มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 17 มกราคม 2556

 

          ทรงผมนักเรียน เป็นส่วนหนึ่งของเครื่องแบบนักเรียนนักศึกษา ที่ถูกกำหนดขึ้นโดยผู้มีความคิดแบบอนุรักษนิยมและราชาชาตินิยม ที่สยบสมยอมต่ออำนาจนิยมในนามความเป็นไทย

          ครูบาอาจารย์และบุคลากรทางการศึกษาจำนวนไม่น้อย ตั้งแต่ระดับโรงเรียนจนถึงมหาวิทยาลัยในไทย ก็รวมอยู่ในผู้มีลักษณะทางความคิดนี้

          ลักษณะความเป็นไทยของคนพวกนี้ไม่เคยมีมาแต่เดิม แต่กำหนดขึ้นเองตามอำเภอใจของพวกตน อย่างอนุรักษนิยม, ราชาชาตินิยม, อำนาจนิยม

          คนไทย แรกมีพัฒนาการขึ้นราวหลัง พ.ศ. 1800 บริเวณที่ราบลุ่มน้ำเจ้าพระยาภาคกลางตอนล่าง ตรงที่เป็นขอบเขตรัฐอโยธยา-สุพรรณภูมิ

          ก่อนหน้านั้นไม่เคยพบหลักฐานว่ามีคนไทยและความเป็นไทย

          มีแต่คำว่า ไท-ไต แปลว่า คน, ชาว ซึ่งมีใช้ในทุกชาติพันธุ์ ทั้งมอญ-เขมร และลาว-ไทย แต่ไม่ได้หมายถึงคนไทย และความเป็นไทย

          นับแต่มีคนไทยและความเป็นไทยขึ้นครั้งแรกยุคอยุธยา ยังไม่เคยพบหลักฐานว่ามีแบบแผนทรงผมและเครื่องแบบเครื่องแต่งกายของเด็กไทยและผู้ใหญ่ไทย

          ถ้าใครคนไหนจะอ้างว่าเคยมีอย่างนั้นอย่างนี้ ก็เป็นจินตนาการล้วนๆของใครคนนั้นในยุคนี้เท่านั้น ซึ่งอาจถูกโปรแกรมมาก่อนด้วยละครปลุกใจของหลวงวิจิตรวาทการและจากทางการอื่นๆในยุคเดียวกัน

          แล้วเป็นมรดกตกทอดมาใช้งานการเรียนการสอนในโรงเรียนและสถาบันการศึกษาทั่วไป ให้สังคมทั่วไปเข้าใจวิปลาสคลาดเคลื่อนโดยไม่เคยมีหลักฐานประวัติศาสตร์โบราณคดีรองรับ

          ทรงผมนักเรียนกับเครื่องแบบนักเรียนนักศึกษา เป็นสัญลักษณ์ของการกำราบลักษณะขบถ, แหกคอก, นอกครู ให้อยู่ในกะลาครอบของอนุรักษนิยม, ราชาชาตินิยม, อำนาจนิยม ซึ่งไปกันได้ดีกับเถรวาทไทยๆ

          แต่ล้วนเป็นปฏิปักษ์ต่อพลังความคิดสร้างสรรค์ และเป็นข้าศึกของการเรียนภาษาอังกฤษกับภาษาเพื่อนบ้าน

          ทรงผมถูกปลดแอกให้คลี่คลายลงแล้ว แต่ไม่ได้หมายความว่าสังคมจะเปิดโอกาสให้นักเรียนมีเสรีภาพทางความคิดสร้างสรรค์อย่างแท้จริง

          เพราะยังมีครูพวกหนึ่งทำใจไม่ได้ที่ต้องสูญเสียอำนาจกล้อนผมนักเรียนไปต่อหน้าต่อตา

          แล้วยังมีเครื่องแบบเป็นกะลาครอบอยู่อย่างแนบแน่นและแนบเนื้อ

          (ที่เขียนมานี้ ประมวลความคิดความเห็นต่างๆของหลายคนจากวงเสวนาไม่เป็นทางการ หลังอ่านข้อความเฟซบุ๊คของ อ. เกษียร เตชะพีระ ที่อ้างถึงบทความของ อ. เบน แอนเดอร์สัน แล้วมีผู้เมตตาปริ๊นต์ส่งให้ผมเสพ)document.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);