Download PDF

มติชนรายวัน ฉบับประจำวันอังคาร ที่ 17 พฤษภาคม 2554

ปฏิรูปโครงสร้างอำนาจ (ให้ยกเลิกการบริหารราชการส่วนภูมิภาคทั้งหมด แล้วโอนให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น) ถูกต่อต้านโดยผู้มีอำนาจและมีการศึกษาดี เพราะไม่ต้องการสูญเสียอำนาจที่เคยมี

ทัศนะต่อต้านอย่างนี้เคยมีมาแล้วตั้งแต่ยุคสมบูรณาญาสิทธิราชย์ แล้วยังเป็นมรดกตกทอดถึงทุกวันนี้ ซึ่งไม่น่าเชื่อ แต่มีอยู่จริง

“ตั้งแต่รัชสมัยรัชกาลที่ 5 จนถึงบัดนี้ ความคิดที่ว่าการเปลี่ยนแปลงจาก          เบื้องบนโดยพระราชอำนาจ เป็นวิธีการที่ดีที่สุดยังคงหนาแน่น ทั้งๆที่โดยปกติเบื้องบนไม่ยอมเปลี่ยนแปลง” อาจารย์ธงชัย วินิจจะกูล ปาฐกถาเรื่องมรดกสมบูรณาญาสิทธิราชย์ในปัจจุบัน เนื่องในโอกาส 70 ปี อาจารย์ชาญวิทย์ เกษตรศิริ ที่หอประชุมศรีบูรพา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อบ่ายวันเสาร์ที่ 7 พฤษภาคม 2554

ต่อไปนี้จะยกใจความสำคัญๆที่อาจารย์ธงชัยบอกไว้ในปาฐกถามาอย่างย่อๆ ให้อ่านกันกว้างขวางขึ้น ดังนี้

ผู้มีอำนาจต้องต่อต้านการเปลี่ยนแปลงเสมอๆ และผู้มีอำนาจที่ไม่ต้องการเปลี่ยนแปลงเหล่านั้นล้วนมีการศึกษาดีๆทั้งนั้น

ปฏิกิริยาของรัชกาลที่ 5 ต่อคำกราบบังคมทูลของกลุ่มเจ้านาย ให้แก้ไขระบบบริหารราชการแผ่นดิน และต่อพวกที่ต้องการ“ปาลิเมนต์” คือทรงเห็นว่าเป็นการพยายาม“เอาข้าวสาลีมาปลูกในดินสยามที่เหมาะกับข้าวเจ้า”เท่านั้น

รัชกาลที่ 6 ทรงเห็นว่า พวกอยากเห็นสยามเปลี่ยนแปลงระบอบการเมือง หรือเป็นรีปับลิคเป็นเพราะ“ลัทธิเอาอย่าง”

ฝ่ายเจ้าและพวกอนุรักษนิยมเห็นว่าการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 เป็นการ“ชิงสุกก่อนห่าม” เพราะประชาชนยังไม่พร้อม

“ประชาชนยังไม่พร้อม การศึกษายังไม่พอ—ประชาธิปไตยเป็นสมบัติหวงห้ามของคนมีการศึกษาเท่านั้น” สังคมไทยปัจจุบันยังวนเวียนอยู่กับทัศนะเหล่านี้ ที่เริ่มต้นมาตั้งแต่ยุคสมบูรณาญาสิทธิราชย์

อาจารย์ธงชัยบอกทางออกไว้หลายทาง แต่ทางหนึ่งที่เป็นทางออกระยะยาว คือเลิกพยายามสืบทอดมรดกที่มาจากสมบูรณาญาสิทธิราชย์ จะได้ปฏิรูปโครงสร้างอำนาจให้สังคมเจริญก้าวหน้า