Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 22 ธันวาคม 2554

 

          คลองเปรมประชากร ขุดเมื่อต้นแผ่นดิน ร.5 ระหว่าง พ.ศ. 2413-2415

          ถ้าตั้งต้นจากกรุงเทพฯ ขึ้นไปทางเหนือถึงบางปะอิน จะแยกจากคลองผดุงกรุงเกษม ตรงหน้าวัดโสมนัส ข้างทำเนียบรัฐบาล กับพณิชยการพระนคร (เทคโนโลยีราชมงคล) มีถนนเลียบคลองขึ้นไป

          ผ่านหน้าวัดเบญจฯ, วังสวนจิตร, เขาดิน, วชิราวุธ, ราชวัตร, กรมกองทหารต่างๆ, บางซื่อ

          ตั้งแต่บางซื่อ จะขนานไปกับเส้นทางรถไฟสายเหนือ ผ่านบางเขน, หลักสี่, ดอนเมือง, แล้วตัดกับคลองรังสิต

          เสาร์-อาทิตย์ที่ผ่านมา ทั้งสองวัน ประธานฯ ขรรค์ชัย บุนปาน สั่งให้ผมนั่งรถตู้ไปสำรวจสองข้างถนนเลียบคลองเปรม ตั้งแต่แยกตัดกับคลองรังสิต ที่ ต. บางพูน จ. ปทุมธานี จนไปทะลุแม่น้ำเจ้าพระยาที่ ต. บางกระสั้น อ. บางปะอิน อยุธยา ตามโครงการพัฒนาแหล่งน้ำลำคลอง รณรงค์ร่วมฟื้นฟูคลองเปรมประชากร

          ข้างคลองเปรมตรงบางพูน มีวัดเปรมประชา (ต. บางพูน อ. เมือง จ. ปทุมธานี) บอกเล่ากันสืบมาว่าสร้างราว พ.ศ. 2435 ในแผ่นดิน ร.5 หลังขุดคลองเปรม

          ถนนเลียบคลองเปรมขึ้นไปจนต้นคลองที่บางปะอินมีอีกวัดหนึ่งชื่อคล้ายกันว่าวัดเปรมประชากร (ต. เชียงรากน้อย อ. บางปะอิน จ. พระนครศรีอยุธยา) มีผู้บอกว่าวัดนี้มีอยู่แล้วเมื่อ พ.ศ. 2458 ต้นแผ่นดิน  ร.6 จึงเชื่อกันว่าสร้างวัดตั้งแต่ปลายแผ่นดิน ร.5

          เลยวัดเปรมประชากรขึ้นไปถึง ต. บางกระสั้น ที่คลองทะลุเชื่อมแม่น้ำเจ้าพระยาใกล้เกาะเกิด

          แต่ชาวบ้านบางกระสั้นบอกว่าตรงปากคลองเปรมมีเกาะขวางอยู่ เกาะนี้มีเจ้าของปลูกหมากไม้ไว้

 

เจดีย์ที่มุมพระอุโบสถวัดเปรมประชา จ. ปทุมธานี เป็นเจดีย์ทรงย่อมุมไม้สิบสอง ส่วนยอดได้รับการบูรณะในสมัยหลัง ส่วนฐานถึงองค์ระฆังได้รับอิทธิพลจากเจดีย์รายที่วัดพระเชตุพนฯ (วัดโพธิ์) สมัยรัชกาลที่ 3 แต่ยืดสัดส่วนให้สูงขึ้น และที่องค์ระฆังมีปูนปั้นรูปสัตว์หิมพานต์ซึ่งไม่ใช่ขนบที่นิยมสมัยรัชกาลที่ 3 ประกอบกับประวัติการขุดคลองเปรมประชากรที่อยู่หน้าวัด จึงกำหนดอายุเจดีย์องค์นี้อยู่ในราวกลางรัชกาลที่ 5 ลงมา ภาพและคำอธิบาย โดย อ. รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล ม. ธุรกิจบัณฑิตย์

ปากคลองเปรมประชากรที่บางกระสั้น เชื่อมแม่น้ำเจ้าพระยา เต็มไปด้วยวัชพืช รูปนี้ถ่ายตรงสะพานข้ามคลองเปรมประชากร ต. เกาะเกิด อ. บางปะอิน จ. พระนครศรีอยุธยา ภาพและคำอธิบาย โดย อ. รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล ม. ธุรกิจบัณฑิตย์

 

          ถนนเลียบคลองเปรมตั้งแต่บางพูนขึ้นไปบางปะอิน ขนานทางรถไฟสายเหนือ ผ่านหลัง ม. ธรรมศาสตร์ กับนิคมอุตสาหกรรมที่เพิ่งถูกน้ำท่วม

          ยังมองเห็นทุ่งนากว้างใหญ่ของ “ทุ่งหลวง” สมัย ร.5 ได้บ้าง เหมาะเป็นเส้นทางเลือกไปบางปะอิน อยุธยา อีกไม่นานก็คงแออัดด้วยบ้านเรือนและโรงงานรอน้ำท่วม

          ถ้ามีป้ายบอกชื่อตำบลบางต่างๆ และคูคลองที่ผ่านไป โดยมีประวัติชื่อบ้านนามเมืองย่อๆ ไว้ด้วย จะดีวิเศษอย่างยิ่ง เช่น

          เชียงราก เพี้ยนจากคำเขมรว่า “เชิงราค” มีในกำสรวลสมุทร(กำสรวลศรีปราชญ์) “เชิง” แปลว่า ตีน, ฐาน, ริม, ปลาย เช่น วัดเชิงท่า คือ วัดตีนท่า เพราะอยู่ริมท่าน้ำ