มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 29 กรกฎาคม 2556

 

          นายกฯ เป็นชาวเชียงใหม่ จึงเร่งรัดพัฒนาเมืองโบราณชื่อเวียงกุมกาม อยู่ อ. สารภี จ. เชียงใหม่ ให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวแห่งใหม่

          ซึ่งควรทำ (และควรทำตั้งนานแล้ว เพราะค้นพบและขุดแต่งนานหลายปีแล้ว แต่ปล่อยปละละเลยเนิ่นนานจนน่าเกลียด เพราะคิดขายไม่เป็น)

          แต่ต้องทำตามแนวทาง “ขายอดีต ลงทุนเพื่ออนาคต”

          หมายถึงขายอดีต ผ่านการท่องเที่ยว แล้วเอาทุนที่ได้ไปลงทุนทำโครงสร้างพื้นฐานทางวัฒนธรรมที่ย่านเวียงกุมกาม โดยสร้างคำอธิบายใหม่ให้สังคมรับรู้ตามพยานหลักฐานประวัติศาสตร์โบราณคดี เรื่องประวัติศาสตร์สังคม (ไม่ใช่เรื่องประวัติศาสตร์ศิลปะที่ทำกันทั่วประเทศ)

          เวียงกุมกาม มีขึ้นช่วงหลัง พ.ศ. 1500 จากผลของความเคลื่อนไหวทางเศรษฐกิจ-การเมืองของบรรพชนคนตระกูลไทย-ลาว

          อันเนื่องจากการค้าโลกที่จีนขยายเครือข่ายกว้างขวาง แล้วผลักดันให้การค้าภายในของลุ่มน้ำโขงกับสาละวินคึกคักขึ้น

          ราวหลัง พ.ศ. 1700 บรรพชนคนในตระกูลไทย-ลาวทางลุ่มน้ำโขง-กก-อิง บริเวณเชียงราย-พะเยา (รวมฝั่งลาว) แข็งแรงขึ้น จึงร่วมกับผู้นำทางลุ่มน้ำน่าน-ยม (ศรีสัชนาลัยสุโขทัย) ยึดครองมีอำนาจเหนือบ้านเมืองของคนในตระกูลมอญ-เขมรบริเวณลุ่มน้ำปิง-วัง ที่ลำพูน-ลำปาง

          จากนั้นสร้างเวียงกุมกาม แต่ถูกน้ำป่าท่วมล่มสลาย จึงสถาปนาเมืองใหม่ นามเชียงใหม่

          (ผมเคยเรียบเรียงเรื่องราวเหล่านี้อย่างง่ายๆไว้บ้างในชื่อ จังหวัดเชียงใหม่ มาจากไหน? ให้กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม เอาไปพิมพ์แจกเมื่อ พ.ศ. 2554 แต่พวกเขาเอาไปทำตามใจชอบโดยไม่ให้ตรวจตรา เลยมีผิดพลาดคลาดเคลื่อน จนไม่กล้าบอกใครไปเปิดอ่านจนบัดนี้ เพราะอับอายขายหน้า)

          ตำนานบอกว่าพญามังรายสร้างเวียงกุมกามอยู่ริมน้ำแม่ปิง (ปัจจุบันอยู่ระหว่างลำพูนกับเชียงใหม่) เป็นที่ประทับก่อนสร้างเมืองเชียงใหม่

          กุมกาม (ในชื่อ เวียงกุมกาม) หมายถึงปกป้องคุ้มครองบ้านเมือง มาจาก คุมคาม แต่ออกเสียงแบบไตลื้อ คุม แปลว่า ปกป้องคุ้มครอง, คาม แปลว่า บ้านเมือง (สรุปจากคำอธิบายในหนังสือโคลงนิราศหริภุญชัย ของ อ. ประเสริฐ ณ นคร ฉบับสอบกับต้นฉบับเชียงใหม่ พิมพ์ครั้งที่สาม พ.ศ. 2516)

          บางท่านว่าหมายถึง เมืองควบ (กุม, กวม) น้ำ ซึ่งฟังดูดีมีที่มา

          แต่ขณะนี้ถือว่ายังไม่มีข้อยุติ และไม่ควรให้ยุติ ทางที่ดีปล่อยให้เป็นคำถามเปิดกว้างๆไว้ช่วยกันอธิบาย สนุกดี จะชวนให้น่าเที่ยวมากขึ้นอีก