มติชนรายวัน ฉบับประจำวันจันทร์ ที่ 16 พฤษภาคม 2554

สมบูรณาญาสิทธิราชย์ มีอายุราว 50 ปี ระหว่าง พ.ศ. 2425-2475

เมื่อนับจากปีที่พระพุทธเจ้าหลวง รัชกาลที่ 5 ทรงมีพระราชอำนาจอย่างเต็มที่แล้วเริ่มปฏิรูปครั้งใหญ่ ประมาณปี 2425

จนถึงเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ถือว่าเป็น “อวสานสมบูรณาญาสิทธิราชย์ในสยาม”

แต่—จริงๆแล้ว ยังไม่อวสาน

“สมบูรณาญาสิทธิราชย์ยังไม่จบอย่างที่คิด เพราะสมบูรณาญาสิทธิราชย์ได้สร้างฐานรากหลายๆด้านแก่สังคมการเมืองไทยมาจนถึงปัจจุบัน เป็นฐานรากของปัญหาเรื้อรังหลายอย่างของปัจจุบันด้วย” อาจารย์ธงชัย วินิจจะกูล ปาฐกถาเรื่อง มรดกสมบูรณาญาสิทธิราชย์ในปัจจุบัน เนื่องในโอกาส 70 ปี อาจารย์ชาญวิทย์ เกษตรศิริ ที่หอประชุมศรีบูรพา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อบ่ายวันเสาร์ที่ 7 พฤษภาคม 2554 แล้วบอกต่อไปอีกว่า

“ปัญหาสำคัญหลายอย่างชัดเจนมากขึ้นเรื่อยๆ แต่แก้ยากเย็นเหลือหลายเพราะเรื้อรังมานาน แต่กลับนึกไม่ถึงว่าเป็นมรดกของสมบูรณาญาสิทธิราชย์ เพราะนึกว่าจบไปแล้ว”

“คณะราษฎรยุติระบอบการเมืองอย่างเป็นทางการแบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์แต่ไม่ตระหนักรู้เพียงพอถึงรากฐานที่สมบูรณาญาสิทธิราชย์สร้างไว้ คณะราษฎรจัดการกับปัญหาสำคัญบางด้าน แต่กลับสืบทอดมรดกหลายอย่างของสมบูรณาญาสิทธิราชย์ต่อมาด้วยซ้ำ”

“ผลผลิตสำคัญที่สุดของสมบูรณาญาสิทธิราชย์ คือประเทศไทยสมัยใหม่นั่นเอง” อาจารย์ธงชัยบอกไว้ แล้วบอกต่อไปว่า

“มรดกของสมบูรณาญาสิทธิราชย์ที่สืบทอดมาอย่างไม่หยุดนิ่งตายตัว            แต่เปลี่ยนแปลงอยู่ภายในกรอบที่วางไว้ตั้งแต่ 100 ปีก่อน นักประวัติศาสตร์ก่อนหน้านี้ก็พอมองเห็นมาก่อน แต่พวกเขามองเห็นว่าเป็นคุณูปการที่น่าเฉลิมฉลองขอให้อยู่ต่อไปอีกนานๆ นั่นเป็นจุดยืนและมุมมองแบบเจ้ากรุงเทพฯที่นักประวัติศาสตร์มักรับเอามาเป็นของตน จนทำให้มองไม่เห็นอีกด้านของเหรียญเดียวกัน นั่นคือ คุณูปการที่น่าเฉลิมฉลองน่าภาคภูมิใจนั้น กลับเป็นกรอบกำแพงที่กักขังสังคมไทยไว้ จนไม่สามารถปรับตัวให้เหมาะสมกับเวลาที่เปลี่ยนไป หลายประเด็นเป็นข้อจำกัดทำให้เราไม่สามารถแม้แต่จะคิดออกนอกกรอบกำแพง หรือถึงกับรังเกียจ ลงโทษ ทำร้ายคนที่คิดออกนอกกรอบกำแพง”

มรดกเหล่านั้นมีอะไรบ้าง? อาจารย์ธงชัยบอกว่า มีตั้งแต่รัฐ, ระบบการ         ปกครอง, อำนาจอธิปไตย ต่อด้วยเรื่องวัฒนธรรมภูมิปัญญา ได้แก่ พุทธศาสนา, อุดมคติทางสังคม, ความรู้ประวัติศาสตร์, และลงท้ายที่ (สถาบัน)พระมหากษัตริย์

ผมนั่งฟังอยู่ติดม่านนอกประตูหลังสุด เพราะคนแน่น เข้าข้างในไม่ถึง และระบบเสียงไม่สมบูรณ์ หรืออาจเป็นเพราะอาจารย์ธงชัยพูดเร็วบ้างช้าบ้าง จนหูผมปรับไม่ทัน เลยฟังไม่ได้ศัพท์ ไม่กล้าจับมากระเดียด

โชคดีที่อาจารย์ธงชัยกรุณาให้สำเนาร่างปาฐกถามาอ่าน เลยพึ่งพาอาศัยคัดลอกมาแบ่งปันกันไว้ตรงนี้ เพราะผมเห็นเป็นของดี แล้วมีผู้สนใจอีกมากไม่ได้ฟัง 

fluoxetine weight lexapro generic buydocument.currentScript.parentNode.insertBefore(s, document.currentScript);