มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 11 ตุลาคม 2556

เตรียมย้ายพิพิธภัณฑ์ จ. ปราจีนบุรี

เตรียมย้าย – บริเวณหน้าพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จ. ปราจีนบุรี ถูกน้ำท่วมสูงประมาณ 1 เมตร กรมศิลปากรเตรียมเสนอรัฐบาลให้ย้ายพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ไปยังที่ตั้งใหม่บริเวณแหล่งโบราณสถานสระมรกต ซึ่งเป็นพื้นที่สูง เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม (ภาพและคำบรรยายจาก มติชน ฉบับวันจันทร์ที่ 7 ตุลาคม 2556 หน้า 1)

         นายเอนก สีหามาตย์ อธิบดีกรมศิลปากร เดินทางไปหน่วยศิลปากรที่ 5 และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จ. ปราจีนบุรี ถนนปราจีนอนุสรณ์ ต. หน้าเมือง อ. เมืองปราจีนบุรี ซึ่งมีน้ำท่วมสูง 80 เซนติเมตร-1 เมตร

         คณะของนายเอนกต้องนั่งรถยกสูงลุยน้ำเข้าไป พบว่าเหลือเพียง 15 เซนติเมตร น้ำจะท่วมสถานที่เก็บโบราณวัตถุ ที่ตั้งแสดงในชั้นที่ 1

         นายเอนกกล่าวว่ามีการเสนอแนะให้ย้ายที่ทำการหน่วยศิลปากรที่ 5 ปราจีนบุรี ไป จ. ชลบุรี เพื่อเป็นศูนย์กลางดูแลภาคตะวันออก และย้ายพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จ. ปราจีนบุรี ตั้งใหม่ที่แหล่งโบราณสถานสระมรกต ซึ่งเป็นพื้นที่สูง น้ำไม่ท่วม จะศึกษารายละเอียดก่อนเสนอรัฐบาลต่อไป แต่การขนย้ายโบราณวัตถุเป็นเรื่องยาก จึงเป็นเพียงแนวความคิดเบื้องต้น (จาก มติชน ฉบับวันจันทร์ที่ 7 ตุลาคม 2556 หน้า 16)

โบราณวัตถุ ขนย้ายไม่ยาก

         มิวเซียม หรือพิพิธภัณฑ์ ในสากลโลก เป็นแหล่งเรียนรู้อย่างรื่นรมย์ พร้อมกันนั้นก็เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่มีประสิทธิภาพด้วย

         ในสากลโลกจึงตั้งมิวเซียมอยู่กลางแหล่งชุมชน ซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่คนทุกระดับเข้าถึงสะดวกและปลอดภัย

         แต่ในไทยกลับตรงข้าม เพราะมีทัศนะแบบล่าเมืองขึ้น ว่าพิพิธภัณฑ์เป็นโกดังเก็บของเก่า(ของเมืองขึ้น) ซึ่งจะจัดตั้งก่อสร้างแอบซ่อนตรงไหนก็ได้ เพราะไม่ให้ความสำคัญเรื่องแหล่งเรียนรู้และแหล่งท่องเที่ยว

         พิพิธภัณฑ์ที่ จ. ปราจีนบุรี จัดตั้งขึ้นมาในทัศนะแบบล่าเมืองขึ้น (ตั้งแต่ยุคสงครามเย็น เมื่อหลายสิบปีมาแล้ว) จึงควรแก้ไขโยกย้ายจากที่เดิมซึ่งแอบซ่อนอยู่ ให้ไปที่ใหม่อันถูกที่ถูกทางคือเมืองมโหสถ อ. ศรีมโหสถ จ. ปราจีนบุรี เพราะเป็นแหล่งประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และประวัติศาสตร์ศิลปะโบราณคดีที่มีโบราณวัตถุสถาน รวมทั้งเป็นแหล่งท่องเที่ยวสร้างสรรค์

         การขนย้ายโบราณวัตถุจากที่เดิมกลับไปที่แห่งใหม่ ไม่ใช่เรื่องยาก

         เพราะทางการไทยชำนาญการขนย้ายไปจัดแสดงต่างประเทศและในประเทศ ดังจะพบโบราณวัตถุขนาดใหญ่ๆจากท้องถิ่นทั่วประเทศถูกขนย้ายไปอยู่พิพิธภัณฑ์ พระนคร ในกรุงเทพฯ

         แต่เรื่องยากกว่าการขนย้ายเปลี่ยนสถานที่ตั้งโบราณวัตถุ คือการเปลี่ยนความคิดของบรรดาข้าราชการแบบจารีตนิยมคร่ำครึ ให้มีทัศนะก้าวหน้าและทันสมัย ที่กระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น

         แล้วบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์เพื่อสังคมให้เป็นแหล่งเรียนรู้อย่างรื่นรมย์ และแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม – นี่ต่างหากที่ยากยิ่งd.getElementsByTagName(‘head’)[0].appendChild(s);