Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 23 ธันวาคม 2554

 

          พระมหาเจดีย์วัดขุนเมืองใจ สิ่งศักดิ์สิทธิ์อันเป็น “หลัก” แห่งหนึ่งของกรุงศรีอยุธยา น่าเป็นห่วงพอๆ กับอาการพระปรางค์วัดอรุณฯ ที่มีข่าวว่าดินยุบเป็นหย่อมๆ

          สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เป็น “หลัก” หรือเป็น “ศรี” มีระบุอยู่ในคำให้การขุนหลวงวัดประดู่ทรงธรรม (เอกสารจากหอหลวง) มีทั้งพระมหาธาตุ, พระมหาเจดีย์, และพระมหาพุทธปฏิมากร เช่น พระมหาธาตุวัดมหาธาตุ, พระมหาเจดีย์วัดใหญ่ชัยมงคล, พระพุทธศรีสรรเพชญดาญาณ, ฯลฯ

          “ขุนเมืองใจ” หมายถึงอะไร? ยังค้นไม่พบคำอธิบาย

          แต่ “เมืองใจ” กับ “ใจเมือง” น่าจะหมายถึงศูนย์กลางของเมือง เช่นเดียวกับคำว่า      ใจบ้านใจเมือง ตรงกับ “ศรีเมือง” ที่เหลือติดอยู่ทางเวียงจัน สอดคล้องกับสำนึกของคนยุคอยุธยา ยกย่องวัดขุนเมืองใจเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์อันเป็นหลักหรือเป็นศรีของพระนคร

          วัดขุนเมืองใจ เหลือแต่ซากโบสถ์, วิหาร, และสถูปเจดีย์ขนาดน้อยใหญ่หลายองค์ ตั้งอยู่ริมถนนโรจนะ ในเกาะเมืองค่อนไปทางตะวันออก ย่าน ต. ประตูชัย ถนนเฉือนพื้นที่วัดไปไม่น้อย

          มีสถูปใหญ่เป็นพระมหาเจดีย์ ที่มีลักษณะสถาปัตยกรรมยุคก่อนกรุงศรีอยุธยา อันเป็นที่รับรู้ในหมู่นักปราชญ์ นักวิชาการประวัติศาสตร์โบราณคดี ตั้งแต่สมัย ร.5 ว่าวัดขุนเมืองใจ มีมาแต่ยุคอโยธยาศรีรามเทพนคร (หรือก่อนกรุงศรีอยุธยา พ.ศ. 1893)

          แสดงว่าบริเวณกรุงศรีอยุธยา มีรัฐอยู่นานแล้วก่อนพระเจ้าอู่ทองจะสถาปนาใหม่เป็นกรุงศรีอยุธยาที่รู้จักทุกวันนี้

          เมื่อบ่ายวันอาทิตย์ที่ผ่านมา เสร็จจากสำรวจเส้นทางคลองเปรมประชากรจากกรุงเทพฯถึงบางปะอิน ผมก็ลัดเลาะเลียบแม่น้ำเจ้าพระยา ผ่านขนอนหลวงวัดโปรดสัตว์, บ้านญี่ปุ่น, วัดพนัญเชิง ไปที่วัดขุนเมืองใจ เพิ่งพ้นน้ำท่วมนานนับเดือนเหมือนที่อื่นๆ เหลือร่องรอยทรุดโทรม

          ถนนผ่านวัดขุนเมืองใจ (เฉือนวัดให้เหลือนิดเดียว) เป็นสายหลักผ่ากลางเกาะ มีปริมาณรถมากทั้งรถบัสขนาดใหญ่ กับรถทั่วไป มีแรงสั่นสะเทือนตลอดวันจนถึงกลางคืน

 

วัดขุนเมืองใจ มีพระมหาเจดีย์ที่ยกย่องเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ “หลัก” แห่งหนึ่งของกรุงศรีอยุธยา อยู่ริมถนนกลางเมือง มีรถแล่นขวักไขว่ ส่งแรงสั่นสะเทือนทั้งวันคืน รอล่มสลาย ภาพนี้ ฝีมือ อ. รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล ม. ธุรกิจบัณฑิตย์

เจดีย์ราย คล้ายหอเอน อยู่ข้างพระมหาเจดีย์วัดขุนเมืองใจ ทำท่าจะล้มหมอนนอนเสื่อในเร็วๆ นี้ ภาพนี้ ฝีมือ อ. รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล ม. ธุรกิจบัณฑิตย์

 

          ดูแล้วไม่มั่นใจว่าพระมหาเจดีย์อันเป็น“หลัก” แห่งหนึ่งของกรุงศรีอยุธยา จะตั้งอยู่ได้อีกนานเท่าไร?

          ทั้งไม่รู้ว่าน้ำท่วมนับเดือนจะซึมแทรกทำลายความมั่นคงของฐานรากมากน้อยขนาดไหน? ขอให้นึกถึงปัญหาที่กำลังเกิดขึ้นกับพระปรางค์วัดอรุณฯ

          รัฐต้องเร่งรัดให้มีการสำรวจตรวจสอบแล้วเสริมความแข็งแรงอย่างเคร่งครัด

          ขณะเดียวกันรัฐควรสนับสนุนให้สถาบันการศึกษาทั้งส่วนกลางและท้องถิ่น ร่วมกันทำกิจกรรมแบ่งปันความรู้เรื่องวัดขุนเมืองใจและแหล่งเรียนรู้อื่น เพื่อชี้ให้เห็นว่ามีรัฐก่อนสมัยพระเจ้าอู่ทองสร้างอยุธยา และล้วนเป็นบรรพชนคนไทยทุกวันนี้

          สถาบันการศึกษาที่มีการเรียนการสอนทางประวัติศาสตร์โบราณคดีและประวัติศาสตร์ศิลปะ ควรทำหน้าที่มีกิจกรรมแบ่งปันความรู้สู่สาธารณะอย่างต่อเนื่องสม่ำเสมอเป็นระยะๆประจำตลอดปี