มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 2 เมษายน 2555

 

          พนมยงค์ เป็นคำประสมกันสองคำ ได้จากนามบรรพชนที่มีตำแหน่ง “พระนม” กับชื่อ “ประยงค์”

          พระนม หมายถึงผู้ดูแลปรนนิบัติพัดวีเจ้านายเชื้อพระวงศ์เมื่อทรงพระเยาว์ แต่ลิ้นชาวบ้านไม่ออกเสียง ร เลยเรียกตามภาษาปากว่า พะนม แล้วเขียนด้วยอักขรวิธีที่รู้กันยุคนั้นว่า พนม ตรงกับคำว่า แม่นม, พ่อนม

          ประยงค์ เป็นชื่อตัวของพระนม ท่านที่มีชีวิตอยู่ในยุคอยุธยา แต่คนทั่วไปเรียกสั้นๆตามภาษาปากว่า ยงค์

 

นามสกุล พนมยงค์ ได้จากนามบรรพชนที่มีตำแหน่ง พระนม ของเจ้านายยุคอยุธยาที่ชื่อประยงค์ แล้วยังเป็นชื่อวัดพนมยงค์ ในอยุธยา กับ เขาพนมยงค์ ที่สระบุรี

 

          ในหนังสือ ปรีดี พนมยงค์ กับชีวิต 21 ปีในจีน โดย ดุษฎี พนมยงค์ (สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งแรก 2555) ระบุว่า นามสกุล พนมยงค์ มาจากพระนมชื่อประยงค์ ซึ่งท่านปรีดีเขียนเล่าไว้เอง

          เริ่มเมื่อพระนม ชื่อ ประยงค์ สร้างวัดๆหนึ่งที่ฝั่งเหนือคลองเมืองด้านเหนือ เป็นบริเวณนอกเกาะเมืองด้านเหนือของพระนครศรีอยุธยา จากนั้นชาวบ้านทั่วไปเรียกชื่อตามภาษาปากว่า วัดพนมยงค์

          ต่อมาคราวหนึ่งพระนมประยงค์ไปนมัสการพระพุทธบาทและพระพุทธฉาย เมืองสระบุรี แล้วสถาปนาพระเจดีย์องค์หนึ่งเป็นพุทธบูชาไว้บนยอดเขาเตี้ยๆ อยู่ชายทุ่งทางทิศใต้ของทิวเขาพระพุทธฉาย หลังจากนั้นชาวบ้านทั่วไปเรียกชื่อยอดเขานี้ว่า เขาพนมยงค์ ในแผนที่โบราณมีชื่อยอดเขาพนมยงค์อยู่ด้วย (ทุกวันนี้อยู่ย่านหินกอง ริมทางไป จ. นครนายก)

          ผมเคยไปทั้งวัดพนมยงค์และเขาพนมยงค์ แต่ไม่เคยพบป้ายหรือเอกสารบอกความเป็นมาของทั้งสองแห่งนั้น หรือมี แต่ผมไม่เห็นเองก็ได้

          ผู้ดูแลสถานที่ทั้งสองแห่งควรซื้อหนังสือเล่มนี้ไปอ่านแล้วคัดตัดตอนคำอธิบายเขียนป้ายหรือพิมพ์เป็นแผ่นปลิวหรือแผ่นพับแจกจ่ายคนทั่วไป โดยเฉพาะผู้คนที่มีบ้านเรือนอยู่รอบๆ

          แต่ก็นั่นแหละ คนส่วนมากแม้กระทั่งสมภารเจ้าวัดกับผู้บริหารโรงเรียนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) มักไม่ใส่ใจเรื่องประวัติความเป็นมาของตนและของท้องถิ่นอย่างนี้ เพราะเหตุจากประวัติศาสตร์แห่งชาติไม่มีประวัติศาสตร์ท้องถิ่น