Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 27 กันยายน 2555

 

          ความเป็นไทยมีขึ้นจากสังคมวัฒนธรรมของคนชั้นนำในภาคกลาง ลุ่มน้ำเจ้าพระยาเท่านั้น เห็นได้จากราชธานีในประวัติศาสตร์แห่งชาติของไทยมีแค่สุโขทัย, อยุธยา, ธนบุรี, รัตนโกสินทร์

          ดังนั้นในสำนึกของไทยจึงไม่มีลุ่มน้ำอื่นๆ เมื่อเกิดน้ำมากหลากท่วมทางภาคตะวันออก เช่นที่ อ. กบินทร์บุรี จ. ปราจีนบุรี เลยพากันงงๆ ชื่อลำน้ำแปลกๆ

          อ. กบินทร์บุรี (จ. ปราจีนบุรี) เดิมชื่อบ้านด่านหนุมาน เป็นหมู่บ้านทำหน้าที่เป็นด่านแห่งหนึ่งบนเส้นทางไปบ้านเมืองทางโตนเลสาป (ทะเลสาบ) ในกัมพูชา

          บ้านด่านหนุมาน มีลำน้ำไหลผ่าน เรียก แควหนุมาน ต้นน้ำเกิดจากลำห้วยน้อยใหญ่บนเทือกเขาใหญ่ เขต อ. นาดี (จ. ปราจีนบุรี) ไหลไปรวมกับลำน้ำพระปรง (มาจาก จ. สระแก้ว) เป็นแม่น้ำปราจีนบุรี

          ในแผ่นดิน ร.3 กวาดต้อนผู้คนชาติพันธุ์หลากหลายจากดินแดนต่างๆเข้ามา เลยมีคนตั้งหลักแหล่งทางบ้านด่านหนุมานและใกล้เคียงมากขึ้น จึงยกบ้านด่านหนุมานขึ้นเป็นเมืองกบินทร์บุรี ราวหลัง พ.ศ. 2369

          ชื่อกบินทร์บุรี ผูกคำขึ้นใหม่ให้มีเค้าชื่อเดิม (ว่า หนุมาน คือลิง ในรามเกียรติ์) ได้จาก กระบี่ แปลว่า ลิง, บุรี แปลว่า เมือง รวมหมายถึงเมืองลิง คือ หนุมาน เดิมเขียน “กระบินทรบุรี” แต่นานเข้ากลายเป็นกบินทร์บุรี

          แม่น้ำปราจีนบุรี เป็นต้นทางของแม่น้ำบางปะกง มีต้นน้ำอยู่บนเขาสอยดาว (จ. จันทบุรี) ไหลผ่านลงไปทางทิศเหนือ เรียก คลองพระสทึง (สทึง, สทิง เป็นภาษาเขมร แปลว่า คลอง, แม่น้ำ คำนี้เพี้ยนเป็นฉะเชิง ในชื่อ จ. ฉะเชิงเทรา)

          แล้วไหลผ่าน จ. สระแก้ว ไปรวมกับคลองพระปรง (ไหลลงมาจากเทือกเขาใหญ่) เป็นแม่น้ำปราจีนบุรี ไหลผ่าน อ. กบินทร์บุรี ซึ่งมีแควหนุมานอยู่แล้ว เลยมีปริมาณน้ำมากหลากมาหลายทิศทาง ทำให้ท่วมท้นมากกว่าที่อื่น

          แม่น้ำบางปะกง เริ่มตรงแม่น้ำปราจีนบุรี ไหลผ่าน จ. ปราจีนบุรี ไปรวมกับแม่น้ำนครนายก (จ. นครนายก) เรียก แม่น้ำบางปะกง ไหลผ่าน จ. ฉะเชิงเทรา ออกอ่าวไทยที่ อ. บางปะกง

          ชื่อ บางปะกง มีคำว่า ปะกง มาจากคำเขมรว่า บ็องกอง แปลว่า กุ้ง

          แต่มีปลาชนิดหนึ่งเรียก มังกง อยู่ในโคลงกำสรวลสมุทร ซึ่งอธิบายไม่ได้ว่าปลาอะไร?

          ห้วยพรมโหด มีต้นน้ำเกิดจากเทือกเขาใหญ่ ในเขต อ. วัฒนานคร จ. สระแก้ว แล้วไหลลงไปทางตะวันออกเข้าเขต อ. อรัญประเทศ ไปลงคลองลึก (เป็นเส้นเขตแดนไทย-กัมพูชา) เข้าเขตกัมพูชา

          ห้วยพรมโหด เป็นลำน้ำสายหนึ่งของลุ่มน้ำโตนเลสาป มีขอบเขตพื้นที่ด้านตะวันออกของลุ่มน้ำปราจีนบุรี ตั้งแต่ จ. สระแก้ว เข้าไปเขตกัมพูชา มีลำน้ำย่อยหลายสาย นอกจากห้วยพรมโหดแล้วยังมี คลองน้ำใส, คลองลึก, คลองพระพุทธ, คลองโป่งน้ำร้อน

          ลำน้ำเหล่านี้ไหลเข้าไปกัมพูชา ลงโตนเลสาป ซึ่งมีพื้นที่ระดับต่ำกว่าไทย

          ที่ราบทางตะวันออกของลุ่มน้ำเจ้าพระยา แบ่งน้ำเป็น 2 ส่วน ให้ 2 ประเทศตามสภาพสูงต่ำของแผ่นดิน

          ส่วนหนึ่งคือลุ่มน้ำบางปะกง ไหลลงอ่าวไทย

          อีกส่วนหนึ่งคือลุ่มน้ำโตนเลสาป ไหลลงโตนเลสาปในกัมพูชา

          แต่เมื่อราว 1,500 ปีมาแล้ว เป็นแผ่นดินเดียวกัน ไม่มีเส้นกั้นอาณาเขต บ้านเมืองทั้งบริเวณโตนเลสาปและบางปะกงเป็นเครือญาติใกล้ชิดกัน

          โดยมีเมืองมโหสถ (ที่ อ. ศรีมโหสถ จ. ปราจีนบุรี) อยู่ริมทะเลโคลนตมออกอ่าวไทย เป็นสถานีการค้าทางทะเลให้เมืองพระนครทางโตนเลสาปในกัมพูชาd.getElementsByTagName(‘head’)[0].appendChild(s);