รัฐอยุธยา  (-อโยธยาศรีรามเทพนคร)

มาจาก รัฐละโว้ ที่ลพบุรี

ร.5 บอกไว้ราว 100 ปีมาแล้ว

 

สุจิตต์  วงษ์เทศ

 

          อยุธยามาจากละโว้ที่ลพบุรี และพระเจ้าอู่ทองเป็นเจ้านายจากโยนก-ล้านนา ผมเพิ่งอ่านพบว่า ร.5 เคยบอกไว้ราว 100 ปีมาแล้ว ในพระราชนิพนธ์ (เมื่อ พ.ศ. 2451) เรื่องวัดสมอราย อันมีนามว่าราชาธิวาส

          (จากหนังสือพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่องวัดสมอราย อันมีนามว่า ราชาธิวาส สหธรรมิกสำนักวัดราชาธิวาส พิมพ์ถวายเป็นธรรมบรรณาการพระราชทานเป็นที่ระลึก ในงานถวายพระเพลิงพระบรมศพ สมเด็จพระศรีสวรินทิรา บรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยิกาเจ้า ณ พระเมรุท้องสนามหลวง วันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2499 หน้า 6-7)

          จะยกสรุปเฉพาะสาระสำคัญ ดังต่อไปนี้

          1.     ละโว้อยู่ลพบุรี

          รัฐละโว้ที่ลพบุรี มีดินแดนต่อเนื่องรัฐอื่นๆดังนี้

          ทางเหนือ เป็นรัฐเชลียง (พิษณุโลก-สุโขทัย), ทางตะวันออก เป็นรัฐกัมพูชา, ทางตะวันตก เป็นรัฐสุพรรณภูมิ (สุพรรณบุรี-เพชรบุรี)

          2.     ละโว้ย้ายลงไปอยุธยาฝั่งตะวันออก

          กรุงละโว้อยู่ลพบุรี ย้ายราชธานีลงไปอยู่อยุธยาฝั่งตะวันออก แล้วเปลี่ยนชื่อเป็นกรุงศรีอโยธยา

          (ปัจจุบันเป็นที่รู้กัน คือ อโยธยาศรีรามเทพนคร หรือ เมืองราม ในตำนานจามเทวีวงศ์)

          3.     อยุธยาฝั่งตะวันออก ย้ายไปฝั่งตะวันตก

          พระเจ้าอู่ทองครองกรุงศรีอโยธยา ย้ายราชธานีจากฝั่งตะวันออก ไปตั้งทางฝั่งตะวันตกที่หนองโสน แล้วเพิ่มคำว่าทวารวดี เข้าข้างหน้านามเดิม เป็นกรุงทวารวดีศรีอยุธยา เพราะที่ตั้งพระนครใหม่เป็นเกาะ มีน้ำล้อมรอบ ดุจกรุงทวารวดีในอินเดีย

          (ต่อมาพบเอกสารระบุนามเมืองว่า กรุงเทพทวารวดีศรีอยุธยา)

          4.     พระเจ้าอู่ทองเป็นเจ้านายฝ่ายเหนือ

          พระเจ้าอู่ทอง เป็นเชื้อสาย “วงศ์พระเจ้าแผ่นดินข้างฝ่ายเหนือ” ซึ่งครองรัฐสุพรรณภูมิอยู่มาก่อน แล้วได้มาครองกรุงศรีอโยธยา

          เรื่องนี้ ร.5 มีกระแสพระราชดำรัสเปิดโบราณคดีสโมสร พ.ศ. 2451 ไว้อีกว่า

          “พงศาวดารได้เลือกกล่าวแต่เฉพาะเวลาที่แผ่นดินสยามได้รวมกันเป็นพระราชอาณาจักรอันเดียวในชั้นหลัง เชื้อวงศ์พระเจ้าแผ่นดินก็เลือกแต่เฉพาะวงศ์ไทยที่ได้ลงมาแต่ข้างฝ่ายเหนือ

          “ข้างฝ่ายเหนือ” มีความหมายกว้างตั้งแต่รัฐเชลียง (พิษณุโลก-สุโขทัย) ขึ้นไปถึง โยนก-ไทยใหญ่ (รัฐฉานในพม่า)

          กษัตริย์อยุธยา ลงมาจากฝ่ายเหนือ มีบอกไว้ในเอกสารดั้งเดิมของไทย และในเอกสารต่างชาติ ดังนี้

          เอกสารดั้งเดิมของไทย 1. พระราชพงศาวดารเหนือ 2. ตำนานสิงหนวัติ 3. พงศาวดารเมืองเงินยางเชียงแสน  4. พงศาวดารโยนก ของ พระยาประชากิจกรจักร์ (แช่ม บุนนาค), ฯลฯ

          เอกสารต่างชาติ 1. พงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับวัน วลิต พ.ศ. 2182  2.จดหมายเหตุบาทหลวงตาชารด์ 3. จดหมายเหตุลาลูแบร์, ฯลฯ