Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 15 ธันวาคม 2554

 

          คอร์รัปชั่นในสังคมไทย เป็นวัฒนธรรมใหม่ ที่มีผู้เชื่อว่ามาจากวัฒนธรรมเก่า จะจริงหรือไม่ก็ไม่รู้เหมือนกัน เช่น แก้บนพื้นเมือง, จิ้มก้องจากเมืองจีน

          แก้บน หมายถึง ตอบแทนสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ตนเคยสัญญาไว้ว่าเมื่อได้สิ่งต้องการ กร่อนจากคำเต็มว่า แก้สินบน

          สินบน หมายถึง ทรัพย์หรือสิ่งของที่จะให้เป็นเครื่องตอบแทนผู้ที่จะช่วยให้สำเร็จตามประสงค์

          นี่เป็นวัฒนธรรมดั้งเดิมดึกดำบรรพ์ในยุคเทคโนโลยีล้าหลัง ราว 3,000 ปีมาแล้ว คนต้องพึ่งพาอำนาจเหนือธรรมชาติ (คือ ผี) ด้วยการบนบานศาลกล่าวจะ “ให้สินบน” เมื่อสำเร็จตามต้องการก็ “แก้สินบน” คือเอาสินบนหลอกๆ ไปให้ผี เช่น ชาวบ้านเล่นละคร เป็นต้น

          ทุกวันนี้คือละครแก้บนตามแหล่งศักดิ์สิทธิ์ เช่น วัดโสธร (ฉะเชิงเทรา), ศาลหลักเมือง (สนามหลวง), ศาลพระพรหม (ราชประสงค์)

          จิ้มก้อง แปลว่า ถวายเครื่องบรรณาการ, ส่งส่วย มาจากคำจีนว่า “จิ้งก่ง”

          จิ้ม แปลว่า ให้, ก้อง แปลว่า ของกำนัลที่ผู้น้อยถวายให้แก่ผู้ใหญ่ หรือบรรณาการ

          บางทีใช้ “ก้อง” คำเดียว แต่มีความหมายต่างกัน เช่น ทวงก้อง หมายถึง ทวงส่งส่วย หรือ ทวงส่วย, มาก้อง หมายถึง มาส่งส่วย หรือ ส่งส่วย

          เรื่องจิ้มก้องที่ยกมานี้ สรุปจากหนังสือสารนิพนธ์บางเรื่อง โดย เฉลิม ยงบุญเกิด (อนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ นายเฉลิม ยงบุญเกิด พ.ศ. 2518)

          จิ้มก้อง เริ่มในเมืองจีน มายังไง? เมื่อไร? ผมไม่เคยอ่านพบ เลยเล่าต่อไปไม่ได้

         แต่ควรเข้ามาถึงบ้านเมืองในสุวรรณภูมิราว พ.ศ. 1000 หรือยุคทวารวดี สืบเนื่องถึงยุคอยุธยา สืบมาถึงยุคธนบุรี ยุคกรุงเทพฯ

          พระเจ้าแผ่นดินสยามสมัยโบราณ ต้องถวายเครื่องบรรณาการ “จิ้มก้อง” ต่อจักรพรรดิจีน เพื่อผลประโยชน์บางอย่าง หรือหลายอย่าง จึงเป็นธรรมเนียมให้ของกำนัลเพื่อผลประโยชน์ทางธุรกิจการค้าสมัยต่อมา

          ทุกวันนี้ “วัฒนธรรมราชการไทย” มีทั้งแก้บนและจิ้มก้อง แต่เรียกด้วยคำฝรั่งอย่างทันสมัยว่า คอร์รัปชั่น ไม่เว้นแม้กระทั่งงานประวัติศาสตร์โบราณคดีและวัฒนธรรม