มติชนรายวัน ฉบับประจำวันพุธ ที่ 11 พฤษภาคม 2554

ระแด เป็นชื่อคนกลุ่มหนึ่งในตระกูลภาษาชวา-มลายู จัดเป็นพวกจามกลุ่มหนึ่ง มีความเป็นมาราว 3,000 ปีมาแล้ว มีหลักแหล่งศูนย์กลางอยู่ทางเวียดนามกลาง แล้วแพร่กระจายถึงบริเวณจำปาสักในลาว และภาคอีสานของไทย

ระแด เป็นชื่อหนึ่งในหลายชื่อของคนกลุ่มนี้ บางทีเรียก ระแดว์, เรอเดว, เรอแดว, เรวแกว(อยู่ในกฎมณเฑียรบาลยุคต้นอยุธยา ราว พ.ศ. 1900)

ในเวียดนามเรียกระแดเป็นภาษาอังกฤษว่า The EDE หรือ Ea De

จิตร ภูมิศักดิ์ บอกว่า ลักษณะของภาษาระแดเป็นอย่างภาษาจาม, คือเป็นพวกพลเมืองของจามสาขาหนึ่งนั่นเอง

คนไทยทั่วไปรู้จักข่าระแดในเชิงดูถูกว่าล้าหลัง แต่แท้จริงแล้วพวกระแดเป็นเจ้าของวัฒนธรรมบริเวณปราสาทวัดภู ในจำปาสักของลาว แล้วอยู่สืบเนื่องต่อมาในนาม ท้าวกมมะดำแห่งรัฐระแด ยุคก่อนอยุธยา แล้วกลายเป็นรัฐจำปาสัก สมัย พระครูโพนสะเหม็กยอดแก้ว หรือยาคูขี้หอม

พี่นก-นิรมล เมธีสุวกุล ซื้อหนังสือ The EDE in Vietnam เป็นหนังสือภาพแสดงวิถีชีวิตของพวกระแดในเวียดนาม รูปเล่มสี่เหลี่ยม หนามากกว่า 160 หน้า พิมพ์สี          ทั้งเล่ม ระบุว่าขณะนี้ในเวียดนามมีระแดกระจายอยู่ที่ต่างๆราว 280,000 คน

นั่นคงเป็นจำนวนที่ยังครองตนเป็นระแด แต่ยังมีที่กลายพันธุ์เป็นอย่างอื่น เช่น เวียด ฯลฯ ซึ่งนับไม่ได้

หนังสือภาพเล่มนี้ ทำให้รู้ว่าพวกระแดอยู่เรือนยาว ที่เรียกกันเป็นสากลว่า long house เหมือนชาวอุษาคเนย์ทั่วไป ตั้งแต่ผืนแผ่นดินใหญ่(สุวรรณภูมิ) ถึงหมู่เกาะ (สุวรรณทวีป)

เรือนด้านสกัด เห็นหน้าจั่วตกแต่งเป็นพิเศษ เหมือนรูปสลักลายเส้นบนหน้ากลองทองมโหระทึก ราว 3,000 ปีมาแล้ว แสดงให้เห็นความเก่าแก่ของเรือนยาวเหล่านี้

เมื่อหลายพันปีมาแล้ว ตระกูลไทย-ลาว ก็อยู่เรือนยาว เรือนอย่างนี้เองที่เรียก เรือนเสาสูง แล้วพัฒนามาเป็น เรือนไทย

ระแดทำเครื่องปั้นดินเผาด้วยวิธี“ตีหม้อ” เหมือนวัฒนธรรมบ้านเชียง(อุดรธานี) ราว 2,500 ปีมาแล้ว และเป็นสมบัติของผู้หญิงเท่านั้น ผู้ชายไม่เกี่ยว

หม้อพวกนี้มีคุณวิเศษในการหมักเหล้า“อุ”จากข้าวเหนียว

ระแดให้ความสำคัญกับ“ฆ้อง”อย่างยิ่ง เหมือนชาวอุษาคเนย์ทั่วไปยกย่องเป็นเสียงศักดิ์สิทธิ์ สื่อสารกับอำนาจเหนือธรรมชาติ คือผีบรรพชน

พิธีศพ ทำครั้งที่สองเหมือนชาติพันธุ์อื่นๆในอุษาคเนย์ มีผู้หญิงเป่าปี่ ตีฆ้องกลองในงานศพ

พี่นก นิรมล ยังให้ฟังเพลงจากซีดี 2 แผ่น ของเวียดนาม ชื่อ The sound of T’ru’ng K’loongput เพลงจากเครื่องกระบอกไม้ไผ่ และอีกแผ่นหนึ่งพิมพ์ข้อความว่า Vietnamese Monochord Sound เสียงพิณสายเดียว

ทั้ง 2 แผ่น เป็นงานสมัยใหม่ที่บรรเลงด้วยเครื่องดนตรีเก่า

แต่กระบอกไม้ไผ่ที่จัดวางเรียงไขว้ไปมาคล้ายระนาดฝรั่ง ควรเป็นงานสร้างสรรค์ใหม่ยุคอาณานิคม

ของเก่าแท้ๆเป็นกระบอกไม้ไผ่ท่อนโตๆ วางเรียงกันเฉยๆ เหมือนอุ่นกระบอกข้าวหลามวางเรียงบนเตาไฟ

fluoxetine libido order forzest online}