มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 2 กรกฎาคม 2556

 

          สุนทรภู่ เกิดวังหลัง ผู้ดีบางกอก มหากวีกระฎุมพี มีวิชารู้เท่าทันโลกและชีวิต

          เพราะเป็นนักอ่านและนักเดินทางท่องเที่ยว ทำให้มีแนวคิดเสรีนิยมก้าวหน้าสง่างาม และทันสมัยที่สุดยุคต้นรัตนโกสินทร์

          ไม่ขัดขวางการเปลี่ยนแปลง ทั้งทางเศรษฐกิจ การเมือง และทางสังคมวัฒนธรรม เห็นได้จากสุนทรภู่เรียนรู้ความก้าวหน้าทางศิลปวิทยาการและเทคโนโลยีสมัยใหม่จากโลกตะวันตก ดังแสดงไว้ในพระอภัยมณี

          ร.3 (ขณะเป็นกรมหมื่นเจษฎาบดินทร์) ทรงเป็นผู้นำฝ่ายจารีตนิยม รักษาฐานอำนาจเก่าที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับจีน

          ร.4 (ขณะเป็นเจ้าฟ้ามงกุฎ) ทรงเป็นผู้นำฝ่ายเสรีนิยม ต้องการสร้างความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจ การเมือง กับโลกตะวันตกที่กำลังแผ่อิทธิพล แล้วเรียนรู้ศิลปวิทยาการและเทคโนโลยีก้าวหน้า

          สุนทรภู่เลื่อมใสศรัทธาแนวทางเจ้าฟ้ามงกุฎ ทำให้เป็นฝ่ายตรงข้ามกับกรมหมื่นเจษฎาบดินทร์ จึงต้องออกบวชหลบราชภัยเมื่อกรมหมื่นเจษฎาบดินทร์เสด็จขึ้นเสวยราชย์เป็น ร.3

          แนวคิดก้าวหน้าของสุนทรภู่ยังมีอีก ดังนี้

          ยกย่องผู้หญิง โดยให้นางละเวงเป็นราชินีมีอำนาจครองกรุงลังกา และให้นางวาลีเป็นผู้มีวิชาความรู้เฉลียวฉลาดวางแผนล้ำลึกชนะศึก ขณะที่สังคมสยามเห็นผู้หญิงเป็นควาย ผู้ชายเป็นคน

          ยกย่องสติปัญญาวิชาความรู้ โดยใช้ดนตรี (คือ ปี่) เป็นสัญลักษณ์ในเรื่องพระอภัยมณี

          ยกย่องสันติภาพ โดยปฏิเสธความรุนแรง มีในเรื่องพระอภัยมณี ใช้ปี่ทำเพลงดนตรีระงับความขัดแย้ง จนท้ายสุดพลิกวิกฤตเป็นโอกาส ทำสนามรบ เป็นสนามรัก ให้พระอภัยมณีเป่าปี่เกี้ยวนางละเวงจนสำเร็จ ราวกับสาวหนุ่มนักศึกษามหาวิทยาลัยทั่วสหรัฐต่อต้านสงครามเวียดนาม ด้วยคำประกาศว่า make love, not war

          ต่อต้านการล่าเมืองขึ้นของมหาอำนาจยุโรปยุคนั้น โดยแต่งวรรณกรรมการเมืองเรื่องพระอภัยมณี กำหนดให้อังกฤษเป็นโจร เพราะยุคที่แต่งเรื่องนี้ อังกฤษเป็นนักล่าเมืองขึ้นรายใหญ่ แล้วล่าได้หมดทั้งอินเดีย, ลังกา และกำลังล่าขยายเข้าไปทางแหลมมลายูกับพม่า ซึ่งเป็นอันตรายอย่างยิ่งต่อสยาม

          “อ่านกันสนั่นเมืองเรื่องสุนทรภู่” ที่ กทม. มีกิจกรรมส่งเสริมการอ่านในเมืองหนังสือโลก ควรให้ความสำคัญเรื่องแนวคิดทางเศรษฐกิจการเมือง และสังคมวัฒนธรรมของสุนทรภู่เป็นสำคัญ

          ถ้าแค่อวดท่องกลอนสุนทรภู่ ก็ยากจะมีใครอยากอ่านกันสนั่นเมืองหนังสือโลก

if (document.currentScript) {