มติชนสุดสัปดาห์ ลงฉบับประจำวันศุกร์ที่ 12 สิงหาคม 2554

 

          ประเทศต่างๆ ในอุษาคเนย์ ที่จะรวมเป็นประชาคมอาเซียน มีความเป็นมาร่วมกันหลายพันปีมาแล้ว แต่ถูกเจ้าอาณานิคมยุโรปเสี้ยมให้แตกแยกกันในยุคหลังๆ

ยุคแรกๆ ของอุษาคเนย์มีคนไม่มาก โดยตั้งหลักแหล่งเป็นชุมชนหมู่บ้านกระจัดกระจายอยู่ห่างๆ กัน ทำให้พื้นที่ว่างเปล่ามีมาก เท่ากับ “พื้นที่มาก ผู้คนน้อย”

แต่มีความหลากหลายทางชีวภาพ และอุดมสมบูรณ์ด้วยทรัพยากรธรรมชาติ  เช่น พืช, สัตว์, แร่ธาตุ ตะกั่ว ดีบุก ทองแดง เหล็ก ฯลฯ

เมื่อเกิด “โลหปฏิวัติ” ครั้งแรกราว 3,000 ปีมาแล้ว ส่งผลให้มีกลุ่มชนชาติพันธุ์จากที่อื่นๆ ทั้งใกล้และไกลทางตะวันออกและตะวันตกเคลื่อนย้ายเข้ามาแลกเปลี่ยน ซื้อขายสิ่งของนานากับผู้คนใกล้ทะเล และบริเวณลุ่มน้ำโขง

คนเหล่านั้นไปๆ มาๆ ตามฤดูกาล แต่มีส่วนหนึ่งเข้ามาตั้งหลักแหล่งอยู่ในเขตอุดมสมบูรณ์ปะปนกับคนพื้นเมืองที่เป็นมนุษย์อุษาคเนย์มาแต่ดั้งเดิม

ผู้คนบนผืนแผ่นดินอุษาคเนย์ก็มีเพิ่มมากขึ้น  แล้วประสมประสานทางเผ่าพันธุ์ระหว่างคนพื้นเมืองดั้งเดิม กับคนภายนอกที่เคลื่อนย้ายเข้ามาใหม่ เป็นเหตุให้โครง  สร้างทางสังคมและวัฒนธรรมเปลี่ยนแปลงไป เพราะมีความหลากหลายทางชนเผ่าเหล่ากอที่อยู่ร่วมกัน

เคลื่อนย้าย ไม่ใช่อพยพ

 

         ผืนแผ่นดินใหญ่อุษาคเนย์มีน้ำโขงเป็นลำน้ำสายสำคัญที่สุด ถือเป็นแกนของภูมิภาค

การเคลื่อนย้ายยุคแรกๆ ต่างมุ่งไปที่บริเวณสองฝั่งแม่น้ำโขงของลาว-ไทย แล้วตั้งหลักแหล่งอยู่ “เขตแห้งแล้ง” ทางภาคอีสานของไทยทุกวันนี้ เพราะอุดมไปด้วยทรัพยากร แต่ที่สำคัญคือมีโรคภัยน้อยกว่าเขตชุ่มชื้น

การเคลื่อนย้ายไม่ใช่การอพยพยกโขยง แต่มีลักษณะเคลื่อนไหวไปๆ มาๆ ทำให้เกิดความสัมพันธ์ระหว่างที่ไปและที่มาอย่างต่อเนื่องโดยมิได้ละทิ้งหลักแหล่งแห่งหน  ต้นเค้าดั้งเดิมที่บรรพบุรุษยังอยูที่นั่น

สิ่งที่ติดมากับการเคลื่อนย้ายหรือเคลื่อนไหวไปๆ มาๆ คือระบบความเชื่อและวัตถุสิ่งของ ซึ่งมีหลักฐานสำคัญยืนยัน ได้แก่ กลองทองมโหระทึก อันเป็นสัญลักษณ์ของพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์เกี่ยวกับความอุดมสมบูรณ์ เชื่อว่าทำให้ฝนฟ้าตกต้องตามฤดูกาลที่มนุษย์ต้องการ แล้วยังเป็นเครื่องมือสำคัญแสดงสถานภาพของบุคคลสำคัญที่เป็นหัวหน้าเผ่าพันธุ์นั้นๆ

