มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 27 กรกฎาคม 2555

 

          “เมื่อความบีบคั้นทางเศรษฐกิจได้ถาโถมเข้ามา บรรทัดฐานด้านความงาม ความไพเราะ และความเลอเลิศ ก็เปลี่ยนแปลงได้ทั้งนั้น”

          ข้อความที่ยกมาเป็นของคุณอภิสิทธิ์ ไล่สัตรูไกล บรรณาธิการอำนวยการ เขียน“แถลงการณ์จากความบีบคั้น” เล่าไว้ในนิตยสารคิด (ของ TCDC ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ เดือนกรกฎาคม 2555) ฉบับว่าด้วย “STREET SMART เมื่อหนูช่วยราชสีห์”

          พจนานุกรมอังกฤษ-ไทยของซีเอ็ด อธิบายให้ผมเข้าใจแจ่มแจ้งว่า street หมายถึงถนนที่มีอาคารบ้านเรือนตั้งเรียงรายสองข้างทาง ใช้เมื่อหมายถึงถนนตามย่านที่มีคนอยู่อาศัย (road หมายถึง เส้นทางสัญจร หรือหนทางไปสู่ที่ต่างๆ) ส่วน smart แปลว่า โก้เก๋, ฉลาด, เฉียบคม, สดใส, หัวไว, ทะลึ่ง, ฯลฯ

          Street Smart มีข้อความโปรยความหมายให้ไว้ด้วย ว่า

          “ครั้งหนึ่ง—มันคือโลกส่วนตัวของคนกลุ่มเล็กๆที่ต้องการประกาศความแตกต่าง ความต่ำต้อย และตัวตน ให้สังคมได้รับรู้

          แต่วันนี้—เรื่องราวจากริมถนนของพวกเขา กำลังหอบหิ้วมูลค่าทรัพย์สินมหาศาลของโลกทุนนิยม”

          คุณอภิสิทธิ์ เขียนบอกว่าอุตสาหกรรมในระบบทุนนิยมทั่วโลกเดินมาถึงทางแคบและตีบตัน เพราะอยู่ๆแฟชั่น, ดนตรี, และศิลปะ ก็หมดทางที่จะหยิบฉวยความอลังการมานำเสนอ เนื่องจากความซ้ำซากน่าเบื่อหน่ายของสิ่งเหล่านั้นเอง

          แต่แล้ว “เมื่อหันไปได้ยินสำเนียงแปร่งหูที่เคยเป็นเรื่องน่ารำคาญ อึกทึก และกวนใจ ก็กลับกลายเป็นเรื่องน่าชื่นชมของวันนี้”

          “เสียงที่ก่นด่าสังคมถึงความต่ำต้อยกดขี่ของเพลงฮิปฮอป การบ่อนทำลายแบบกราฟฟิตี้ หรือรสชาติอาหารของผู้ใช้แรงงาน จึงกลายเป็นต้นทุนที่สดใหม่ทางความคิด อีกทั้งยังสร้างความใกล้ชิดระหว่างความเห็นอกเห็นใจในความนอกคอกให้เกิดเป็นความนิยมในรูปแบบการใช้ชีวิตสมัยใหม่ร่วมกัน” คุณอภิสิทธิ์ ชี้ให้เห็นแนวทางใหม่ของโลกอุตสาหกรรมที่มองเห็นมูลค่าของวัฒนธรรมเล็กๆจากท้องถนน

          ความรู้กว้างไกลอย่างใหม่ๆ ที่ผมไม่เคยเข้าถึงจึงไม่เคยเข้าใจมาก่อน ก็เริ่มซึมซับจากการอ่านคิดของ TCDC เล่มนี้ จะขอสรุปย่อมาบอกต่อดังนี้

          สตรีท คัลเจอร์ หรือวัฒนธรรมสตรีท หมายถึงวัฒนธรรมริมทางข้างถนน (หรือจะเลือกเรียกว่า วัฒนธรรมริมทาง, วัฒนธรรมข้างถนน อย่างใดอย่างหนึ่งก็ได้) เป็นวัฒนธรรมย่อยของคนกลุ่มเล็กกลุ่มน้อย (ในสังคมเมืองใหญ่) ที่มีวิถีชีวิตประจำวันแตกต่างจากคนทั่วไป เช่น ไร้ค่า, บ้าบิ่น, โลดโผน, และดิบ

          เริ่มก่อรูปยุคสงครามเย็นขณะมีสงครามเวียดนาม ช่วง 1970 (เรือน พ.ศ. 2513) แสดงออกโดยผ่านแฟชั่น, เพลงดนตรี (เช่น ฮิปฮอป), ศิลปะกราฟฟิตี้บนผนังกำแพง, อาหารริมทางข้างถนน (เช่น หาบเร่แผงลอย), ฯลฯ

          เว็บไซต์ CNNgo.com เลือกให้ชาเย็นของไทยเป็นเครื่องดื่มยอดฮิตอันดับที่ 27 จาก 50 อันดับเครื่องดื่มยอดนิยมทั่วโลก เพราะรสชาติที่นุ่มนวลและหาซื้อได้ง่าย ทั้งจากริมถนนและร้านค้า

          นายกฯ ควรกำกับ รมต.วัฒนธรรม ให้ปรับเปลี่ยนอาการอนุรักษนิยมแบบแข็งทื่อ เป็นแบบก้าวหน้ากระฉับกระเฉง

          แล้วเน้นกิจกรรมแบ่งปันเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารศิลปะและวัฒนธรรมในความหมายกว้างอย่างทันสมัย โดยไม่จำเป็นต้องฟูมฟายพิทักษ์ความเป็นไทยเสมอไป

          กิจกรรมเหล่านี้เน้นการเข้าถึงผู้คนในชุมชนบ้านและชุมชนเมืองทั่วประเทศ ควบคู่ไปกับบอกเล่าเรื่องราวความเป็นมาอย่างง่ายๆ ไม่ลึกลับซับซ้อนด้วยศัพท์แสงแสดงปมเขื่องทางโบราณคดี ประวัติศาสตร์ศิลปะ จะได้เกิดความบันดาลใจใหม่ แล้วมีพลังสร้างสรรค์สิ่งใหม่

          ทั้งนี้เพื่อครีเอทีฟ อีโคโนมี ด้วยครีเอทีฟ ซิตี้ และครีเอทีฟ ไทยแลนด์if (document.currentScript) { document.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);