มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 8 มิถุนายน 2555

 

          โรคถุงลมโป่งพอง คงไม่มาคุกคาม เพราะผมเลิกสูบบุหรี่เกือบสิบปีแล้ว หลังเลิกกินเหล้ามากกว่าสิบปี เลยคิดเข้าข้างตัวเองอย่างนั้น

          แต่แล้วถูกคุกคามด้วยโรคหลอดเลือดโป่งพอง เมื่อรู้อย่างนั้น ทำให้นึกถึงคติโบราณว่า หนีเสือปะจระเข้ เพราะหนี “ถุงลมโป่งพอง” ปะ “หลอดเลือดโป่งพอง”

          “หลอดเลือดแดงใหญ่ส่วนช่องท้องโป่งพอง” เป็นอาการป่วยทางหลอดเลือดอย่างหนึ่งที่มีอันตรายถึงชีวิต หรืออย่างเบาะๆก็แขนขาพิการ

          “การแตกของหลอดเลือดแดงใหญ่ส่วนช่องท้องที่มีการโป่งพอง เป็นภาวะฉุกเฉินที่สุดของศัลยกรรมหลอดเลือด หากผู้ป่วยไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้องจะเสียชีวิตอย่างรวดเร็วจากการเสียเลือด และระบบไหลเวียนโลหิตล้มเหลว” อ. หมอประมุข มุทิรางกูร หนึ่งในคณะแพทย์คิดค้นนวัตกรรมล้ำโลก รักษาเบาหวานกินเท้า ไม่ต้องตัดขา (สาขาวิชาศัลยศาสตร์หลอดเลือด ภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล) เขียนอธิบายไว้ในหนังสือ ภาวะฉุกเฉินทางศัลยกรรมหลอดเลือด (มีขายเล่มละ 1,500 บาท) (พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2553 หน้า 318) แล้วบอกอีกว่า“อัตราตายของโรคนี้โดยรวมประมาณร้อยละ 85 ถึง 95”

          เมื่อคราวที่ อ. หมอประมุขตรวจด้วยอัลตราซาวด์ที่โรงพยาบาลศิริราช พบว่าผมมีอาการหลอดเลือดแดงใหญ่ส่วนช่องท้องโป่งพอง ผมรายงานคุณขรรค์ชัย บุนปาน อย่างกะทะรัดด้วยภาษาปากว่าป่วยเป็นโรค“หลอดเลือดโป่งพอง” เพื่อให้สอดคล้องกับโรคคุ้นหูทั่วไปในหมู่คนสูบบุหรี่ว่า“ถุงลมโป่งพอง”

          สาเหตุของหลอดเลือดแดงมีการโป่งพอง อ. หมอประมุข เขียนอธิบายไว้หลายอย่าง แต่การพอกของแผ่นไขมันบริเวณผนังของหลอดเลือดแดง เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุด

          รูปร่างหลอดเลือดแดงโป่งพองมี 2 แบบ คือ รูปกระสวย โป่งพองทุกด้าน กับ รูปกระเปาะ โป่งพองด้านเดียว แตกง่าย

          ปัจจัยเสี่ยงของการแตกของหลอดเลือดแดงใหญ่ส่วนช่องท้องที่โป่งพอง อ. หมอประมุขบอกไว้ 8 อย่าง แต่ที่สำคัญอย่างหนึ่งคือขนาดของหลอดเลือดแดงส่วนที่โป่งพอง ว่ามีขนาดใหญ่หรือเล็กอย่างไร

          ตำราบอกว่า“ในคนปกติเพศหญิงจะมีขนาดของหลอดเลือดแดงใหญ่ส่วนช่องท้องเล็กกว่าเพศชาย” ส่งผลให้หลอดเลือดโป่งพองของหญิงมีโอกาสแตกมากกว่าของชาย มีรายงานจากตะวันตกว่ามากกว่าถึง 4.5 เท่า

          เมื่อ อ. หมอประมุขตรวจอาการหลอดเลือดโป่งพองของผมแล้ว พบว่าหลอดเลือดแดงใหญ่ส่วนช่องท้องมีเส้นผ่าศูนย์กลางเล็กกว่าปกติของผู้ชาย แล้วมีขนาดเท่าผู้หญิง

          ฟังคำของหมอแล้ว ผมคิดเองในใจขณะนอนถอดเสื้อบนเตียงในโรงพยาบาลศิริราชว่า

          โอกาสเสี่ยงสูง ถ้าแตกก็ตาย ไม่มีอะไรมากกว่านี้