มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ที่ 26 กันยายน 2554
สังคมไทยเปลี่ยนไปแล้ว และกำลังเปลี่ยนแปลงสิ่งที่เปลี่ยนไปแล้วนั้นให้เปลี่ยนไปข้างหน้าอีกเรื่อยๆ ทุกวัน
แต่กระทรวงวัฒนธรรมของทุกรัฐบาล ส่งผู้บริหารให้พยายามดึงสังคมไทยถอยหลังเข้าคลองกลับไปสู่ยุคพ่อขุนรามคำแหงทุกเวลา โดยสร้างภาพอุดมคติขึ้นมา เช่น
“หมู่บ้านไทยมีสันติสุข มีความมั่นคงในทุกด้าน ผู้คนมีความเอื้อเฟื้อต่อกัน และสมัครสมานกลมเกลียวกันจนแทบไม่ต้องการบริการอะไรจากรัฐเลย เพราะสามารถดูแลตัวเองได้ทุกอย่าง” (เพิ่มเติม…)
ชุมชนคนท้องถิ่น I ศุกร์ที่ 23 กันยายน 2554
เรือนอินทร์ หน้าพระลาน
พระบรมธาตุเจดีย์นครศรีธรรมราช ปูชนียสถานที่เป็นโบราณสถานสืบมาแต่โบราณกาล ได้รับการผลักดันจากหลายฝ่ายให้เป็นมรดกโลก เชื่อว่าจะส่งผลให้เมืองนครศรีธรรมราชเศรษฐกิจเฟื่องฟู
ในหนังสือ พระบรมธาตุเจดีย์ นครศรีธรรมราช : มหาสถูปแห่งคาบสมุทรภาคใต้ ของ ดร.ประภัสสร์ ชูวิเชียร. กล่าวถึงประวัติและหลักฐานการวิเคราะห์เกี่ยวกับองค์พระบรมธาตุเจดีย์ นครฯ สรุปมาดังนี้ (เพิ่มเติม…)
มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 23 กันยายน 2554
น้ำท่วมไม่ยอมลด พระเจ้าแผ่นดินยุคอยุธยาต้องทรงทำพิธีไล่น้ำ มีโคลงทวาทศมาสบอกว่า
๏ ชลธีปละปลั่งค้าง ทางสินธุ์
นาเวศนาวาวาง วาดน้ำ
ตกบางขดานดิน สดือแม่
ดลฤดูสั่งล้ำ ไล่ชล (เพิ่มเติม…)
มติชนสุดสัปดาห์ ลงฉบับประจำวันศุกร์ที่ 23 กันยายน 2554
ร้องรำทำเพลงหรือนาฏศิลป์ดนตรี ย่อมมีเป็นพื้นฐานดั้งเดิมดึกดำบรรพ์ของสุวรรณภูมิในอุษาคเนย์มาช้านานนักหนาแล้ว ก่อนรู้จักมักคุ้นกับอารยธรรมอินเดีย
เมื่อมีการติดต่อสังสรรค์ทางสังคมวัฒนธรรมกับอินเดีย ประเพณีการละเล่นต่างๆ ที่มีอยู่แล้วก็มิได้หายไปไหน และมิได้ล้มเลิกละทิ้งไป แต่ยังมีบทบาทและหน้าที่ในพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์เกี่ยวกับ “ปวงผี” สืบเนื่องมาตลอด (เพิ่มเติม…)
สุจิตต์ วงษ์เทศ
๏ เจ้าเอยน้ำไหล
น้ำไหลลงจากเหนือ
ไม่มีรถ ไม่มีเรือ
น้ำเหนือมาหนีไม่ทัน
พลัดพ่อแม่ผัวเมีย
เสียลูกหลานเรือนขวัญ
รวงข้าวเน่าน้ำพลัน
ชาวนามันน้ำท่วมตาย
บ้านช่างหล่อ กรุงธนบุรี
22 กันยายน 2554
15.00 น.
มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 22 กันยายน 2554
น้ำเหนือหลากลงมาเร็วกว่าปกติราว 1 เดือน เพราะมรสุมเอาฝนมาตกเร็วทางเหนืออันเนื่องจากดินฟ้าแปรปรวนวิปริต ชาวบ้านทั้งที่ทำนาและไม่ทำนาไม่ทันตั้งตัวเกี่ยวข้าวและเก็บของ น้ำเลยท่วมทำลายสารพัด
ได้ยินพูดกันทั่วไปว่าเนเธอร์แลนด์อยู่ต่ำกว่าระดับน้ำทะเล แต่ป้องกันน้ำทะเลท่วมได้ดี
ส่วนไทยขณะนี้ตั้งแต่สิงห์บุรี, อ่างทอง, อยุธยา อยู่ต่ำกว่าแม่น้ำ แต่ป้องกันน้ำท่วมยังไม่ดี (เพิ่มเติม…)
ท้องถิ่นมีชุมชน I พุธที่ 21 กันยายน 2554
นาน้อย อ้อยหนู
หอไตรวัดเทพธิดาฯ (กรุงเทพฯ), ศาลาวัดคูเต่า (สงขลา), และตึกแถวถนนหน้าพระลาน
ยูเนสโก ประกาศผลรางวัลเพื่อการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก ปี 2554 ไทยได้ 3 แห่ง ดังนี้
หอไตรวัดเทพธิดาราม กรุงเทพฯ ได้รับรางวัลอนุรักษ์ดีเด่น เป็นสถาปัตยกรรมสมัยรัชกาลที่ 3 ครั้งโปรดฯ ให้สร้างวัดพระราชทานแก่พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ พระราชธิดาองค์ใหญ่ แล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2382 ซึ่งคราวสุนทรภู่บวชแล้วจำพรรษาที่วัดนี้ (พ.ศ. 2383 – 2385) เขียนรำพันพิลาปกล่าวถึงหอไตรไว้ด้วย (เพิ่มเติม…)
ชุมชนคนท้องถิ่น I พุธที่ 21 กันยายน 2554
เรือนอินทร์ หน้าพระลาน
เดือนสิบสองที่ราบลุ่มเจ้าพระยาภาคกลาง ตั้งแต่ตอนบน (สุโขทัย-อุตรดิตถ์-พิษณุโลก) ลงมาถึงตอนล่างรอบอ่าวไทย จะมีน้ำนองหลากทุ่งนา ข้าวโตเต็มที่ เริ่มตั้งรวงมีเมล็ดข้าวอ่อนๆ เรียกข้าวน้ำนม
ตรงนี้เป็นช่วงเวลาสำคัญช่วงหนึ่งของชาวนายุคดึกดำบรรพ์ที่ต้องพึ่งพาธรรมชาติ เกรงภัยอันตรายจะเกิดขึ้นทำให้รวงข้าวเสียหาย เลยต้องมีพิธีรับขวัญหรือสู่ขวัญ แล้ววิงวอนร้องขออำนาจเหนือธรรมชาติ ให้ช่วยคุ้มครองป้องกันรวงข้าวอ่อนๆนั้น เพื่อให้เติบโตขึ้นจนเม็ดข้าวแก่ จนเก็บเกี่ยวไว้กินได้ทั้งปีต่อไป (เพิ่มเติม…)
มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธที่ 21 กันยายน 2554
ถาวร สิกขโกศล นอกจากเป็นครูบาอาจารย์สอนภาษาไทย-จีนแล้ว ยังเป็นคนปี่พาทย์ ย่านศรีประจันต์ สุพรรณบุรี เมื่อเขียนเรื่องแต้จิ๋ว : จีนกลุ่มน้อยที่ยิ่งใหญ่ จึงอธิบายดนตรีแต้จิ๋วไว้ด้วย จะคัดมาจัดย่อหน้าใหม่ให้อ่านเข้าใจง่ายๆ ดังนี้
“ดนตรีพื้นเมืองดั้งเดิมของแต้จิ๋วมี 5 เสียง (ขาดเสียงฟาและที)
ดนตรีจีนจากทางเหนือมี 12 ครึ่งเสียงคล้ายดนตรีตะวันตก เมื่อเข้าสู่แต้จิ๋ว ทำให้ดนตรีแต้จิ๋วพัฒนาเป็น 7 เสียง คล้ายดนตรีไทยแต่ไม่เหมือนกันทีเดียว (เพิ่มเติม…)