกรุงตอนใน เป็นต้น} else {