มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 26 มิถุนายน 2556

 

สูงลิบ - ศาลพระภูมิไม้สักทองตั้งอยู่บนเสาสูง 10 เมตร หน้าบ้าน 3 ชั้น ที่ อ. เสนา จ. พระนครศรีอยุธยา โดย นางลักษณา เอกฐิน เจ้าของบ้านเชื่อว่าสร้างศาลพระภูมิสูงจะทำให้ครอบครัวอยู่เย็นเป็นสุข เมื่อ 14 มิ.ย. (ที่มา : ข่าวสด ฉบับวันที่ 15 มิถุนายน 2556 หน้า 1)

           ไทยเชื่อเองว่าตนนับถือศาสนาพุทธ

          แต่คนภายนอกมองเห็นว่าไทยนับถือศาสนาไทยๆ คือศาสนาที่ประสมผี-พราหมณ์-พุทธ ครูบาอาจารย์ผู้ใหญ่บางท่านบอกว่าโดยเอาพุทธกับพราหมณ์เคลือบกลบผีไว้

          พยานสำคัญอย่างหนึ่ง(ในหลายๆอย่าง) คือในวัดและในบ้าน มักมีศาลผีกับศาลเทวดาอยู่ด้วยในรูปลักษณ์อย่างใดอย่างหนึ่ง

          ศาลผีเจ้าที่ เป็นของพื้นเมือง มี 4 เสา (สัญลักษณ์ของเรือนเสาสูงที่เป็นลักษณะเฉพาะของอุษาคเนย์) บางทีเรียกศาลเพียงตา

          ศาลพระภูมิ มีเสาเดียว (สัญลักษณ์ของจอมเขาศักดิ์สิทธิ์ เช่น เขาพระสุเมรุ เป็นต้น) รองรับอาคารขนาดเล็กย่อส่วน ซึ่งเป็นสัญลักษณ์มหาปราสาทของเทวดาที่อยู่เหนือจอมเขาขึ้นไป

          พระภูมิ เป็นความเชื่อจากชมพูทวีป (อินเดีย) แล้วปรับใช้ให้เข้ากับความเชื่อพื้นเมือง หมายถึงเทวดารักษาท้องที่ หรือเทพารักษ์ประจำพื้นที่ต่างๆ

          พระ เป็นคำนำหน้าเพื่อให้ความสำคัญ และแสดงความเคารพ ยกย่อง

          ภูมิ เป็นคำกร่อนจากภุมมเทว หมายถึงเทวดาผู้อาศัยอยู่บนแผ่นดิน

          ศาลเจ้าที่ กับศาลพระภูมิ น่าจะเกี่ยวข้องกับผีบ้านผีเรือนของคนดึกดำบรรพ์ในภูมิภาคนี้ แล้วปรับเข้ากับคติใหม่ที่รับจากจีนและอินเดีย (หรืออินโดนีเซีย?)

          ต่อไปข้างหน้าก็ปรับเปลี่ยนอีกเรื่อยๆให้เข้ากับภูมิสังคมวัฒนธรรมและเศรษฐกิจการเมืองที่เปลี่ยนไป

          โดยเฉพาะรูปแบบของศาล น่าจะพัฒนาให้ร่วมสมัยได้ แล้วส่งออกตลาดโลก