มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 15 กุมภาพันธ์ 2556

 

          ความเป็นไทยไม่ชิงสุกก่อนห่าม เป็นสิ่งที่ผู้ใหญ่ไทยอ้างใช้ประณามสาวหนุ่มวัยรุ่นสมัยนี้ ที่ไม่ยอมอยู่ในคอกความเป็นไทย ตามความหมายคับแคบของผู้ใหญ่

          คนเราห่ามเมื่อไร? สุกตอนไหน? ใครจะรู้? เพราะวรรณกรรมโบราณยืนยันว่าสาวหนุ่มแต่ก่อนมีเพศสัมพันธ์กันได้ก่อนแต่งงาน แล้วเป็นที่รับรู้ทั่วไป ไม่ถูกประณาม(เหมือนสมัยนี้)

          แต่เรียกด้วยศัพท์แสงชั้นสูงให้ดูดีมีระดับว่า“เทพอุ้มสม” (พจนานุกรมฉบับมติชนอธิบาย ว่าหมายถึงเทวดาจัดแจงให้มีคู่สู่สมโดยไม่มีพิธีแต่งงาน)

          และเป็นที่รู้ทั่วกันอย่างยกย่องว่านิทานสำคัญเรื่องนี้ คือ“อนิรุทธ์สมอุษา” หมายถึง เทพอุ้มพระอนิรุทธ์ไปสมสู่นางอุษา โดยต่างไม่เคยรู้จักกันมาก่อน และยังไม่แต่งงาน

          อนิรุทธ์คำฉันท์ วรรณคดียุคต้นอยุธยา ราวหลัง พ.ศ. 2000 ไม่รู้ชื่อกวีผู้นิพนธ์ เพราะไม่มีเขียนบอกไว้บนสมุดข่อยต้นฉบับ (แต่ก่อนมักเดากันว่าศรีปราชญ์เป็นผู้แต่ง ครั้นภายหลังจึงรู้ว่าศรีปราชญ์เป็นชื่อในนิทาน เหมือนศรีธนญชัย ไม่มีตัวตนจริง เลยต้องยกเลิกไป แต่ครูบาอาจารย์บางคนยังฝังใจไม่ยอมเลิก)

          อนิรุทธ์ เป็นเจ้าชายเมืองทวารพตี คราวหนึ่งออกไปล่าสัตว์ในป่า ครั้นค่ำลงก็ประทับนอนในรถทรงใต้ร่มไทร

          เทพารักษ์เวทนาว่าขาดคู่สู่สมสังวาส จึงอุ้มไปสมสู่นางอุษา ธิดาพระเจ้ากรุงพาณที่โสณินคร เมื่อเสร็จสู่สมสองสมแล้วอุ้มกลับก่อนสว่าง

          เทพารักษ์บังนิทรา                     อนิรุทธราชา

          บันทมในราตรีกาล

          เทพาอุ้มเอาภูบาล                      จากรถแก้วกาญจน์

          รัศมีพพรายพัฬเหา

          – – – – – – –

          ชมชูพระลักษณรูจี                     วางแทบกษัตรีย์

          อุษาสำราญไสยา

          กิจกรรมอย่างนี้ บางคนสงสัยว่าจะเทียบได้ไหม? อย่างปัจจุบันที่รู้กันว่าวันไนต์สแตนด์ (one night stand) หมายถึงคู่นอนคืนเดียว แต่ไม่มีใครตอบได้

          นางอุษาติดใจกิจกรรมเทพอุ้มสม จึงเล่าความที่เกิดขึ้นให้พี่เลี้ยงชื่อนางพิจิตราฟังว่า เมื่อคืนหลับไป มีชายมาลอบชมสมสู่แล้วหนีไป เสียดาย (เหมือนเพลงลูกทุ่ง)

          ครั้นหลับก็ลอบหนี                     มิสั่งน้องนิราสพลัน

          ไฟโศกกรมกรรม์                           บมิรางจะรอดปาง

          นางพิจิตราวาดรูปเหมือน เพื่อหาตัวผู้มาสู่สมนางอุษาคืนมาจนได้ แล้วอุ้มมาสมสู่ให้นางอุษาอีกครั้ง

          โอบอุ้มเอาพระศรี                      อนิรุทธเหิรเห็จ

          เหิรหาวตรดวดเด็ด                        ดลโสนิบูรบูรพ์

          ถ่อมถนอมสมเด็จเข้า                ในยอดปรางลุสูงศูล

          วางสมอุษาดูร                                คือศศีศศีสม ฯ

          วางท้าวแทบท้าวเทียมผทม เสวยสุขภีรม

          ยร่วมฤทัยใสสานต์

          จากนั้นเนื้อเรื่องก็ดำเนินต่อไปให้เกิดความขัดแย้งตามคัมภีร์จากชมพูทวีป

          อนิรุทธ์สมอุษาของราชสำนักลุ่มน้ำเจ้าพระยา แพร่หลายถึงสองฝั่งโขง เป็นนิทานเรื่องอุสาบารส (หมายถึงนางอุสากับท้าวบารส) บอกเล่าภูมิสถานธรรมชาติบนภูพระบาท (อ. บ้านผือ จ. อุดรธานี) ยกย่องกันว่าคลาสสิคอย่างยิ่ง

          นางอุสาแตกเนื้อสาวอยู่บนหอสูงบนเขา เพราะพ่อแม่หวงนักหนา แต่เทพก็อุ้มท้าวบารสขึ้นไปสมสู่อยู่ก่อนแต่งกับนางอุสาได้ สบายมาก

          พวกจารีตนิยมอธิบายว่าเทพอุ้มสม เป็นผู้ดีมีระดับกว่าอยู่ก่อนแต่ง หรือวันไนต์สแตนด์ของสาวหนุ่มปัจจุบัน

          ผู้ดีมีผัวฝรั่ง ย่อมได้รับยกย่องเป็นสง่าราศีแก่วงศ์ตระกูล และความเป็นไทย

          ถ้าอีสาวบ้านนอกคอกนาแถวอีสานไปมีผัวฝรั่งบ้าง ก็จะถูกผู้ดีประณามว่าไม่รักนวลสงวนตัว และไม่รักความเป็นไทย (แบบมนุษย์ต่างดาว ไม่เหมือนใครในโลก) ถึงขั้นขายชาติไปโน่น}