มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 2 มกราคม 2557

 

เลี้ยงผีในพิธีเปลี่ยนฤดูกาลใหม่

          ชุมชนดึกดำบรรพ์ไม่น้อยกว่า 2,500 ปีมาแล้ว มีเลี้ยงผีในพิธีเปลี่ยนฤดูกาลใหม่ ที่น่าจะอยู่เดือนอ้ายของสุวรรณภูมิในอุษาคเนย์ ตรงกับปัจจุบันราวธันวาคมของทุกปี

          พิธีกรรมมียังไง? ไม่พบหลักฐานตรงๆ แต่เชื่อว่าภาพเขียนสีบนเพิงผาและผนังถ้ำ จะมีส่วนเกี่ยวข้องอย่างสำคัญต่อการเลี้ยงผีในพิธีเปลี่ยนฤดูกาลใหม่ ดังตัวอย่างเอามาให้ดูนี้

ช้าง, ปลา, เต่า และคนใส่หน้ากากหัวสามเหลี่ยม (เหมือนประเพณีผีตาโขนทุกวันนี้) ในพิธีเลี้ยงผีเมื่อ 2,500 ปีมาแล้ว (ลายเส้นคัดลอกจากภาพเขียนสีที่ผาแต้ม อยู่ริมแม่น้ำโขง อ. โขงเจียม จ. อุบลราชธานี)

มือของคนเมื่อไม่น้อยกว่า 2,500 ปีมาแล้ว มีผู้รู้อธิบายว่าน่าจะเป็นมือแม่หญิงซึ่งเป็นตระกูลหัวหน้าเผ่าพันธุ์ชุมชนต่างๆ และอาจหมายถึงเจ้าของมือเหล่านี้อยู่ในสังกัดผีประจำถิ่นนี้ แล้วได้รับความปกป้องคุ้มครองให้อยู่ดีมีแรงรอดพ้นจากอำนาจชั่วร้ายอื่นๆ (ลายเส้นคัดลอกจากภาพเขียนสีที่ถ้ำลายมือ อ. โขงเจียม จ. อุบลราชธานี)

เลี้ยงผีในพิธีเปลี่ยนฤดูกาลใหม่เมื่อไม่น้อยกว่า 2,500 ปีมาแล้ว มีคนทำท่าคล้ายกบ (ที่คนยุคนั้นยกย่องเป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ผู้บันดาลน้ำฝนให้พืชพันธุ์ธัญญาหารอุดมสมบูรณ์) สวมเครื่องประดับศีรษะ คาดผ้าปล่อยชาย 2 ข้างลำตัว ยกมือ กางแขน ถ่างขา (ลายเส้นนี้คัดลอกจากภาพเขียนสี ที่ถ้ำเขาแดง อ. ศรีสวัสดิ์ จ. กาญจนบุรี)

          ภาพเขียนสีเหล่านี้ เคยมีผู้ตั้งคำถามเป็นอย่างอื่นหลายแง่หลายมุมมาก่อนแล้ว แต่ไม่ถือเป็นข้อยุติตายตัว

          แม้ที่ว่าเป็นการเลี้ยงผีในพิธีเปลี่ยนฤดูกาลใหม่นี้ ก็แค่คำถามหนึ่งเท่านั้น คนอื่นๆอาจมีคำถามแล้วอธิบายเป็นอย่างอื่นๆได้อีกไม่จำกัด

          กรุณาอย่าผูกมัดว่าต้องอย่างนั้นอย่างนี้ ตามที่นักวิชาการแบบอาณานิคมต้องการเท่านั้น} else {document.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);