Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 30 เมษายน 2556

 

          สงกรานต์ที่เมืองมัณฑะเลย์ในพม่า มากกว่า 100 ปีมาแล้ว ตรงกับสมัย ร.5 มีภาพลายเส้นจากหนังสือพิมพ์ของอังกฤษเจ้าอาณานิคม

เทศกาลสงกรานต์ในกรุงมัณฑะเลย์ ที่พม่า (THE BURMESE NEW YEAR) เมื่อ พ.ศ. 2431 (ตรงกับไทยสมัย ร.5) ภาพจาก THE GRAPHIC (ฉบับวันที่ 7 มกราคม ค.ศ. 1888 หน้า 13) THE GRAPHIC หนังสือพิมพ์รายสัปดาห์ของอังกฤษ (ออกทุกวันเสาร์) พิมพ์จำหน่ายครั้งแรกเมื่อวันที่ 4 ธันวาคม ค.ศ. 1869 (พ.ศ. 2412 ตรงกับไทยสมัยต้น ร.5) พิมพ์ต่อเนื่องมาจนปี 1932 (พ.ศ. 2475 ตรงกับไทยสมัย ร.7 เปลี่ยนแปลงการปกครอง) รวม 3,266 ฉบับ ก่อตั้งโดย William Luson Thomas ศิลปินที่ประสบความสำเร็จในด้านภาพพิมพ์ (ที่มาภาพ : www.old-print.com) (คุณพันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร นักเขียนประจำกองบรรณาธิการนิตยสาร Postcard ส่งรูปและใต้ภาพมาให้เนื่องในสงกรานต์ที่เพิ่งผ่านไป)

          ฝรั่งขี่ม้า (ควรเป็นนายอังกฤษ) ทำท่าปิดป้องน้ำสงกรานต์จากกระบอกฉีดของผู้หญิงและเด็กพื้นเมือง ซึ่งก็คงเป็นชาวพม่า

          ท่าทางฝรั่งขี่ม้าไม่สนุก แต่ผู้หญิงและเด็กสนุกมาก

          ทำให้คิดถึงคำอธิบายของครูบาอาจารย์ว่าพฤติกรรมสาดน้ำอย่างก้าวร้าวรุนแรงเริ่มก่อนจากพม่า เพื่อแสดงออกทางการเมืองต่อต้านอังกฤษเจ้าอาณานิคม

          กระบอกฉีดน้ำที่เห็นในรูปลายเส้นมี 2 แบบ แบบหนึ่งเป็นกระบอกไผ่ทั่วไป อีกแบบหนึ่งเป็นกระบอกน้ำเต้าสลักเป็นรูปนกหรือไก่

          กระบอกไผ่ฉีดน้ำสงกรานต์มีลูกสูบดูดน้ำเข้ากระบอก (ใช้วิธีเดียวกับหลอดเข็มฉีดยา) แล้วอัดฉีดน้ำพุ่งไปที่เป้าหมาย

          พ่อ(เป็นลาวพวน)เคยทำกระบอกฉีดน้ำอย่างนี้ให้ผมเล่นสงกรานต์ในดงศรีมหาโพธิ์ (อ. ศรีมโหสถ จ. ปราจีนบุรี) แล้วเชื่อมาตลอดว่าเป็นงานประดิษฐ์ของคนดงคนดอนบ้านนอกคอกนาเท่านั้น คนที่อื่นเจริญกว่าเขาไม่เล่นอย่างนี้หรอก

          เพิ่งรู้เมื่อเห็นรูปนี้ ว่ากระบอกฉีดน้ำจากไม้ไผ่แท้จริงเป็นงานสร้างสรรค์ร่วมกันของคนสุวรรณภูมิในอุษาคเนย์นับร้อยๆปีมาแล้ว

          ไม่มั่นใจว่าความเข้าใจอย่างนี้จะเป็นไปได้ แต่คิดอย่างอื่นก็คิดไม่ออก จึงเอามาบอกเล่าสู่กัน}} else {