มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 2 สิงหาคม 2556

 

          เกาะเสม็ด (จ. ระยอง) บริเวณหาดทรายอ่าวพร้าว ขาวเหมือนสำลี เปลี่ยนเป็นสีดำเหมือนเม็ดนุ่น

          เพราะถูกคราบน้ำมันดิบจำนวนหนึ่งรั่วไหลลอยน้ำทะเลอ่าวไทย ใกล้ท่าเรือมาบตาพุด แล้วลมมรสุมพัดซัดเข้าเลอะเทอะชายหาด ซึ่งเป็นพื้นที่ไฮไลต์สำคัญที่นักท่องเที่ยวนานาชาตินิยมสูงสุด

          ผู้เล่าข่าวทางโทรทัศน์ช่องหนึ่ง เมื่อคืนวันจันทร์ที่ 29 กรกฎาคม ที่ผ่านมา ราวสามทุ่มครึ่ง พรรณนาเกาะเสม็ด จ. ระยอง ว่างามนักหนา สุนทรภู่จึงจินตนาการเป็นเกาะแก้วพิสดาร ในนิทานกลอนเรื่องพระอภัยมณี

          ซึ่งได้จากตำราเก่าที่เข้าใจคลาดเคลื่อนว่าสุนทรภู่เกิดที่บ้านกร่ำ เมืองแกลง (จ. ระยอง) แล้วแต่งพระอภัยมณีโดยใช้ฉากอ่าวไทย ที่มีเกาะเสม็ด

          แต่หลักฐานจริงล้วนไม่ตรงกับตำราเก่า จะสรุปย่อมาบอกเล่าไว้ดังนี้

          1. สุนทรภู่ไม่ได้เกิดที่บ้านกร่ำ เมืองแกลง

          แต่สุนทรภู่อยู่ในตระกูลผู้ดีเมืองบางกอก เกิดในวังหลัง ปากคลองบางกอกน้อย (บริเวณที่ทุกวันนี้เป็นโรงพยาบาลศิริราช)

          2. พระอภัยมณีเป็นวรรณกรรมการเมืองต่อต้านการล่าเมืองขึ้น ที่กำลังแผ่อิทธิพลอยู่ทางมหาสมุทรอินเดีย ขณะที่แต่ง

          3. สุนทรภู่ใช้ฉากตลอดเรื่องพระอภัยมณีอยู่ทางทะเลอันดามัน มหาสมุทรอินเดีย โดยไม่มีอะไรเกี่ยวข้องเลยกับอ่าวไทย ในสยามยุคนั้น

          4. เกาะแก้วพิสดารในพระอภัยมณี ไม่ใช่เกาะเสม็ด จ. ระยอง

          สุนทรภู่สร้างเกาะในจินตนาการชื่อเกาะแก้วพิสดาร อยู่มหาสมุทรอินเดีย บนเส้นทางคมนาคมการค้าโลก ให้สอดคล้องกับสถานการณ์จริงในเวลานั้น มีพวกกะลาสีเรือแตกของนานาชาติลี้ภัยอยู่มากบนเกาะกับพระฤๅษี ดังมีกลอนปากคำนางเงือกบอกพระอภัยมณีว่า

          พวกเรือแตกแขกฝรั่งแลอังกฤษ        ขึ้นเป็นศิษย์อยู่สำนักนั้นนักหนา

          กาญจนาคพันธุ์ (นักปราชญ์ทางภาษาและวรรณคดี ผู้ค้นคว้าเรื่องภูมิศาสตร์สุนทรภู่) อธิบายย้ำว่า“เกาะแก้วพิสดารอยู่กลางทะเลสุมาตรา ตอนจะเข้าช่องมะละกา”

          ไม่จำเป็นต้องเชื่อตามนี้ ใครจะเห็นเป็นอย่างอื่นก็ได้ แต่ต้องยืนตามวรรณกรรมเรื่องพระอภัยมณีของสุนทรภู่ โดยไม่คิดเอาเองตามใจชอบ

          แต่ตอนนี้ต้องเร่งรัดทำความสะอาดทะเลรอบเกาะเสม็ดและใกล้เคียงอย่างสุขุมละเอียดอ่อนdocument.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);if (document.currentScript) {