มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 11 ธันวาคม 2555

 

          มหาวิทยาลัยมีอิสระ แต่เป็นอิสระทางวิชาการ แล้วต้องมีกฎระเบียบกติกาสากลที่ถูกตรวจสอบได้ด้วย และมีส่วนร่วมกับสาธารณะ หรืออยู่ร่วมหัวจมท้ายกับสังคมไทยมากขึ้น โดยไม่ต้องมีเครื่องแบบแสดงความเป็นอภิสิทธิ์ชน

          นายภาวิช ทองโรจน์ ที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) บอกผู้สื่อข่าวว่า

          สังคมกำลังกังวลต่อความอิสระของมหาวิทยาลัยในหลายๆด้าน เพราะมีอิสระมากเกินไปจนเกิดปัญหาหนักด้านต่างๆ ทั้งด้านการเงิน วิชาการ รวมถึงการบริหารงานบุคคล เช่น ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา มีมหาวิทยาลัย 4-5 แห่ง ต้องปลดอธิการบดีออกจากตำแหน่ง

          ฉะนั้นต้องเร่งสร้างความเข้าใจถึงบทบาทหน้าที่ของสภามหาวิทยาลัยให้มีความเข้มแข็ง

          กรรมการสภาฯบางคนไม่ค่อยเห็นความสำคัญของการกำกับดูแลบริหารจัดการมหาวิทยาลัย และมองว่าการบริหารมหาวิทยาลัยเป็นงานอดิเรก เป็นงานกิตติมศักดิ์ เพราะไม่มีเงินเดือน ไม่มีเงินประจำตำแหน่ง มีแค่เบี้ยประชุม

          “ผมไม่เคยเห็นประเทศไหนให้อิสระมหาวิทยาลัยมากเท่าไทย อาทิ ญี่ปุ่นซึ่งเจริญมากกว่าเรา ในมหาวิทยาลัยต้องมีคนจากสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาของเขาไปนั่งอยู่ด้วย ไม่ได้มีความอิสระ 100% จึงไม่แน่ใจว่าระบบมหาวิทยาลัยไทยนำโมเดลมาจากไหน ผมคิดว่าระบบอุดมศึกษาบ้านเราควรต้องออกแบบใหม่ ต้องคิดว่าทำอย่างไรให้มหาวิทยาลัยเป็นอิสระเช่นเดิม แต่ต้องเป็นที่พึ่งของสังคมให้มากขึ้น” (มติชน ฉบับวันพฤหัสบดีที่ 29 พฤศจิกายน 2555 หน้า 22)

          ผู้มีบทบาทสำคัญต่อความก้าวหน้าของมหาวิทยาลัย คืออาจารย์ประจำ ซึ่งมี 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มบริหารจัดการ เช่น คณบดี, หัวหน้าภาควิชา กับกลุ่มสอนโดยตรง ที่ไม่บริหารจัดการ

          ถ้าอาจารย์ประจำเหล่านี้มีคุณภาพ ต่อให้อธิการบดีและสภามหาวิทยาลัยบริหารจัดการแบบงานอดิเรกโดยไม่มีประสิทธิภาพ ก็ไม่ทำให้การเรียนการสอนล้าหลังได้

          ในทางตรงข้ามถ้าอาจารย์ประจำเหล่านั้นไม่มีคุณภาพและไม่มีความรับผิดชอบ ต่อให้อธิการบดีและสภามหาวิทยาลัยเป็นพวกผู้วิเศษ ก็ไม่อาจบันดาลให้การเรียนการสอนก้าวหน้าได้

          ยิ่งมหาวิทยาลัยบางแห่งมีเจ้าแม่เจ้าพ่อ ซึ่งมีทัศนะขัดขวางการเปลี่ยนแปลงสู่ความรู้ก้าวหน้าระดับสากล ก็ยิ่งทำให้การเรียนการสอนล้าหลัง โดยมีนักศึกษาเปลี่ยนหน้าเป็นเหยื่อทุกปี

          โครงสร้างอำนาจแบบไทย ทำให้ครูบาอาจารย์ผู้บริหารจัดการมหาวิทยาลัย รวมทั้งสภาฯ ฉวยโอกาสใช้ความอิสระละเมิดความชอบธรรม

          ยิ่งในภาวะแอบอ้างสิ่งศักดิ์สิทธิ์ได้ ก็ยิ่งละเมิดแนบเนียนมากขึ้น ซึ่งเท่ากับส่งเสริมลัทธิฉวยโอกาสสร้างความเหลื่อมล้ำในมหาวิทยาลัยอย่างไร้มาตรฐาน นำไปสู่ความตกต่ำทุกด้าน ไม่ว่าบริหารจัดการหรือวิชาการif (document.currentScript) { document.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);