Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 9 ธันวาคม 2554

 

          เจ้าแม่โคกพนมดี เมื่อ 3,000 ปีมาแล้ว ตั้งชุมชนน้ำไม่ท่วมอยู่ที่ดอน ใกล้ลำน้ำ ทางปากน้ำบางปะกง เขตต่อเนื่องฉะเชิงเทรากับชลบุรี

          เมื่อนั่งรถตามถนนมอเตอร์เวย์จากกรุงเทพฯไปชลบุรี ผ่านทางเข้าสนามบินสุวรรณภูมิ แล้วเลยไปข้ามแม่น้ำบางปะกง ถึงศูนย์พักรถทางหลวง แล้วผ่านต่อไปอีกนิดเดียว

          ทางซ้ายเป็นทุ่งนาโล่ง แต่มีภูเขาเตี้ยๆ ลูกโดดๆ กลางทุ่ง ชาวบ้านเรียกเขาดิน อยู่ใกล้ปากแม่น้ำบางปะกงในเขต อ. บางปะกง จ. ฉะเชิงเทรา

          อาจารย์รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล (มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์) กับ อาจารย์ประภัสสร์ ชูวิเชียร (คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร) ชวนไปสำรวจประวัติศาสตร์โบราณคดีเขาดินเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา

          เมื่อไปเห็นจริงๆ ถึงรู้ว่าไม่ใช่กองดินเป็นภูเขา แต่แท้จริงแล้วเป็นเขาหินปูน ที่ชาวบ้านเรียกเขาดิน แล้วมีวัดเขาดินสร้างใหม่อยู่บนเขา ดูไม่ต่างจากเขายี่สารที่ปากน้ำแม่กลอง สมุทรสงคราม

          จากเขาดิน (แต่เป็นหินปูน) นั่งรถผ่านไปทาง อ. บ้านโพธิ์ จ. ฉะเชิงเทรา แล้ววกไปบ้านโคกพนมดี อ. พนัสนิคม จ. ชลบุรี ที่นักโบราณคดีขุดพบแหล่งชุมชนใหญ่ชายทะเล 3,000 ปีมาแล้ว มีหัวหน้าเผ่าพันธุ์เป็นผู้หญิง มีลูกปัดมากนักหนา 120,000 เม็ด ฝังรวมกับโครงกระดูก เลยพากันยกย่องเป็น “เจ้าแม่โคกพนมดี”

          อาจารย์ประภัสสร์ อธิบายคำว่า ดี ในชื่อโคกพนมดี เป็นคำเขมรว่า ฎี อ่าน เด็ย แปลว่า ดิน หรือแผ่นดิน ส่วนพนมเป็นคำเขมร แปลว่า ภูเขา ดังนั้นโคกพนมดี หมายถึงเขาดิน ตรงกับเขาดินที่ อ. บางปะกง ถ้าดูทางตรงระหว่างเขาดิน บางปะกง กับโคกพนมดี พนัสนิคม จะอยู่ระดับเดียวกัน และไม่ไกลกัน เพราะอยู่ห่างราว 10 กิโลเมตร ถือเป็นละแวกเดียวกัน เขาดินน่าจะเป็น Landmark หลักหมายกลางทะเลโคลนตมของชุมชนโคกพนมดีเมื่อหลายพันปีมาแล้ว

          ผมฟังคำอธิบายแล้วเชื่อถือ เลยเขียนมาเล่าสู่กันอ่าน เพราะมีชื่อบ้านนามเมืองซ้ำกันว่า“โคกพนมดี”อยู่ที่อื่นๆ อีกหลายแห่ง

          ชุมชนเจ้าแม่โคกพนมดี 3,000 ปีมาแล้ว ตั้งอยู่บนเนินดินที่จะเรียกเขาดินก็ได้ สูงจากพื้นดินปกติราว 5 เมตร อยู่ใกล้ฝั่งทะเลโคลนทะเลตม ไม่ไกลจากแม่น้ำบางปะกง

          เนินดินโคกพนมดีตั้งอยู่โดดๆ กลางทุ่งนา มองเห็นโดยรอบได้แต่ไกล เพราะยังไม่มีสิ่งก่อสร้างบดบัง แล้วอยู่ไม่ห่างจากถนนใหญ่สายฉะเชิงเทรา-พนัสนิคม (ชลบุรี) ถนนหนทางคมนาคมสะดวก อยู่ไม่ไกลจากกรุงเทพฯ และน้ำไม่ท่วม            

          บนเนินดินมีต้นไม้ใหญ่ร่มรื่นอย่างยิ่ง ปัจจุบันมีวัดโคกพนมดี แล้วมีพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นทิ้งร้าง ไม่มีคนดู

          โคกพนมดีจึงเหมาะสมอย่างยิ่งที่จะสร้างสรรค์เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางสังคมวัฒนธรรมของลุ่มน้ำบางปะกง

          ท้องถิ่นโคกพนมดีเมื่อหลายปีมาแล้ว เคยโฆษณาผ่านสื่อจะพัฒนาแหล่งโบราณคดีเป็นพิพิธภัณฑ์ขนาดใหญ่โตมโหฬารทันสมัยล้ำยุค แต่แล้วก็เงียบหายไปตั้งแต่บัดนั้นจนบัดนี้

          ผู้นำชุมชนอย่าเพ้อฝันที่ไม่เป็นจริง เพราะหลงทาง ขอให้กลับสู่ความจริงของโคกพนมดี ว่ามีศักยภาพแค่ไหน ก็ให้ทำแค่นั้นก่อน อย่าขี้ตามช้าง แล้วจะสำเร็จตามศักยภาพ