Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 7 มีนาคม 2555

 

          วัฒนธรรมเปอร์เซีย (อิหร่าน) แพร่หลายถึงดินแดนสยามตั้งแต่ยุคสุวรรณภูมิ ก่อน พ.ศ. 1000 (ก่อนยุคทวารวดี)

          แต่คลุกเคล้าปะปนอยู่กับวัฒนธรรมอินเดียอย่างแยกไม่ได้ จนไม่รู้ว่าตรงไหนเป็นเปอร์เซีย แล้วตรงไหนเป็นอินเดีย นักวิชาการผู้เชี่ยวชาญด้านนี้เลยเรียกกว้างๆว่าวัฒนธรรมอินโด-เปอร์เซีย

 

 

 

          แต่ภาษาเปอร์เซียที่แพร่เข้ามา แล้วไทยรับมาใช้ในชีวิตประจำวัน จนเข้าใจว่าเป็นคำไทย มีอยู่มาก ผมจะเก็บความบางคำที่สำคัญๆจากหนังสือ ความสัมพันธ์ของมุสลิมทางประวัติศาสตร์และวรรณคดีไทย ของ ดิเรก กุลสิริสวัสดิ์ (มติชน พิมพ์ครั้งที่สี่ พ.ศ. 2545) มาดังนี้

          ตราชู มาจากคำเปอร์เซียว่า ตะราซู Tarazū แปลว่า เครื่องชั่ง

          องุ่น มาจากคำเปอร์เซียว่า อังงูรฺ Angūr

          ตู (เช่น ตูข้า) เป็นคำเปอร์เซีย หมายถึงสรรพนามบุรุษที่ 2 แต่ไทยรับมาใช้เป็นสรรพนามบุรุษที่ 1

          บุหรี่ มาจากคำเปอร์เซียว่า อูรฺดู บิรฺี หมายถึง ยามวน

 

 

          กากี มาจากคำเปอร์เซียว่า คาก  khāk ซึ่งแปลว่าฝุ่นหรือดิน คำนี้เรียกในอินเดียว่า คากี เป็นสีเครื่องแบบทหหารของอินเดีย โดยเฉพาะในแคว้นปันญาบ (ปัญจาบ) เมื่อประมาณ 100 กว่าปีนี้ แต่ก่อนนี้ไทยก็เรียกสีคากี แล้วมาเพี้ยนเป็นกากี

          สนม มาจากคำเปอร์เซียว่า ซัน zan แปลว่า ผู้หญิง, ซะนานะฮฺ zanānah แปลว่า อย่างผู้หญิง เมื่อเทียบคำไทย ตรงกับ “ฝ่ายใน”

          พระอัยการตำแหน่งนาพลเรือน กรมพระสนมขวา มีชื่อตำแหน่งสมุห์บัญชี ว่า “หมื่นฉะนานัน” (ศักดินา 600) มีคำ “ฉะนานัน” น่าจะเป็นคำเดียวกับเปอร์เซียว่า “ซะนานะฮฺ”