Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 13 ธันวาคม 2554

 

          นาคเป็นสัญลักษณ์ของน้ำและดินที่รวมเป็นแผ่นดิน แล้วเป็นสัญลักษณ์ของอำนาจเหนือธรรมชาติด้วย

          ในงานศพสมัยโบราณต้องมีเรือนาค เป็นลำสำคัญ เพื่อส่งวิญญาณกลับสู่โลกเดิมคือบาดาลหรือนาคพิภพ

          เพราะผู้ที่จะพาวิญญาณกลับไปได้อย่างปลอดภัยต้องเป็นนาคเท่านั้น ยังมีประเพณีนี้อยู่ในกลุ่มชนที่อาศัยอยู่ตามหมู่เกาะต่างๆ ในภูมิภาคอุษาคเนย์ทุกวันนี้

 

บูรณะราชรถ – เจ้าหน้าที่กรมศิลปากรได้ดำเนินการซ่อมบูรณะราชรถ เพื่อใช้ในการอัญเชิญพระศพสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี ณ โรงราชรถ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เมื่อวันที่ 7 ธันวาคม (ที่มา : หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับวันพฤหัสบดีที่ 8 ธันวาคม 2554 หน้า 5)

 

          แม้ราชรถก็มาจากเรือนาค ผมเขียนอธิบายไว้แล้วในหนังสือเรือพระราชพิธีและเห่เรือมาจากไหน? (พิมพ์วางตลาดขายขณะนี้) ว่า

          ต่อมาเมื่อเกิดประเพณีออกพระเมรุมาศ ก็ไม่จำเป็นต้องไปทางเรืออีก เพราะจัดที่ลานสนามหน้าจักรวรรดิ (ด้านตะวันออกของวังหลวงพระนครศรีอยุธยา) หรือที่กรุงเทพฯ เรียกสนามหลวง

          แต่พาหนะที่เชิญพระบรมศพหรือพระโกศก็ยังเป็นเรือนาค

          แม้จะประดิษฐ์เป็นราชรถ แต่ทางหัวและหางก็ยังเป็นลวดลายสัญลักษณ์ของนาคเหมือนเดิม

          ยิ่งในกัมพูชา งานออกพระเมรุจะเชิญพระศพด้วยรถที่แต่งเป็นนาคชัดเจน

          และในท้องถิ่นอีสานทุกวันนี้ งานศพพระสงฆ์จะเชิญศพด้วยรถที่แต่งเป็นนาค แม้ตามวัดวาอารามปัจจุบันที่มีเมรุเผาศพ จะมีรถเชิญศพแต่งเป็นรูปนาคด้วย