มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 12 ธันวาคม 2555

 

          ประวัติวัดสุปัฏนารามวรวิหารและโบราณวัตถุชิ้นสำคัญ เป็นชื่อหนังสือที่ระลึกงานพระกฐินพระราชทาน ทอดที่วัดสุปัฏฯ เมื่อ 18 พ.ย. 2555

          มีผู้เรียบเรียง 3 คน คือ รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล (ม. ธุรกิจบัณฑิตย์), เชาวนี วิลยาลัย (พิพิธภัณฑ์อุบล) และ ยุทธนาวรากร แสงอร่าม (พิพิธภัณฑ์พระนคร)

          รูปเล่มไม่ใหญ่โต หนาไม่ถึง 150 หน้า แต่บอกความเป็นมาของวัดและโบราณวัตถุชิ้นสำคัญในวัดครบถ้วน กะทัดรัด ไม่เยิ่นเย้อ ไม่ยืดยาด

โดยเฉพาะหลักฐานเกี่ยวกับรัฐเจนละที่มีในวัดสุปัฏฯหลายอย่าง ตั้งแต่ศิลาจารึก, ใบเสมา, ทับหลัง, ประติมากรรม, ฯลฯ

          ขณะเดียวกันมีข่าวว่าพิพิธภัณฑ์อุบลจะปรับปรุงจัดแสดงใหม่ โดยเน้นเรื่อง    เจนละที่มีหลักฐานเป็นโบราณวัตถุสถานหลายแห่งในอีสานและที่อุบล (พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร เขียนรายงานไว้ในคอลัมน์สโมสรมิวเซียม ของสยามรัฐสัปดาหวิจารณ์ ฉบับวันศุกร์ 30 พ.ย.-พฤหัสบดี 6 ธ.ค. 2555 หน้า 50)

          เจนละ เป็นชื่อรัฐ มีพัฒนาการขึ้นหลัง พ.ศ. 1000 อ. ธิดา สาระยา (นักวิชาการผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์โบราณคดีในอุษาคเนย์) อธิบายไว้นานแล้วว่าเจนละเป็นคำที่จีนใช้เรียกรัฐนี้ อาจเพี้ยนจากคำว่า กัมพุช, กัมลุช, คะแมร์ ซึ่งเป็นชื่อที่รู้จักในหมู่นักเดินเรืออาหรับยุคนั้นพันกว่าปีมาแล้ว

          ก่อนจะเป็นรัฐอันเป็นต้นประวัติศาสตร์กัมพูชาอาณาจักรเมืองพระนคร(ที่โตนเลสาบ หรือทะเลสาบ) บรรดานักวิชาการรุ่นใหม่ทั้งไทยและเทศ เห็นสอดคล้องกันว่าเจนละมีพัฒนาการขึ้นจากบ้านเมืองและรัฐขนาดเล็กบริเวณโขง-ชี-มูล เขตอุบล ต่อเนื่องถึงอำนาจเจริญ, ยโสธร, ร้อยเอ็ด หลังจากนั้นขยายเครือข่ายกว้างขวางออกไปถึงจัมปาสักในลาว จนเข้าสู่โตนเลสาบ(ทะเลสาบ)ในกัมพูชา

          เครือข่ายวัฒนธรรมเจนละเชื่อมโยงลงไปถึงเมืองจันทบุรี มีหลักฐานอยู่ที่วัดทองทั่ว ซึ่ง รมต. วัฒนธรรมต้องทำความเข้าใจ แล้วสนับสนุนให้พิพิธภัณฑ์อุบลจัดแสดงให้ครอบคลุมเครือข่ายทั้งหมด มีเรื่องราวกว้างๆ 3 ระยะ คือ

          1. ก่อนเจนละ 2. รัฐเจนละและเครือข่าย 3. หลังเจนละ จนถึงเป็น จ. อุบลราชธานี

          นี่เป็นภาพรวมกว้างๆ ไม่ต้องลงรายละเอียด แต่มีประวัติศาสตร์ศิลปะ คือโบราณศิลปวัตถุเป็นเครื่องประกอบจัดแสดง โดยมีคำอธิบายสัมพันธ์กับเนื้อหา 3 ระยะนั้น

          ใช้ภาษาง่ายๆ ตรงไปตรงมาเพื่อให้คนเข้าชมเข้าใจง่ายๆ ไม่อวดศัพท์วิชาการโบราณคดีประวัติศาสตร์ศิลป์

          มีแผนที่ประกอบทุกครั้งที่กล่าวถึงสถานที่ต่างๆ

          จะเรียกพิพิธภัณฑ์หรือมิวเซียมก็ได้ตามสะดวกปากและใจ แต่ต้องเข้าใจให้ตรงกันว่าไม่ได้เป็นแค่ที่เก็บของเก่าเท่านั้น หากเป็นแหล่งแลกเปลี่ยนเรียนรู้แบ่งปันเผยแพร่สู่สาธารณะอย่างสม่ำเสมอ แล้วเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญด้วย

          ครูบาอาจารย์พานักเรียนนิสิตนักศึกษาไปเรียนรู้ประวัติศาสตร์เจนละถึงเมืองอุบลได้จากมิวเซียมอุบลอย่างสะดวกสบาย ไม่น่าเบื่อเหมือนแห่งชาติทั่วไป

          เมื่อทำได้ตามที่บอกมา แม้ยังไม่สมบูรณ์ ก็เชื่อว่าชาวอุบล, นักท่องเที่ยว, ครูอาจารย์และนักเรียนนิสิตนักศึกษา จะเข้าชมมิวเซียมแห่งชาติอุบลอย่างรู้เรื่องและเข้าใจมากกว่าเดิม

          จากนั้นก็พัฒนาปรับปรุงไปทีละนิดทีละหน่อย นานเข้าก็ลงตัวสมบูรณ์ดีได้document.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);