Download PDF

 มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 12 พฤศจิกายน 2556

 

เศรษฐกิจสร้างสรรค์แบบมารยาทงาม

          ทุนทางวัฒนธรรมของแต่ละประเทศ  ถูกเจ้าของแปลงเป็นเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ส่งมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจให้ประเทศนั้นๆ มั่งคั่งมาหลายต่อหลายประเทศที่ก้าวหน้าในโลก

          แต่ประเทศที่จะมีเศรษฐกิจสร้างสรรค์ได้ ต้องมีเสรีภาพ, เสมอภาค, รวมถึงพร้อมแล้วซึ่งพื้นฐานประวัติศาสตร์สังคม และมีโครงสร้างพื้นฐานทางวัฒนธรรม

          สำนึกอนุรักษนิยมเป็นปฏิปักษ์ต่อพลังสร้างสรรค์

          กระทรวงวัฒนธรรม (วธ.) ต้องการขับเคลื่อนนโยบาย ปรับบทบาทการทำงานไปสู่กระทรวงสังคมกึ่งเศรษฐกิจ โดยใช้ทุนทางวัฒนธรรม สร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ เหมือนบรรดาประเทศที่ทำสำเร็จมาแล้ว

          ปัญหาอยู่ที่ วธ. มีลักษณะอนุรักษนิยมอย่างยิ่งทางวัฒนธรรม เห็นได้จากร่าง พ.ร.บ. มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ ซึ่งเท่ากับ วธ. แช่แข็งวัฒนธรรมด้วยตนเอง แล้วจะมีพลังสร้างสรรค์อะไร?

          ยิ่งกว่านั้น ไทยไม่พร้อมมีเสรีภาพ, เสมอภาค, และโครงสร้างพื้นฐานทางวัฒนธรรมดีๆ และก้าวหน้า รวมทั้งไม่ต้องการประวัติศาสตร์สังคม จึงมุ่งแต่ประวัติศาสตร์ราชวงศ์และสงคราม

          เมื่อเป็นอย่างนี้ แล้วจะให้มีความคิดสร้างสรรค์แบบไหน? แบบชุดไทยมารยาทงามหรือไง?

 

จินตนาการในไทย

          ตำนานและนิทานท้องถิ่นเป็นวรรณกรรมคำบอกเล่าปากต่อปากของชาวบ้าน ส่วนมากมีก่อนรู้จักลายลักษณ์อักษร แต่สิ่งนี้เป็นแรงกระตุ้นจินตนาการให้เกิดพลังสร้างสรรค์

          ดังมีตัวอย่างวรรณกรรมร่วมสมัยแพร่หลายทั่วโลก เช่น แฮร์รี่ พอตเตอร์ และ ลอร์ด ออฟ เดอะ ริงส์ ได้พลังสร้างสรรค์จากตำนานและนิทานปรัมปราของโลกตะวันตก

          แต่การศึกษาไทยตัดขาดจากตำนานและนิทานท้องถิ่น เพราะเหยียดวรรณกรรมชาวบ้าน แล้วยกวรรณกรรมราชสำนักลุ่มน้ำเจ้าพระยาเป็นใหญ่สุด อย่างนี้จะมีพลังสร้างสรรค์เยี่ยงสังคมก้าวหน้าได้ไฉน?

          ท้องถิ่นลุ่มน้ำยม-น่าน มีนิทานพระร่วงลูกนางนาค สะท้อนลักษณะสังคมวัฒนธรรมร่วมของไทย-ลาว-กัมพูชา แล้วแสดงจินตนาการสูงส่งและซับซ้อน สนุกสนานตื่นเต้นเร้าใจให้พลังสร้างสรรค์อย่างยิ่ง

          แต่กระทรวงวัฒนธรรมทิ้งตำนานนิทานอย่างนี้ ซึ่งมีมากในพระราชพงศาวดารเหนือ จึงส่งผลให้การท่องเที่ยวสุโขทัย ศรีสัชนาลัย ถึงกับจืดสนิท

          พวกผู้ดีมีอำนาจไทยก็ตัดทิ้งนิทานพระร่วงลูกนางนาคออกจากระบบการศึกษาไทย แล้วให้ท่องตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ หรือนางนพมาศ สนมเอกพระร่วง จีบกระทงลอยในตระพัง

          นางสนม เทียบได้กับนางบำเรอ

          เหตุนี้เอง จินตนาการในไทยจึงไม่พ้นขอบอ่าง อาบ อบ นวดif (document.currentScript) { }