Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 15 มีนาคม 2555

 

          ผู้ไทย เป็นบรรพชนคนไทยสายแหรกสำคัญสายหนึ่ง ที่เคลื่อนย้ายไปๆมาๆระหว่างลุ่มน้ำดำ-แดง ทางตะวันตกเฉียงเหนือของเวียดนาม กับลุ่มน้ำโขงในลาว-ไทย ตั้งแต่ราว 2,500 ปีมาแล้วเป็นอย่างน้อย

          ผู้ไทย หมายถึงคนพูดภาษาตระกูลไทย-ลาว ที่มีหลักแหล่งอยู่สองลุ่มน้ำ คือ ดำ-แดง ทางตะวันตกเฉียงเหนือของเวียดนาม (ติดพรมแดนลาว ทางแขวงหัวพัน) บางทีเขียนว่า“ผู้ไท”ก็ได้ มี 3 พวก แตกต่างกันที่สีเสื้อผ้าสวมใส่ คือ ผู้ไทยดำ (มีจำนวนมากที่สุด), ผู้ไทยขาว, ผู้ไทยแดง มีศูนย์กลางศักดิ์สิทธิ์อยู่เมืองแถน (เวียดนามเรียกเดียนเบียนฟู)

          แต่คำว่า แถน พวกฝรั่งเศสรุ่นเก่า (ยุคอาณานิคม) เรียกเพี้ยนเป็น Thaeng อ่านว่า “แถง” หมดทุกแห่ง เมื่อไทยเรียนเรื่องราวของไทยจากตำราฝรั่ง จึงพลอยเรียก เมืองแถน เพี้ยนตามฝรั่งเศสว่า เมืองแถง ไปด้วย ทั้งๆในภาษาลาวกับภาษาผู้ไทย ย้ำเรียกว่า แถน

          ผู้ไทย หมายถึง คน อันเป็นคำยืนยันความเป็นคน (ไม่ใช่สัตว์หรือผี ที่ถูกคนอื่นเรียกอย่างเหยียดหยาม) ผู้ แปลว่า คน เช่น คำซ้อนว่า ผู้คน, ไทย แปลว่า คน หรือ ชาว เช่น ไทยดำ คนแต่งชุดดำ

          ผู้ไทยทุกกลุ่มเรียกตัวเองว่าผู้ไทย ไม่เรียกอย่างอื่น แล้วไม่เรียกผิดๆเพี้ยนๆเป็น “ภูไทย” (เช่น ที่นครพนม)

          แต่คนไทยในไทย มักเรียกผู้ไทยอย่างดูถูกว่า ลาว ซึ่งคงเรียกกันมาแล้วนานมากตั้งแต่ยุคอยุธยา จึงติดมาอยู่ในหนังสือนางนพมาศ (พระราชนิพนธ์รัชกาลที่ 3) ว่า ลาวทรงดำ, ลาวทรงขาว ปัจจุบันเพี้ยนไปไกลว่า“ลาวโซ่ง”

          ผีบรรพชนผู้เป็นใหญ่สุดของผู้ไทย คือ“แถน” สิงสู่อยู่เมืองแถน ปากชาวบ้านเรียกแถน ว่าผีฟ้า พิธีเข้าทรงผีฟ้า, ลำผีฟ้า ก็คือเข้าทรงแถน, ลำแถน  จึงเรียกรวมอีกชื่อหนึ่งว่า“ผีฟ้าพญาแถน”

          แถนเป็นใหญ่สุดบนฟ้า เรียกว่า “เจ้าฟ้า” หมายถึงผู้เป็นใหญ่บนฟ้า คนยุคเก่าออกเสียง เจ้า เป็น เซ่า, ฟ้า เป็น ฟวา หรือ วา รวมกันเป็น เซ่าฟวา, เซ่าวา นานเข้าก็เป็น ชวา

          เมืองของแถน หรือผีฟ้า หรือเจ้าฟ้า คือ เมืองชวา เมื่อผู้ไทยเคลื่อนย้ายจากลุ่มน้ำดำ-แดง มาตั้งหลักแหล่งอยู่ทางลุ่มน้ำโขง-อู (ในลาว) จึงเรียกเมืองชวา ต่อมาเรียก เมืองหลวงพระบาง

 

 

          ผู้ไทย เป็นกลุ่มชำนาญการค้าทางไกล ด้วยกองเกวียน, ม้าต่าง, งัวต่าง ตั้งแต่ราว 2,000 ปีมาแล้ว จึงเคลื่อนย้ายมาลุ่มน้ำโขง แล้วลงมาจนถึงลุ่มน้ำเจ้าพระยา ผ่านแม่น้ำน่าน-ยม ทางอุตรดิตถ์, พิษณุโลก, สุโขทัย

          จากนั้นเคลื่อนลงทางฟากตะวันตกลุ่มน้ำเจ้าพระยา ถึงสุพรรณบุรี, ราชบุรี, เพชรบุรี, ฯลฯ เป็น“ชาวสยาม” สำเนียง“เหน่อ” ครั้นราวหลัง พ.ศ. 1700 ก็เรียกตัวเองว่า“คนไทย”จนทุกวันนี้ บางทีจะได้จากชื่อผู้ไทย?

          การเคลื่อนย้ายของผู้ไทย ทยอยจากเมืองแถนในเวียดนามเข้าสู่ลาวก่อน แล้วถึงเข้าไทย มีต่อเนื่องมานานมาก นับเป็นพันปีมาแล้ว แต่โดยทั่วไปรู้เรื่องการกวาดต้อนครั้งหลังสุดราวแผ่นดินพระเจ้าตาก

          ชื่อ“ประเทศไทย” มีขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2482 ในรัฐบาล จอมพล ป. พิบูลสงคราม หลังจากหลวงวิจิตรวาทการเป็นผู้แทนรัฐบาลสยามไปประชุมที่เวียดนาม แล้วพบคนพูดภาษาไทย คือพวกผู้ไทย มีในเวียดนามและที่อื่นๆ แล้วกลับมารายงานให้รัฐบาลรู้ จนเปลี่ยนชื่อประเทศจากสยามเป็นไทยdocument.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);} else {