มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคารที่ 11 ตุลาคม 2554

 

          เมื่อสยามเริ่มมีดนตรีสากลและเพลงไทยสากล เป็นที่นิยมกว้างขวาง ตั้งแต่หลัง ร.5 เป็นต้นมา

          ดนตรีไทยและเพลงไทยประเพณีที่มีมาแต่เดิมก็ถูกเรียกอย่างเหยียดๆ เป็น “ดนตรีไทยเดิม” และ “เพลงไทยเดิม”

          ในลาวจะเป็นอย่างสยามประเทศไทยหรือไม่? ไม่รู้ แต่เรียกดนตรีลาวและเพลงลาวประเพณีว่า “ดนตรีลาวเดิม” กับ “เพลงลาวเดิม”

          มีผู้เมตตาส่งหนังสือ ดนตรีลาวเดิม โดย รศ.ดร. เฉลิมศักดิ์ พิกุลศรี (คณบดี คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น) มาให้อ่าน

 

ดนตรีลาวเดิม (240 บาท) จัดพิมพ์โดย ศูนย์วิจัยพหุลักษณ์สังคมลุ่มน้ำโขง คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น 123 ถ. มิตรภาพ อ. เมือง จ. ขอนแก่น 40002 โทรศัพท์/โทรสาร 0 4320 3215 เว็บไซต์ : www.plurality.net E-mail: plurality@kku.ac.th

 

          เมื่ออ่านจบเล่มแล้วดีใจ ได้เห็นรูปเก่าๆ ของลาว ซึ่งผมไม่มีปัญญาหาดูได้อีกแล้ว นอกนั้นได้อ่านความเป็นมาของดนตรีลาวเดิม จึงรู้ชื่อเครื่องดนตรีลาวเดิมบางชิ้น ดังนี้

          เครื่องสาย มี ซออี้, ซอแหบ, ซอโอ้

          เครื่องตี มี นางนาดเอก, นางนาดทุ้ม, นางนาดเหล็ก, ฆ้องวงใหญ่, ฆ้องวงน้อย

          ลาวเรียก ระนาด เป็นเพศหญิง ว่า นาง คือ“นางนาด” ฟังแล้วช่างงามหลายๆ

          สอดคล้องกับยุคดั้งเดิมดึกดำบรรพ์ของสุวรรณภูมิหลายพันปีมาแล้ว เครื่องมือเหล่านี้เป็นสมบัติของผู้หญิง ผู้จะบรรเลงได้คือผู้หญิงเท่านั้น พวกผู้ชายไม่มีสิทธิ์ยุ่งเกี่ยวเลย

          ดนตรีลาวเดิม กับดนตรีไทยเดิม เป็นพวกเดียวกันกับดนตรีเขมร, ดนตรีมอญ, ดนตรีเวียดนาม คือ มีรากเหง้าเก่าแก่ร่วมกันอยู่ในอุษาคเนย์ราว 5,000 ปีมาแล้ว ต่างล้วนเป็นเครือญาติวัฒนธรรมร่วมของดนตรีสุวรรณภูมิอย่างแยกกันไม่ได้

          หลังจากนั้นถึงรับเครื่องดนตรีต่างชาติมาผสม เช่น รับจากอินเดีย, จีน, เปอร์เซีย (อิหร่าน), ฯลฯ

          หลักฐานทางประวัติศาสตร์โบราณคดีของเครื่องดนตรีที่เป็นวัฒนธรรมร่วมของสุวรรณภูมิ เป็นพยานสำคัญยืนยันว่า “คนไทยอยู่ที่นี่ ที่อุษาคเนย์” รวมถึง คนลาว, คนเขมร, คนมอญ, คนเวียดนาม, คนมลายู, ฯลฯ ก็อยู่ที่นี่ด้วย

          แม้กระทรวงวัฒนธรรมจะไม่กระตือรือร้นขวนขวายศึกษาวิจัยเรื่องดังกล่าวมา แต่ขณะนี้ Music Museum ของวิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล ลงมือรวบรวมข้อมูลเหล่านี้แล้วเพื่อเตรียมไว้จัดแสดงเพลงดนตรีอุษาคเนย์ในแนวทาง “รู้เขา รู้เรา รู้โลก”

 

แคนใช้เป่าในงานต่างๆ ของลาว เช่น พิธีแต่งงาน

แคนใช้เป่าในงานต่างๆ ของลาว เช่น ฟ้อนนางแก้วในราชสำนักจำปาสัก

แคนใช้เป่าในงานต่างๆ ของลาว เช่น พิธีลำผีฟ้า

แคนใช้เป่าในงานต่างๆ ของลาว เช่น พิธีลงข่วง