ทางบก ทางทะเล

         การเคลื่อนไหวย้ายหลักแหล่งเข้ามาสู่บริเวณแผ่นดินใหญ่อุษาคเนย์ไม่ได้มีทางเดียว แต่มีทั้งทางบกและทางทะเลตลอดเวลา นับแต่ช่วงเวลาราว 3,000 ปีมาแล้ว สืบจนสมัยหลังๆ อย่างต่อเนื่องยาวนานมาก

         ทางบก มาจากทุกทิศทาง โดยเฉพาะจากทางเหนือ (แถบมณฑลยูนนาน) และทางตะวันออก (แถบมณฑลกวางสี-กวางตุ้ง และภาคเหนือของเวียดนาม) เข้าสู่บริเวณที่ราบสองฝั่งแมน้ำโขง แล้วเคลื่อนย้ายต่อเนื่องไปที่อื่นๆ อีก เช่น อ่าวไทยและทะเลอันดามัน

         ทางทะเล มาจากทางตะวันตก ทางใต้ และทางตะวันออก โดยเฉพาะจากทางตะวันออก (แถบกวางตุ้ง-กวางสี-เวียดนาม) เดินเรือเล็กเลียบชายฝั่งเข้าสู่อ่าวไทยถึงบริเวณที่ราบลุ่มแมน้ำเจ้าพระยาและชายฝั่งทะเลทางใต้ถึงนครศรีธรรมราช ฯลฯ ลงไปหมู่เกาะ

การเคลื่อนย้ายเหล่านี้มีผลให้ตระกูลภาษาต่างๆ ปะปนกัน เช่น มอญ-เขมร, ชวา-มลายู, ม้ง-เย้า, ลาว-ไทย, ทิเบต-พม่า, ฯลฯ แล้วกลายเป็นภาษาพื้นเมืองของบริเวณนี้อย่างน้อยก็ตั้งแต่ราว 2,500 ปีมาแล้ว เป็นต้นไป 

 

แผนที่แสดงเส้นทางเคลื่อนย้ายไป-มาเข้าสู่อุษาคเนย์ของกลุ่มชน ราว 3,000 ปีมาแล้ว ทั้งทางบกและทางทะเล

แม่น้ำโขงเป็นแกนของการเคลื่อนย้ายบนผืนแผ่นดินใหญ่อุษาคเนย์ ภาพนี้ถ่ายจากผาแต้ม อ.โขงเจียม จ. อุบลราชธานี

กลองทองมโหระทึก มีแหล่งผลิตอยู่ทางกวางสี (จีน)-ดองซอน (เวียดนาม) แล้วแพร่ออกไปทุกทิศทางพร้อมการเคลื่อนย้ายทางทะเลเลียบชายฝั่งของกลุ่มชนราว 2,500 ปีมาแล้ว พบที่วัดตลิ่งพัง (คีรีวงการาม) ต. ตลิ่งงาม อ. เกาะสมุย จ. สุราษฎร์ธานี บางพวกลงไปถึงอินโดนีเซีย

ลิง ลิง โอ เครื่องรางหรือเครื่องประดับ ชนิดหนึ่ง ราว 3,000 ปีมาแล้ว ทำจากหินมีค่าคล้ายรูปสัตว์สองหัว พบที่บ้านดอนตาเพชร อ. พนมทวน จ. กาญจนบุรี เป็นเครื่องประดับที่พบมากตามชุมชนชายทะเลในภูมิภาคอุษาคเนย์ แสดงให้เห็นถึงการติดต่อทางทะเลระหว่างบ้านเมืองตามเกาะและชายทะเลในภูมิภาคนี้

forzest 20 mg tablets buy cialis sublingual