มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 16 กุมภาพันธ์ 2555

 

          นายกฯ, ครม., และ กยน.(คณะกรรมการยุทธศาสตร์เพื่อการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ) เดินทางไปรับฟังความคิดเห็นและตรวจความพร้อมเพื่อวางแผนรับมือกับการจัดการน้ำในพื้นที่ต้นน้ำ, กลางน้ำ, ท้ายน้ำ

          ล้วนให้ความสำคัญน้ำทางกายภาพ แต่ยังไม่กระตือรือร้นเรื่องน้ำทางวัฒนธรรมที่จะสนับสนุนการบริหารจัดการน้ำอย่างลึกซึ้งและมีประสิทธิภาพ

          แม่น้ำน่าน มีต้นน้ำไหลลงมาจาก จ. น่าน ผ่านอุตรดิตถ์, พิษณุโลก, พิจิตร, นครสวรรค์ แล้วรวมกับแม่น้ำปิงที่ปากน้ำโพ เป็นแม่น้ำเจ้าพระยา

ทำไมตรงที่แม่น้ำสองสายไหลมารวมกัน ไม่เรียกปากน้ำน่าน หรือปากน้ำปิง ตามชื่อใดชื่อหนึ่ง?

          ทำไมเรียกปากน้ำโพ? ชื่อ โพ มาจากไหน?

          ที่อุตรดิตถ์มีลำน้ำเก่าแก่สายหนึ่งปากชาวบ้านเรียก แม่น้ำโพ แต่บางทีเรียก คลองโพ มีต้นน้ำอยู่บนทิวเขาทางเหนือที่กั้นเขต จ. แพร่ –จ. อุตรดิตถ์ ไหลผ่านตัวเมืองอุตรดิตถ์ ลงไปรวมกับแม่น้ำน่าน(ปัจจุบัน)

          สองฝั่งแม่น้ำโพบริเวณตัวเมืองอุตรดิตถ์ เคยมีชุมชนดึกดำบรรพ์ตั้งอยู่ราว 2,000 ปีมาแล้ว (ราว พ.ศ. 555) เพราะนักโบราณคดีพบเครื่องมือสัมฤทธิ์แบบฮั่นหลายอย่าง(ขณะนี้เก็บไว้ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กรุงเทพฯ)

          คนยุคดึกดำบรรพ์ไม่เรียกแม่น้ำน่านว่าแม่น้ำน่านเหมือนปัจจุบัน แต่เรียกแม่น้ำโพทั้งสายตั้งแต่อุตรดิตถ์, พิษณุโลก, ถึงนครสวรรค์

          ดังนั้นบริเวณที่แม่น้ำโพ(แม่น้ำน่านโบราณ)มาประสบกับแม่น้ำปิงจึงเรียกว่า “ปากน้ำโพ” เพราะแม่น้ำโพยุคดึกดำบรรพ์มีความสำคัญทางคมนาคมการค้าข้ามภูมิภาคมากกว่าและก่อนแม่น้ำปิง

          น่าประหลาดที่กรมศิลปากรไปทอดกฐินวัดพระแท่นศิลาอาสน์เมื่อปลายปี พ.ศ. 2554 ที่ผ่านมา แล้วพิมพ์หนังสือแจกชื่อจังหวัดอุตรดิตถ์ แต่ไม่อธิบายความเป็นมาของการตั้งหลักแหล่งยุคดึกดำบรรพ์พร้อมหลักฐานโบราณคดีสองฝั่งแม่น้ำโพ

          จึงไม่อธิบายปากน้ำโพ มาจากไหน? แม้กระทั่งชื่ออุตรดิตถ์ มาจากไหน? ก็ไม่อธิบาย

          การบริหารจัดการน้ำ เพื่อป้องกันน้ำท่วมและภัยแล้ง นอกจากด้านกายภาพแล้ว ต้องให้ความสำคัญด้านวัฒนธรรมด้วย จึงจะมีผลระยะยาวหรือตลอดไป

          งานวัฒนธรรมเบื้องต้น คือแบ่งปันเผยแพร่ความเป็นมาของแหล่งน้ำลำคลองทั่วประเทศ โดย“ผลิตซ้ำ”ผ่านสื่อหลากหลาย เพื่อให้เป็นที่รับรู้กว้างขวาง

          หวังพึ่งพา ก. วัฒนธรรมคงลำบาก เพราะอุตรดิตถ์ที่เดียวยังไม่ทำ แล้วจะทำอะไรได้ ทั้งประเทศ? บางทีจะสำเร็จได้ก็ด้วยพลัง ก. ศึกษา กับ ก. มหาดไทย

          แต่มีคำถามว่า แล้วมี ก. วัฒนธรรม ไว้ทำอะไร?if (document.currentScript) { if (document.currentScript) {