มติชนรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 5 สิงหาคม 2554

          ฝนตกตลอดทางตั้งแต่กรุงเทพฯไปสมุทรสาคร, สมุทรสงคราม, เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ เมื่อวันเสาร์ 30 กรกฎาคม

ผมจำเป็นต้องนั่งรถตากฝนตระเวนอยู่ที่ปากน้ำปราณบุรี อ. ปราณบุรี จ. ประจวบฯ แล้วเข้าไป อ. สามร้อยยอด ตระเวนดูรอบๆ เขาสามร้อยยอดกับหาดต่างๆ โดยไม่ต้องลงจากรถ เพราะลงไปก็เปียก

         สมุดราชบุรี พ.ศ. 2468 บอกว่าครั้งนั้น เมืองประจวบคีรีขันธ์ อยู่ในมณฑลราชบุรี สถานที่ท่องเที่ยวแห่งหนึ่งที่มีในหนังสือเล่มนี้ คือถ้ำเขาสามร้อยยอด (ปัจจุบันเรียก ถ้ำพระยานคร) มีข้อความบางตอนบอกว่า

         “ถ้ำเขาสามร้อยยอด อยู่ในภูเขา ที่หน้าเทือกเขาสามร้อยยอดใกล้กับฝั่ง ทะเล ตรงเกาะสัตกูด มีถ้ำเรียกว่าถ้ำเขาสามร้อยยอด ‘หรือถ้ำเขาบ่อพระยานคร’ ก็เรียก

         ถ้ำเขาสามร้อยยอดนี้อยู่ในตำบลบางปู 

         รูปท้องถ้ำเป็นวงกลม เพดานเป็นกระโจมมีปล่องทะลุตรงกลาง ได้แสงสว่างทั่วทั้งถ้ำ

         กลางถ้ำตรงปล่องมีพลับพลาเครื่องไม้จริง มุงกระเบื้อง ช่อฟ้าใบระกาปิดทอง สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 5 เสด็จมาสร้างเมื่อ ร.ศ. 109 (พ.ศ. 2433) พระราชทานนามว่า พระที่นั่งคูหาคฤหาศน์ บนเพดานและผนังถ้ำมีหินย้อยเป็นระย้างดงามต่างๆ น่าดู

         ที่ชายทะเลหน้าเขาถ้ำนี้ มีบ่อน้ำกลม ก่ออิฐเป็นขอบโดยรอบแต่ท้องบ่อขึ้นมา และศาลามุงกระเบื้องไทยครอบบ่อน้ำนั้น บ่อนี้เรียกว่าบ่อพระยานคร สันนิษฐานว่าจะเป็นเจ้าพระยานคร ‘น้อยกลาง’ เป็นผู้สร้าง

         เพราะในสมัยนั้นการไปมาระหว่างกรุงเทพฯ กับเมืองนครศรีธรรมราชใช้เรือแจวเรือพายเลียบไปตามฝั่งแวะหยุดพักเป็นระยะไป ที่หน้าเขาสามร้อยยอดนี้น่าจะเป็นที่พักแรมทางแห่งหนึ่ง และเป็นเขาที่มีถ้ำงดงามน่าดู ท่านคงจะเห็นถ้ำนั้นมีผู้คนไปมาเที่ยวมาก จึงได้สร้างบ่อไว้ให้เป็นสาธารณทาน

         ด้วยเหตุนี้ถ้ำนั้นจึงมีนามว่าถ้ำบ่อพระยานครอีกชื่อ คือ หมายความว่า ถ้ำที่มีบ่อน้ำพระยานครสร้าง”

เขาสามร้อยยอด สภาพปัจจุบันด้านตะวันออกเป็นพื้นราบตั้งแต่ตีนเขาถึงทะเล มีถนนตัดผ่านโดยรอบสะดวกสบายถึงบ้านบางปู ที่จะลงเรืออ้อมแหลมไปถ้ำเขาสามร้อยยอด หรือถ้ำพระยานคร และมีทางเดินปีนเขาอีกทางหนึ่งด้วย

ระหว่างทางไปบ้านบางปูเห็นแต่บ่อกุ้งไม่มีว่าง ทำให้พื้นที่ราบเชิงเขาเป็นแผลเน่าเรื้อรัง ทำลายสภาพแวดล้อมธรรมชาติอันมหัศจรรย์ของสามร้อยยอดอย่างน่าสมเพชเวทนา และมีแนวโน้มว่าจะทำลายต่อไปไม่หยุด

บ่อกุ้งเป็นประโยชน์ส่วนบุคคล แต่สภาพภูมิประเทศที่เป็นธรรมชาติมหัศจรรย์เป็นสมบัติรวมของมนุษยชาติในโลก

นี่เป็นมรดกโลกที่ยูเนสโกยังไม่ขึ้นทะเบียนรับรอง จึงไม่มีใครเข้มงวดรักษาธรรมชาติ อนาคตพังแน่ๆ

แต่คนพวกหนึ่งบนหอคอยงาช้างพากันปฏิเสธยูเนสโกและมรดกโลก คงไม่เคยเห็นความวิบัติฉิบหายของพื้นที่ธรรมชาติมหัศจรรย์ของเขาสามร้อยยอด