มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 29 พฤษภาคม 2555

 

          คนยุคแรกในโลกนับถือผีทั้งนั้น นักวิชาการเรียก“ศาสนาผี” ยกเป็นศาสนาเก่าสุดในโลก

          ศาสนาผีในไทยแรกมีราว 5,000 ปีมาแล้ว(อาจเก่ามากกว่านี้ก็ได้) เพราะเป็นช่วงเวลาที่คนทางอีสานตั้งหลักแหล่งเป็นชุมชนหมู่บ้านเก่าสุด เริ่มทำกสิกรรมปลูกข้าวเลี้ยงสัตว์ แล้วมีพิธีกรรมเกี่ยวกับผีเพื่อขอความอุดมสมบูรณ์

          คนในไทยทุกวันนี้นับถือศาสนาผีปนพราหมณ์พุทธ มีศาลผี และทำพิธีทรงเจ้าเข้าผีทั่วไปทั้งประเทศ

          แต่ อ. นิธิ เอียวศรีวงศ์ เรียกศาสนาผีในไทยว่า“ศาสนาไทย” โดยอธิบายว่าศาสนาไทยมีศาสนาผีเป็นรากฐานอันแข็งแกร่ง แล้วรับเอาสิ่งละอันพันละน้อยของศาสนาพราหมณ์กับศาสนาพุทธ โดยเลือกเอาส่วนที่ไม่ขัดกับหลักผี เข้ามาประดับศาสนาผี เพื่อให้ดูดีมีสง่าราศีและทันสมัย แล้วน่าเลื่อมใสศรัทธาขึ้นเท่านั้น

          ผี หมายถึงอำนาจเหนือธรรมชาติ คอยรักษากฎเกณฑ์ทางสังคมให้เสมอภาค ซึ่งเป็นระบบความเชื่อดั้งเดิมของคนยุคดึกดำบรรพ์ทั่วโลกเมื่อหลายหมื่นหลายพันปีมาแล้ว

          ผีบรรพชน เพศหญิง เป็นผีใหญ่สุดของตระกูลไทย-ลาว สิงสถิตอยู่ฟ้ากับดิน มักเรียกอย่างคุ้นเคยสั้นๆว่า ผีฟ้า แต่หมายถึงฟ้าดิน

          ผีฟ้า เป็นผีใหญ่สุดอยู่ฟ้าดิน หรือผู้เป็นใหญ่ของฟ้าดิน ตรงกับคำว่า เจ้าฟ้า ควบคุมวิถีชีวิตคนทั้งหลาย เช่น รักษาโรคภัยไข้เจ็บ, ให้น้ำเป็นฝนตกลงมาหล่อเลี้ยงพืชพันธุ์ธัญญาหาร, พิชิตคนพาล อภิบาลคนดี, ฯลฯ

          คนจึงเรียกแถนผู้เป็นผีใหญ่สุดของฟ้าดินว่า ผีฟ้าพญาแถน แล้วเรียกเมืองที่แถนบันดาลให้ไว้ว่าเมืองเจ้า แต่ออกเสียงเป็น เซ่า, ซวา, ชวา ปัจจุบันคือเมืองหลวงพระบางในลาว

          คำว่า ผี กับ เจ้า มีความหมายเดียวกัน คือผู้เป็นใหญ่ ยังใช้ในภาษาพูด เช่น ไหว้ผีไหว้เจ้า, ไหว้เจ้าไหว้ผี

          ผีฟ้า ใช้แทนคำว่า พระราชา, กษัตริย์ ก็ได้ เช่น เมื่อกล่าวถึงกษัตริย์กรุงศรียโสธร หรือนครธม ในศิลาจารึกวัดศรีชุม รัฐสุโขทัย จึงจารึกว่า “ผีฟ้าเจ้าเมืองศรีโสธรปุระ”

          พุทธชยันตี 2,600 ปี สังคมไทยควรศึกษา“ประวัติศาสตร์ศาสนา”ที่เกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจ การเมือง สังคม วัฒนธรรม ของแต่ละยุคสมัย และของแต่ละท้องถิ่น เริ่มตั้งแต่ยุคศาสนาผี แล้วถึงมีศาสนาอื่นๆตามมาทีหลัง เช่น พราหมณ์, พุทธ, ฯลฯ จนถึงศาสนาไทย

          พุทธประวัติ เป็นวรรณคดีเรื่องพระพุทธเจ้า ซึ่งเป็นส่วนนิดเดียวเท่านั้นของประวัติศาสตร์ศาสนา

          หนังสือ “กาลานุกรม พระพุทธศาสนาในอารยธรรมโลก” ของ พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต) (พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2552) เป็นเล่มเรียนรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ศาสนาดีที่สุดขณะนี้ ที่ควรแบ่งปันเผยแพร่ให้กว้างขวาง

          พระสงฆ์ไทยจำเป็นต้องรู้เรื่องทั้งประวัติศาสตร์ศาสนาและพุทธประวัติไปพร้อมกันเอาไว้เทศนาบอกเล่าชาวบ้านไทย น่าเชื่อว่าจะสนับสนุนให้การศึกษาไทย ลด ละ เลิก ครอบงำให้เชื่อตำรา} else {