มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 3 เมษายน 2556

 

          บางกอก เป็นคำกร่อนจากคำเต็มว่า บางมะกอก

          หมายถึงชุมชนมีต้นมะกอกขึ้นหนาแน่นทั้งสองฝั่งคลอง เรียกคลองบางมะกอก ที่อาจเชื่อมแม่น้ำด้านเหนือและใต้ให้ทะลุถึงกันบริเวณที่เป็นโค้งน้ำรูปเกือกม้า (Oxbow lake)

          โดยมีวัดมะกอกเป็นศูนย์กลางของชุมชน อยู่ปากคลองบางมะกอกที่เชื่อมแม่น้ำด้านใต้ (ต่อไปข้างหน้า วัดมะกอกเปลี่ยนชื่อเป็นวัดแจ้ง และวัดอรุณราชวราราม ตามลำดับ)

          (ชื่อบางมะกอก บางทีเพี้ยนเป็น บางปะกอก ก็ได้ มีตัวอย่างชื่อย่านบางปะกอกอยู่ในเขตราษฎร์บูรณะ กทม.)

          คลองบางมะกอกถูกขุดขยายกลายเป็นแม่น้ำ (ตั้งแต่หน้า ม. ธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ ถึงท่าเตียน-ปากคลองตลาด) เมื่อราว พ.ศ. 2085 แต่คนทั่วไปยังเรียกบางมะกอก แล้วกร่อนเหลือ บางกอก

          พ่อค้านานาประเทศรู้จักคุ้นเคยชื่อบางกอก มาตั้งแต่ยุคอยุธยา แล้วเรียก Bangkok สืบมาถึงทุกวันนี้

          นิวาสสถานเดิมของ ร.1 สมัยที่รับราชการอยู่กับพระเจ้าตาก ก็อยู่ริมแม่น้ำที่บางกอก

          บาง หมายถึงชุมชนที่ตั้งอยู่ปากลำน้ำสายเล็ก (เช่น คลอง) ไหลลงลำน้ำสายใหญ่ (เช่น แม่น้ำ) มีรากร่วมกับคำมอญและคำเขมร

          เมืองบางกอกมีขึ้นบริเวณที่เคยเป็นบางมะกอก แล้วเรียกทั่วไปว่า บางกอก

          เมื่อคลองบางมะกอกกลายเป็นแม่น้ำสายใหม่ ทำให้แม่น้ำสายเก่ารูปโค้งเกือกม้าลดความสำคัญลงเป็นคลอง

          นับแต่นั้นชาวบ้านเรียกเป็น 2 ชื่อ ทางเหนือ เรียก คลองบางกอกน้อย ทางใต้ เรียก คลองบางกอกใหญ่if (document.currentScript) {