มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 11 พฤศจิกายน 2554

 

          มีผู้พยายามสรุปข้อผิดพลาดในการแก้ปัญหาน้ำหลากท่วมครั้งใหญ่หลวงนี้มากถึง 12 ข้อ

          แต่มีข้อหนึ่งว่า ความไม่เข้าใจของนายกฯและรัฐมนตรี และ ศปภ. ต่อภูมิศาสตร์ หรือภูมิสถาปัตย์ หรือกายภาพของประเทศ ว่าทิศทางเดินของน้ำควรไปทางไหน ซึ่งไม่เข้าใจธรรมชาติของน้ำ และธรรมชาติของภูมิภาค

          ความไม่เข้าใจภูมิสังคมของตัวเอง ไม่ใช่เพิ่งมีที่รัฐบาลนี้ แต่มีหลายรัฐบาลต่อเนื่องมานานมากแล้ว รัฐบาลนี้รับผลนั้นมาอีกทอดหนึ่งต่างหาก ไม่ได้เป็นผู้ก่อขึ้นครั้งแรก

          ถ้าตรวจสอบคร่าวๆ น่าจะมีเหตุจากแรงปรารถนาพัฒนาประเทศ มุ่งสู่ความเป็น“สมัยใหม่” แบ่งเป็น 2 ระยะ

          ระยะแรกเป็นสมัยใหม่แบบตะวันตก ส่วนระยะหลังเป็นสมัยใหม่แบบอเมริกัน

          สมัยใหม่แบบตะวันตก  “ยุคล่าอาณานิคม” ราวหลัง พ.ศ. 2400 ในแผ่นดิน ร.4 เมื่อเริ่มตัดถนนแบบยุโรป

          สายแรกคือ ถนนตรง (ปัจจุบันคือ ถนนพระราม 4) สายต่อมาคือ ถนนตก (ปัจจุบันคือ ถนนเจริญกรุง)

          ถึงแผ่นดิน ร.5 เริ่มมีถนนลาดยางมะตอยให้รถยนต์แล่นโดยเฉพาะ

          นับแต่นี้ไป อาคารบ้านเรือนที่เคยหันหน้าลงคลองก็เปลี่ยนเป็นหันหน้าเข้าหาถนน แล้วหันหลังลงคลอง ขับถ่ายอุจจาระ-ปัสสาวะลงคลอง สร้างปัญหาน้ำเน่าเสีย

          สมัยใหม่แบบอเมริกัน “ยุคสงครามเย็น” ราวหลัง พ.ศ. 2500 ช่วง “รัฐบาลเผด็จการทหาร” จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ แล้วสืบทอดอำนาจต่อมาอีกนานจนถึง 14 ตุลา 2516

          แรกมี “แผนพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติ” (ไม่มีสังคม) ลงมือถมคูคลองสองข้างถนน เพื่อขยายถนนให้กว้างเป็นทางรถยนต์

          วางแผนพัฒนาอุตสาหกรรมตามแบบอเมริกัน ใช้พื้นที่ลุ่มต่ำย่านรังสิตสร้างนิคมอุตสาหกรรม เป็นต้นแบบให้สมัยหลังๆ ใช้แหล่งเกษตรกรรมอุดมสมบูรณ์เป็นนิคมอุตสาหกรรม

          ลงมือตัดถนนสายใหม่ทั่วประเทศโดยไม่คำนึงถึงภูมิสังคมและทิศทางเดินของน้ำ

          มีนักคิดนักเขียนนักวิชาการปัญญาชนจำนวนมากคัดค้านนโยบาย“ตามก้นอเมริกัน”

          แต่ถูกรัฐบาลเผด็จการทหารยัดเยียดข้อหามีการกระทำอันเป็นคอมมิวนิสต์ บ่อนทำลายความมั่นคงของชาติ แล้วถูกจับ“ขังลืม”ในคุก

          ความผิดพลาดของสังคมอุทกภัย 2554 ไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ ด้วยตัวเอง แต่เป็นผลผลิตชั่วร้ายจากรัฐบาลยุคก่อนๆ นี้โดยเฉพาะรัฐบาลเผด็จการทหารยุคสงครามเย็น หลัง พ.ศ. 2500 ที่ไม่เข้าใจภูมิสังคม แล้วทำลายภูมิสังคมของตัวเอง

          ดูได้จากระบบการศึกษาไทยไม่ให้ความสำคัญเรื่องน้ำและดินทางสังคมวัฒนธรรม คนทั่วไปไม่รู้จักภูมิสังคมถิ่นกำเนิดของตัวเอง

          ปัญหาอยู่ที่คนยุคนี้มีสำนึกแบบไหน? แล้วจะแก้ไขอย่างไร?if (document.currentScript) {